Bonsai ginseng

Bahman Khabazian

مجله تخصصی بونسای وپنجینگ-

معرفی درخت وبونسای فیکوس جینسینگ

شناسه گیاهشناسی فیکوس میکروکارپا،فیکوس رتوزا

Family: Moraceae

Genus: Ficus

Species: F. microcarpa

Species: F. retusa

Ficus microcarpa

Ficus retusa

نام رایج فیکوس میکروکارپا،فیکوس رتوزا

نام علمی: Ficus microcarpa,Ficus retusa

نام انگلیسی :Chinese banyan, Malayan banyan, Indian laurel, curtain

خانواده: Moraceae موراسه تیرهٔ انجیر یا توت

فیکوس میکروکارپا :

فیکوس میکروکارپا گونه ای ازجنس فیکوس وتیرهٔ توت( موراسه) است ومثل بقیه این خانواده ذارای شیرابه سفید رنگ است موطن این گیاه جنوب آسیای شرقی وجزایر اقیانوس هند می باشد فیکوس میکروکارپا به عنوان یک گیاه زینتی پرورش ویکی از شایع ترین درختان خیابانی در فضای آزاد شهری مناطق با آب وهوای گرم است ارتفاع درخت ۲۴-۳۰ متراست ریشه های گوشتی وضخیم دارد، گیاهی همیشه سبزوتنه آن به رنگ سبزمایل به نقره ای وکرم است برگ ها ساده وسبز تیره وبراق است از این گیاه که زینتی درکشت وکار استفاده می کنند درختان بونسایی زیبای پرورش داده می شود

فیکوس رتوزا :

فیکوس روتوزا مترادف فیکوس میکروکارپا است ودر شکل ظاهری اندکی با فیکوس میکروکارپا اختلاف دارد درگونه رتوزا برگ ها کشیده ونوک گرد است ودر میکروکارپا سربرگ ها نوک تیز است در واقع فیکوس میکروکارپا وفیکوس رتوزا یک گونه ومترداف (Synonym )یکدیگر هستند که اختلاف بین گیاهشناسان است وهمیشه درشناسی شکل ظاهری این دوگونه مشکل وجود داشته ودارد .

بونسای جینسینگ پیوند نمونه اس ونمونه با تاج کپه ای

فیکوس جینسینگ :

نام بونسای تجاری درخت فیکوس میکروکارپا یا فیکوس رتوزا بونسای جینسینگ است که توسط پیوند در کشور های شرق آسیا پرورش و به دوشکل جینسینگ اس و کپه ای به بازار جهانی صادر می شود این گیاه بخاطر تنه غده مانند درواقع ریشه گیاه فیکوس است وشباهت به ریشه گیاه دارویی جینسینگ دارد ریشه گیاه علفی جینسینگ فقط تشابه با تنه غده ای که در اصل ریشه فیکوس جینسینگ است دارد به این نام نامیده می شود واز لفظ بونسای استفاده می کنند چرا که کوتوله رشد می کند وتنه ضخیم وکلفت دارند بونسای تجاری است چرا که به تعداد زیاد قابلیت ازدیاد را در زمان کوتاه دارد ونگهداری آن در فضای بسته آپارتمان برای همه موثر است هرچند اغلب آنهابه علت نگهداری بد وخاک نامرغوب ازبین می روند ولی هنوز توسط علاقه مندان گل وگیاه خریداری و سالیانه میلیون ها از این گیاه تولید ودر سراسر جهان بفروش می رسد واین گیاه باعث جذب علاقه مندان بونسای به بازار واقعی بونسای های حرفه ای می شوند

مزرعه پرورش بونسای جینسینگ در شرق آسیا کشور مالزی

بونسای فیکوس جینسینگ که توسط پیوند ها جانبی به روی تنه لخت فیکوس زده شده بونسای های جینسینک S نسبت به جینسینگ کپه ای قیمت بیشتری دارند کار وزمان بیشتری صرف ایجاد این درخت می شود گاه بر اثر ناسازگای پیوند یک یا چند شاخه جانبی پیوندی ان خشک می شود

بونسای فیکوس جینسینگ کپه ای در انتهای شاخه بریده وریشه های غده ای نمایان که در این گیاه نقش تنه را دارد دو یا یک پیوند اسکنه ای زده می شود در این مورد گاه یک یا هر دو پیوندک خشک می شوند وچنانچه بر اثر ناسازگاری پیوندک وپایه پیوند باشد از روی تنه باقی مانده چنانچه شرایط محیطی ونگهداری گیاه نرمال باشد جوانه های خود پایه شروع به رشد می کنند وشاخساره ایجاد می کنند از روی برگ ها مشخص می شود که پایه فیکوس رتوزا یا میکروکارپا بوده برگ های پایه بزرگتر ونوک تیز هستند گاه در برخی منابع اطلاعات غلط داده می شود وپیوندک سبز شده را شمشاد نام برده اند که از پایه اشتباه است پیوند بین دو درخت فیکوس است نه گونه ای متفاوت مثل شمشاد باشد چنانچه به عکس دقت بکنید مکان پیوند را مشاهده می کنیدچنانچه از دستورالعمل های نگهداری ومراقبت درخت وبونسای فیکوس پیروی بکنید فیکوس جینسینگ می تواند برای سالها طولانی عمر بکند ویک بونسای کلکسیونی زیبایی از ان طراحی وپرورش داد انها که می گویند از این بونسای نخرید شناخت کافی از درخت فیکوس ندارند وچون تعداد زیادی از انها بفروش می رسد وازبین می روند علت را در نامناسب بودن بونسای جینسنگ می بینند درحالی که مراقبت نادرست سبب خشک شدن درخت می شود وگرنه فیکوس جینسینگ هیچ تفاوتی با درختان بونسای دیگر بونسای شده ندارند ویک مراقب بد تمام بونسای های تجاری وغیر تجاری را از بین ببرد

بونسای فیکوس میکروکارپا منبع عکس ویکی پدیا انگلیسی عکس ده بونسای معروف جهان این گیاه گرمسیری مشهور هستند ومسن ترین درخت بونسای فیکوس در موزه بونسای ایتالیا ۱۰۰۰ سال عمر دارد

دستورالعمل های مراقبت از بونسای فیکوس رتوزا،میکروکارپا،جینسینگ:

مکان نگهداری گلدان ،نور ،دما

فیکوس ها درمناطق گرمسیری ومرطوب در فضای باز رشد می کنند گیاهی بیرونی است در دیگر مناطق که زمستان سرد ویخبندان دارند گیاهی داخلی است پس نسبت به منطقه اب وهوایی خود گلدان فیکوس را نگهداری بکنید فیکوس باشرایط سخت داخل سازگار است اما برای رشد بهتر در فصول گرم انرا بیرون از فضای بسته آپارتمان وخانه نگهداری بکنیدتا زمانی که دما ۱۵ درجه شود گیاه را بیرون نگهداری بکنید هرچند درخت فیکوس تا صفر درجه سانتیگراد رامی تواند تحمل بکند درخت فیکوس برای رشد وشادابی نیاز به نور آفتاب دارد مکان ان در منزل کنار پنجره های جنوبی ودر بیرون در مکان سایه افتاب قرار بدهید در بهار واوایل پاییز در در زیرنور مستقیم آفتاب باشد در رشد گیاه تاثیر بسزایی دارد فیکوس هرچقدر نور بیشتری دریافت بکند رشد بهتری از خود نشان می دهد

چگونکی ایجاد ریشه های هوایی :

درمناطق مرطوب وپر باران درخت برای جذب اکسیژن ریشه ها هوایی روشاخه ها ایجاد می کنند وریشه ها وقتی به زمین رسیدن شروع به رشد وضخیم شدن می کنند یک درخت فیکوس در شرایط رطوبتی اب وهوا می تواند ۱۰۰۰ متر گسترش عرضی داشته باشد و یک مجموعه درخت را ایجاد بکند چنانچه فیکوس را درمناطق مرطوب نگهداری می کنید درخت ریشه های هوایی را ایجاد می کند ونیاز به کار خاصی نیست اما در مناطق که رطوبت هوا کم است درخت را در تانک آکواریوم یا گلخانه مرطوب نگهداری بکنید چنانچه رطوبت ها نزدیک ۱۰۰% باشد درخت فیکوس ریشه های هوایی ایجاد می کند

منظره طبیعی از درخت فیکوس میکروکارپا با ریشه های هوایی که ریشه ها تبدیل به تنه یک درخت شده وبیشه ای از درختان فیکوس را شکل دا دن

آبیاری فیکوس بونسای جینسینگ:

فیکوس جینسینگ هر روز به آبیاری نیاز ندارد باید با مشاهده بستر گلدان آبیاری کنید. زمانی که خاک کمی خشک شد، فیکوس را آبیاری کرد.وانقدر آبیاری بکنید که از سوراخ زهکش آب خارج بشود بونسای فیکوس جینسینگ آب گرم با دمای اتاق را ترجیح می دهد فیکوس ها رطوبت هوا را دوست دارند وسبب ایجاد ریشه ها هوایی در شاخساره می شود بونسای فیکوس گیاهی آب دوست است اما از خیس وگلی بودن دایم خاک وبستر گریزان است نبود هوا در خاک سبب پوسیدگی وازبین رفتن گیاه می شود پس زمانی به گیاه خود اب بدهید که خاک خشک نشده باشد چنانچه محیط اتاق خشک است توسط اسپری اب انرا غبار پاشی بکنید زیاد غبار پاشی انجام ندهید امکان قارچی شدن گیاه است

بونسای فیکوس جینسینگ در سبک ریشه روی سنگ

تعویض خاک و هرس ریشه

درخت فیکوس را درفصل بهارتااواخر خرداد دوسال یکبار هرس ریشه بکنید درختان فیکوس هیچ گونه مشکلی با هرس ریشه ندارد ازمخلوط خاک با زهکش خوب استفاده بکنید خاک استاندار بونسای باشد لازم به توضیح است که بونسای های جینسینگ که در بازار موجود است خاک مناسب واستاندارد ندارند ویکی ازدلیل ها که سبب از بین رفتن فیکوس جینسینگ شما می شود همین خاک نامرغوب است که در ان کاشته شده مخلوط کوکوپیت + پرلیت که وزن سبک دارد وهمچنین جاذب اب زیادی هستند چنانچه در حد مرطوب باشد هوادهی برای ریشه فراهم می شود اما چون تاآبیاری بعدی نیمه مرطوب نمی شود با آبیاری دوباره شما خاک خیس وابدار باقی می ماند اول ریشه ها هوا برای تنفس ندارند ودوم میکروارگانیزم غیر هوازی که عامل پوسیدگی ریشه است رشد می کنند وسبب بیماریی قارچی در ریشه می شوند وبه مرور گیاه خشک می شودبطور کلی ۷۰ درصد مخلوط خاک معدنی و۳۰ درصد خاک آلی استفاده بکنید ویا طبق جدول خاک کتاب تکنیک های بونسای جلد اول جان ناکا استفاده بکنید که المان خاک ها به آسانی قابلیت دسترسی دارد که عبارت از دوپیمانه شن متوسط دوپیمانه +یک یپمانه خاک برگ وذغال + یک پیمانه خاک باغچه

کود دهی ، تغذیه فیکوس :

در بهار و تابستان هر دو هفته یک بار و در زمستان هر چهار هفته یک بار در صورت عدم توقف رشد کود دهی کنید. چنانچه درخت رشد نداشت می توانید از اسید هیومیک وجلبک دریایی استفاده بکنید کود های مصرف کننده سه گانه ازت کم باشد ودرصد پتاس وفسفر ان بالاتر باشد

درسبک دهی می توانید کلاً ماهیت گیاه جینسینگ را تغییر داد خوابانیدن فیکوس جینسینگ وازبین بردن غده های تنه است در واقع تبدیل کردن فیکوس جینسینگ به فیکوس میکروکارپا است که ماهیت درخت جینسینگ از بین می رود

هرس وسرزنی ،سیم بندی ،سبک دادن

درختان فیکوس در تمام سبک های بونسای قابلیت شکل وفرم دادن را دارند فقط درسبک های چوب مرده وخشک قابلیت اجرایی ندارند در موطن مناطق گرمسیری وپر باران چوب های مرده سریع تجزیه وازبین می روند اما فیکوس به خاطر ایجاد ریشه های هوایی این امکان استثنایی را دارد که از ان در طراحی جنگل های بارانی استفاده بشوندچنانچه شرایط محیطی برای فیکوس فراهم بشود در تمام طول سال رشد دارد پس سرزنی را درتمام طول سال انجام بدهید شاخه ها که ۷ یا۸ برگ تولید کردن انها را کوتاه وبه دو یاسه برگ کاهش بدهید شاخه های فیکوس قابلیت انعطاف دلرند وتوسط سیم بندی انها راشکل بدهید اما مراقب باشید سیم ها تنه شاخه را زخم نکند ودر پوست ان فرو نرود جای زخم خوب نمی شود وآثار ان باقی می ماند در مورد جینسینگ چنانچه نخواهید ازسبک های دیگر استفاده بکنید انها را مرتب کوتاه وسر زنی انجام بدهید برای کوچک شدن برگ ها می توانید بعد از رشد بهار ورکود کوتاه تابستان تمام برگ های درخت را هرس واقدام به سیم بندی ساختاری بکنید فیکوس ها رشد سریع دارند از قلمه های انها می توانید تنه ضخیم توسط فیوژن ایجاد بکنید

کلیپ هرس شاخه وهرس ریشه وتعویض خاک بونسای جینسینگ

هنگام خرید گیاه جینسینگ پلاستیکی در شروع شاخه ها می بینید این پلاستیک پیوند است وکه ازپیوندک محافظت می کرده

گاه به دلایل مختلف پیوند خشک می شود در این مواقع گیاه از روی تنه باقی مانده از قبل جوانه ورشد می کند وفیکوس بدون پیوند رتوزا می شود در واقع پایه جینسینگ رتوزا وپیوندک میکروکارپا است که درایران به آن جینسینگ نرک می گویند

تکثیر وتهیه پایه بونسای فیکوس

فیکوس توسط بذر ، قلمه و خوابانیدن هوایی وپیوند تکثیر می کنند در مورد فیکوس جینسینگ بذر فیکوس رتوزا را در زمین می کارند وتوسط تغذیه کود های شیمیایی پس از گذشت چند سال که ریشه ها ضخیم وکلفت شدن انها را از نزدیکی یقه هرس وریشه های گیاه را ازخاک بیرون می آورند ودر گلدان می کارند به شکلی که ریشه ها گوشتی بیرون از خاک باشند وهمزمان به روی تنه باقی مانده پیوند اسکنه ای زده می شود معمولا پیوندک فیکوس میکروکارپا است که از دو پیوند استفاده می شود گاه پیوند خشک می شود وانرا در ایران جینسینگ نرک می گویند که در واقع فیکوس رتوزا است بدون پیوند است ساده ترین روش تکثیر فیکوس استفاده از قلمه است در مناطق سرد سیری زمان قلمه زنی گیاه خرداد ماه است فیکوس گیاه برگ پهن همیشه سبز است در شرایط گلخانه ای در تمام فصول می شود از شاخه های گیاه قلمه گرفت وگیاه را تکثیر کرد

قلمه زدن سرشاخه ها پس از هرس گیاه مادر در اواخر خرداد

بعد از هرس فیکوس جینسینگ می توانید از قسمت های هرس شده در تکثیر گیاه استفاده کرد وانها را قلمه بزنید برگ وشاخه های کوچک وشاخه های فیکوس در کاشت قلمه ریشه دار می شود

پس ازکاشت قلمه ها درخاک مخصوص تکثیر مخلوط خاک می تواند خاک برگ یا کوک پیت وپرلیت باشد گلدان کاشت را کاور بکنید نیاز به ایجاد سوراخ نیست از قارچ کش های استفاده بکنید وقبل از کاشت خاک بستر را توسط قارچ کش آبیاری بکنید

رشد قلمه ها در اواخر تابستان بدون کاور از انها نگهداری می کنم

بعد از ریشه زایی قلمه ها باخنک شدن اواخر تابستان کم کم کاور را حذف بکنید می توانید قلمه ها را جابجا بکنید ودر گلدان ها بصورت تک بکارید

فیکوس میکروکارپا توسط قلمه از سرشاخه های کوتاه شده فیکوس جبنسینگ تکثیر شده درشرایط گلخانه ای اکثر قلمه ها ریشه دار می شود

آفات وبیماری ها بونسای فیکوس

درختان فیکوس نسبت به آفات مقاوم هستند مگر در شرایط مطلوب نگهداری نباشند درختان ضعیف شده فیکوس که در مکان خشک وکمبود نور زندگی می کند مستعد ابتلابه افات شپشک ،کنه تارعنکوبی است از بیماری بونسای فیکوس پوسیدگی ریشه است که باعث خشک شدن درخت می شود

بونسای جینسینگ که طی سالها توسط بنده نگه داری شده هرچند در فصل زمستان مکان مناسبی ندارند

نام رایج این درخت است که به ان بونسای جینسینگ می گویند گیاهی تجاری است که به تعداد زیاد ومشابه هم در کوتاه مدت در مناطق پر باران گرمسیری تولید می شود حدود یک دهه در مناطق سرد سیر از آن نگهداری کردم که سه ماه زمستان در گلخانه سرد از ان نگهداری شده وبه رکود می رود ورشد در زمستان ندارد

عکس فیکوس جینسینگ که هنوز هرس نشده معمول هرس را بشکل گپه ای انجام می دهم

نمونه دیگر از فیکوس جینسینگ که سالها از آن نگهداری کردم بدون هیچ عارضه وبعدازهرس شاخه های هرس شده در تکثیر گیاه فیکوس استفاده شده اما با رشد قلمه نمی توانید با رشد ان به نمونه مادر رسید وریشه های غده مانند در گلدان تولید بکند گویا در شمال با اب وهوای مرطوب توانستند جینسینگ را شبیه جینسینگ های صادراتی رشد بدهند هرچند تنه های ریشه ای وغده تنه ماند تولید شمال بسیار کوچک‌‌تر از مشابه خارجی آن است

پوسیدگی ریشه ی فیکوس جینسینگ یکی از معضلات خریداران گل دوست این درخت است

دلیل اول علت این مشکل، قرار گرفتن به مدت طولانی در معرض آب زیاد است که خاک گلدان مردابی وگلی می شود نرسیدن اکسیژن سبب مرگ ریشه می‌شود. ریشه‌ها شروع به پوسیدگی یا فاسد شدن می‌کنند و حتی اگر شرایط خاک مطلوب هم باشد این مسئله می‌تواند ریشه‌های سالم را نیز تحت تاثیر قرار داده و از بین ببرد.

دلیل دوم می‌تواند وجود قارچ در خاک باشد. قارچ ممکن است به صورت نهفته و طولانی مدت در خاک باقی بماند و زمانی که گیاه یک یا دو بار دچار آبیاری بیش از اندازه می‌شود، به طور ناگهانی بروز می‌کند. قارچ به ریشه‌ها حمله می‌کند و سبب پوسیدگی و مرگ آن‌ها می‌شود. پس ابیاری در درخت فیکوس جینسینگ بسیار مهم است سعی بکنید روش درست ابیاری در گیاهان را با تجربه ومشاهده بیاموزید

علت ریزش برگ وخشک شدن بونسای جینسینگ

۱-آبیاری زیاد

۲-خاک نامرغوب

۳-کمبود نور

۴-سرما ودمای نگهداری

۵-کمبود رطوبت هوا

معمولاً این مشکلات بیشتر در مناطق سردسیری که از فیکوس به عنوان بونسای داخلی نگهداری می شود پیش می آید چنانچه از مراکز غیر حرفه ای بونسای جینسینگ را خریداری کرده اید این مشکلات پیش می آید که توسط دستوالعمل های مراقب ونگهداری از بونسای فیکوس در مقاله فوق در رفع معایب کوشش باشید فیکوس جینسینگ شما می تواند هزار سال زنده بماند بشرطی که از ان به طور درست مراقبت و نگه داری بکنید