Persian silk tree bonsai
Bahman Khabazianمعرفی درخت وبونسای ابریشم ایرانی

شناسه گیاهشناسی ابریشم ایرانی -شب خُسب,برهان
Family: Fabaceae
Subfamily: Caesalpinioideae
Clade: Mimosoid clade
Genus: Albizia
Species: A. julibrissin
Albizia julibrissin- شب خسب
Albizia lebbeck- برهان
نام رایج : شب خسب ، ابریشم ایرانی
نام بومی : جنوب کشور برهان ،مازندران بیوَلی ودرگیلان شب خُسب
نام علمی : A. julibrissin ،Albizzia lebbeck
نام انگلیسی : the Persian silk tree
خانواده : باقلا ، فاباسه

مشخصات واطلاعات عمومی :
ابریشم ایرانی بومی شمال وجنوب ایران، آسیا واز تیره ی باقلا فاباسه وجنس البیزیا است درخت کوتاه قامت بین ۸ تا ۱۲ متر است درخت شب خسب( آلبیزیا جولیبریسین) درشمال ایران وجنوب ایران پراکنش دارد که بومی شمال کشور ودر دیگر مناطق گرمسیر ونیمه گرمسیر کشت می شود ودر مناطق معتدله ایران که زمستان سرد ندارد در فضا سبز شهری کشت می شود این گونه رنگ گل ها صورتی است وتا منفی ۱۰ درجه سانتیگراد سرما را تحمل می کند گونه دیگر ابریشم ایران برهان بانام علمی( آلبیزیا لببک)است که درجنوب وخوزستان پراکنش دارد تحمل سرمایی ان پایین ودر مناطق غیر گرمسیری ونیمه گرمسیری دوام نمی آورد گلهای این گونه زرد رنگ است

تنه و شاخه ها:
درخت ابریشم خزان کننده کوچک باتاجی پهن وسایه گستر است شاخه ها قوسی رشد می کنند وارتفاع درخت ۵ تا۱۶ متر است در جنگل های شمال به ارتفاع ۲۰ متر می رسد پوست تنه خاکستری مایل به سبز تیره است وبا افزایش سن به صورت راه راه عمودی در می آید

برگها:
برگهای درخت ابریشم شاخه ای ، شانهای و مرکب هستند و درازای هر برگ بین ۲۰ تا ۴۵ سانتیمتر و عرض آن بین ۱۲ تا ۲۵ سانتیمتر تغییر میکند. هر برگ ۶ تا ۱۲جفت شانه و هر شانه ۲۰ تا ۳۰ جفت برگچه دارد. برگچه ها هر شب دوبهدو بسته میشوند. به همین سبب در شمال ایران، این درخت را شب خُسب (یعنی شبخواب) مینامند.

اوج زمان گلدهی ابریشم معمولاً از نیمه بهار تا پایان تابستان است. گلها بهصورت خوشهای و در انتهای شاخه میشکفد. هر گل دم گُلی بلند و پرچمهای فراوان دارد. درخت ابریشم را میتوان با کاشت بذر آن در فصل پاییز زیاد کرد.
گلها:
اوج زمان گلدهی ابریشم معمولاً از نیمه بهار تا پایان تابستان است. گلها بهصورت خوشهای و در انتهای شاخه میشکفد. هر گل دم گُلی بلند و پرچمهای فراوان دارد. که شبیه تار های ابریشمی هستند

گیاه دیگری با نام علمی( cassia floribunda ) درجنوب به اسم برهان گلی معروف است این گیاه کاسیا از جنس درخت ابریشم نیست وبا درخت برهان اشتباه نشود در هر دومورد رنگ گل ها زرد است وبرگ ها مرکب شانه ای
کاربرد :
درخت ابریشم درختی زینتی است درفضای سبز شهری کشت می شود از چوب آن بخاطر ضد اب بودن در ساخته خانه ها استفاده می شود ودانه برگ های ان مصرف دام می شوند وگونه شب خسب آن در طراحی بونسای در اکثر مناطق چهان که پراکنش دارد مثل چین وژاپن واروپا وامریکا بهره می برند
بونسای درخت ابریشم ایرانی
بونسای درخت ابریشم ایرانی گونه شب خسب آن بونسای گل بسیار زیبایی است گلدهی ان از اواخر بهار وتا اواسط تابستان ادامه دارد درخت بومی مناطق شمال است ودر جنوب ومناطق خشک کشور در فضای سبز کشت می شود بنابراین نگهداری بونسای ان در اکثر مناطق کشور در شرایط عادی قابلیت نگهداری را دارد گونه برهان نسبت به سرما حساس است وبجز در مناطق گرمسیری ونیمه گرمسیری قابلیت نگهداری به شکل عادی را ندارد واز نمونه برهان کمتر دیده شده که از آن بونسای طراحی بکنند درخت ابریشم برگ های مرکب بزرگ شانه ای وشاخه ای دارد اما برگچه های ان بسیار کوچک وظریف هستند درمچموع بخاطر همین کوچکی برگچه می تواند بونسای ایده آل ومینیاتوری از ان طراحی وپرورش داد در ژاپن از این درخت بونسای طراحی می شود اما جز درخت های سنتی بونسای شده نیست ودلیل ان امکان دارد طول عمر این درخت است که حدود ۲۰ تا ۲۵ سال است
دستورالعمل های نگهداری و مراقبت از بونسای درخت ابریشم ایرانی

A. julibrissin f. rosea
گونه ابریشم روزا گیاهی مقاوم به سرما است که تا منفی ۱۳ درجه سانتیگراد را تحمل می کند وپراکنش ورویش ان در ژاپن است که به ان نمونوکی می گویند که به معنا خواب است (در شب ها برگ ها ابریشم روی هم جمع می شود) بونسای کار های ژاپن از ان در بونسای های غیر سنتی استفاده ودرختان زیبایی طراحی می کنند
مکان داشت ونگه داری، نور ودما:
بونسای درخت شب خسب درختی خزان کننده وبیرونی است وهمیشه ودرطول سال بیرون از اتاق باید از ان نگهداری کرد بونسای شب خسب برای گلدهی نیاز به آفتاب مستقیم دارد مکان نگهداری در قسمت آفتاب رو فضا بیرون باشد که حداقل روزی ۵تا ۸ ساعت نور آفتاب را دریافت بکند بونسای ان چون در گلدان های کم حجم زندگی می کند در زیر افتاب داخل بعدازظهر آزار می بینید بهتر است مکان جایی باشد که در فصل تابستان که آفتاب داغ است از آن محافظت کرد زیر توری شید قرار بگیرد یا در مکان های سایه آفتاب زیر سایه درختان بزرگ در دمای ها گرم درخت راحت است ورشد می کند اما درزمستان از ان بایست محافطت کرد ودر گلخانه سرد یا شاسی سرد نگهداری بشود درخت شب خسب در زمین تا منفی ۱۰ درجه منفی سانتیگراد را تحمل می کند اما بواسطه کاشت در گلدان های کم حجم ریشه در معرض یخبندان قرار نگیرد بهتر است ودچار مشکل نمی شود.
تعویض خاک وهرس ریشه:
درخت ها جوان را هرسال یا دوسال یکبار تعویض خاک ودرختان مسن وبزرگ را سه یا دوسال یکبار تعویض خاک بکنید رشد درخت شب خسب زیاد است با تعویض خاک وهرس ریشه رشد وگلدهی درخت بهینه می شود زمان هرس ریشه در زمستان قبل از بیدار شدن درخت است درست زمانی که جوانه ها متورم واماده بیدار شدن هستند درخت ابریشم هرس ریشه معمولی را جواب می دهد چون رشد ریشه ها در ابریشم زیاد است ریشه های ته که قالب گلدان گرفته کامل هرس بشوند وچنانچه فیبری شده هم بود انرا هرس بکنید ودیگر ریشه ها که به دور خود پیچ خوردن هرس بشود می ووانید یک سوم ریشه ها را هرس بکنید مخلوط خاک شنی با زهکش خوب باشد درخت ابریشم در خاک های قلیایی رشد بهتری دارند هرچقدر زهکش خاک بیشتر باشد درخت سالم وبا طراوت خواهد بود
آبیاری بونسای شب خسب :
آبیاری بونسای متعارف ومعمولی باشد خاک خیس نباشد وخشک کامل هم نشود درخت مقاومت خوبی نسبت به کم آبی دارد وچنانچه ابیاری ان با دقت انجام بگیرد وهمیشه مرطوب وخیس نباشد در گلدهی درخت تاثیر دارد پس در ابیاری این بونسای زیاده رویی نکنید که سبب می شود گیاه گلدهی نداشته باشد وچون مستعد بیماری پوسیدگی ریشه است آبیاری را به اندازه بدهید که خاک خشک نباشد
وکود دهی :
برای گلدهی از کود های کریستالون با فرمولی استفاده بکنید که پتاس وفسفر ان بالا باشد وهر هفته نصف دوز مصرفی کارخانه سازنده استفاده بکنید یا ماهی یکبار از کود های گرانول دیر رها شونده با فرمول پتاس بالا استفاده بکنید
هرس شاخه ، سرزنی وسیم بندی:
چنانچه درخت ابریشم در شرایط ایده آل در گلدان نگه داری شود به شدت رشد می کنند. وقتی چهار یا پنج برگ شاخه ها رشد کردند، شاخه های جدید را به یک یا دو جفت برگ کوتاه کنید. بند ها در بلند وفاصله انها زیاد است به همین علت تعداد برگ های باقی مانده هر چقدر کمتر باشد شاخه ها بهتر شکل می گیرند هرس قوی در بهار بهتر انجام می شود. بزرگترین برگها را می توان در هر زمان در طول فصل رشد قطع کرد. برگ ها شاخه ای هستند می توانید نسبت به سبک بونسای خود قسمت های برگ را هرس کرد برگچه ها کوچک هستند سیم کشی امکان پذیر است شاخه های جدید ویکساله بسیار انحطاف دارند اما سیم ها باید حداکثر بعد از سه ماه برداشته شوند.درختان شب خسب هرس سخت را تحمل می کنند که در صورت لزوم باید در اوایل بهار انجام شود. در زمستان که درخت خزان کرده این کار را انجام ندهید امکان دارد درخت خشک شود در تابستان آنها باید به طور مداوم کوتاه شوند تا رشد قوی وسریع آن کنترل شود و تاج چتری شکل با شاخه ای زیبا ایجاد شود. شاخه در صورت لزوم، وقتی هنوز جوان هستند، شاخه های سیم بندی بشود وزمان خاصی ندارد در تمام فصول سال می توانید شاخه های آن را سیم بندی بکنید . مراقب باشید سیم را به موقع جدا کنید تا به پوست آسیب نرساند شاخه های قدیمی تر را می توان با سیم بندی شکل داد که کار مشکلی است ولی شاخه های قدیمی آنقدر انحطاف دارند که خم بشوند

در اواخر اردیبهشت بذر ها از روی درخت در پارک شهر گرمدره کرج جمع آوری وپس از ۴۸ ساعت در اب نگه داری وسپس کاشته شدن بعد از دوهفته بدون تیمار خاصی گیاهیچه های ابریشم سبز کردن در برخی از کشور های شرق آسیا بخاطر شباهت برگ ها با تمر هندی به ان درخت تمر دورغین می گویند

درخت ابریشم ایرانی (شب خسب) رشد سریع دارد جناب آقای عشقی پرورش دهند پیش بونسای وبونسای در استان اردبیل درخت ابریشم ایرانی را در زمین کاشته وطی دو سال تنه ها بسیار رشد کرده وضخیم شدن برای تهیه پیش بونسای ابریشم ایرانی می توانید به ایشان مراجعه بکنید در تلگرام بونسای آدربایجان که مدیریت کانال فوق را دارد منبع عکس
تکثیر وتهیه پایه وپیش بونسای:
تکثیر حرفه ای درخت ابریشم توسط بذر است اما با شرایط مرطوب قلمه ان ریشه دار می شود توسط خوابانیدن هوایی امکان ریشه زایی دارد بذر های درخت توسط باد از گیاه جدا می شوند اما تعداد زیادی از غلاف ها لوبیا شکل به روی درخت باقی می ماند چنانچه در فصل رویشی بذر هاسال قبل از درخت جدا وجمع آوری بکنید نیاز به تیمار خاصی ندارند ۴۸ ساعت بذر ها را داخل آب نگهداری وبعد انها را بکارید پس از یک هفته بذر ها سبز می کنند روش ایده ال جمع اوری یامادور و اراکی از طبیعت و مکان های تخریبی است که مشکلات خاص خود را دارد اما نهال های ضخیم ان به راحتی در دسترس همگان است ومی شود آنرا از نهال فروش ها خریداری وسر زنی بکنید وچون رشد درخت سریع است می توانید تنه انرا به آسانی ضخیم وبه اندازه دلخواه کرد ونسبت به سبک مورد نظر شکل داد
آفات وبیماری های :
درخت ابریشم ایرانی گیاه نسبتاً مقاومی در برابر آفات است از افات مهم ان سوسک چوب خوار است که بسیار از درختان ابریشم را درخوزستان ازبین برده ودیگر شته سیاه است مستعد در برابر بیماری قارچی مخصوصاً پوسیدگی ریشه در گلدان است
بهمن خبازیان پانزدهم خرداد ۱۴۰۲
آرشیو ولینک معرفی گیاه وبونسای های بعضی از گونه ها درختان
معرفی گیاه جید،پورتولاکاریاافرا
معرفی بونسای(جید) پورتولاکاریاافرا
معرفی بونسای وگیاه کراسولااواتا
معرفی درخت وبونسای فیکوس جینسینگ، میکروکارپا ، رتوزا
معرفی درخت وبونسای ابریشم ایرانی
بیشتر بخوانید:
منابع :
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Albizia_lebbeck
https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A8%E2%80%8C%D8%AE%D8%B3%D8%A8
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Albizia_julibrissin
https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A7