leaf pruning 2

مجله تخصصی بونسای وپنجینگ -

هرس برگ درختان بونسای

قسمت سوم

ریز شدن دایمی برگ درختان بونسای

درخت بونسای درطی آموزش واستفاده ازفنون ودستورالعمل باغبانی با گذاشت ایام برگ ها ریز وکوچک می شوند وراز مهم در بونسای که درخت برای سالها در گلدان ماندگار دارد وبرگ ها ریز وکوچک می شوند فقط هرس ریشه است وتعادل بین قسمت ریشه وشاخساره است تکنیک هرس ریشه مهمترین فن است که بونسای را خلق می کند

الگو طبیعی رشد ریشه وشاخساره درخت

گونه ها درخت در هر منطقه واب وهوایی زندگی ورشد می کنند تمام از الگو خاصی پیروی می کنند در این الگو گسترش ریشه و شاخساره با هم انجام می گیرد هرچه عرض درخت در جهت های مختلف شاخه تولید می کنند ریشه هم در همان جهت گسترش پیدا می کند

چنانچه امکان خاک برداری از روی ریشه ها درخت انجام بگیرد ساختار ریشه درخت الگو اندام های هوایی درخت است در چهار جهت ودر عمق ریشه ها گسترش پیدا کردن در گیاه شناسی نشان داده شده این الگو هرچند در تمام اب وهوای یکسان است ولی در شرایط مرطوب بودن خاک وبارندگی دایم ریشه ها برای تنفس وخفه نشدن در فرآیند جذب عناصر واکسیژن در سطح گسترش بیشتری دارند اما ریشه عمودی که حفظ ونگهداری درخت دارد در عمق توسط کلاهک ریشه گسترش پیدا می کند چنانچه بارندگی تداوم داشته باشد درخت ریشه های خود را در سطح خاک گسترش می دهد حتی گیاه در تکامل خود تغییر الگو داده وقادر به ایجاد ریشه هوایی ونابجا در تنه درخ۸ت شده مثل خانواده انجیر ها (فیکوس) که درمناطق استوایی پر باران ریشه های هوایی از روی تنه رشد می کند

منطقه بحران ریشه ها

Critical Root Zone

منطقه بحران ریشه ها توسط فضای سبز شهر ها مشخص می شود واجازه هیچ گونه عمران شهری را در این منطقه فرضی داده نمی شود این منطقه بحران ریشه درخت با کلمه اختصار یافته (CRZ) نشان داده می شود وپلان درخت در دایره های فرضی نشان داده می شود در شهر ها ضریب ثابت متفاوت است بین عدد ۲ تا ۱/۵ است

فرمول فوق عبارت است 

قطر درخت به اینچ × عدد ثابت عدد به دست آمده را تبدیل به فوت می کنند

قطر درخت درجنگلداری وفضای سبز متفاوت از قطر درخت بونسای است قطر درخت ۱/۵ متر بالا تر از خاک یا برابر با سینه یک انسان بالغ اندازه قطر درخت را گرفته ومحاسبه می کنند

چنانچه قطر درخت ۲۰ اینچ باشد در عدد ۲ ضرب وحاصل عدد ۴۰ است که دایره فرضی منطقه بحران به شعاع ۲۰ فوت است که درست برابر با سایه گستر درخت است در ۵۰% از این دایره فرضی در واقع ریشه گاه درخت است که هیچ گونه دستکار نمی شود وشهرداری شهر ها اجازه عمران وحفاری خطوط اب وگاز وغیره در این ۵۰ درصد نمی دهند چرا که گیاه ضربه دیده وخشک می شود البته این الگو در فضای شهری ایران کاربرد ندارد وهر ساله بسیاری از درختان شهری توسط کندن چاله وعمران شهری خشک می شوند ۱/۴ این دایره فرضی دور وپیرامون درخت هر دست کاری در انجا صد درصد درخت خشک می شود با توجه به همین الگو CRZ بونسای هرس ریشه ویا درختان از طبیعت وحشی یامادوری می شود وهیچ گونه آسیبی به درخت بونسای وارد نمی شود بلکه در هر بار هرس ریشه درخت شاداب تر از گذاشته ان می شود ودر باطن جوانتر می شود

راز ماندگاری بونسای در اندازه مینیاتوری

توسط کد های ژنیتک درخت رشد ریشه و شاخساره درخت در پروسه تکامل برنامه ریزی شده وهر گونه گیاه حد رشد دارد وپیش از ان رشد بیشتری ندارد در یک محیط ایده آل درخت توسط ژنتیک خود رشد انتخاب شده تکاملی را طی می کند یک آغاز ویک پایان دارد اما عوامل طبیعی گاه برای گیاه مهیا نیست گیاه می تواند با شرایط جدید خود را انطباق بدهد در سایه گستر درخت ۱/۴ آخر که در کنار تنه است بسیار مهم است که حد ریشه وطوقه درخت است سلول های زاینده ریشه ها در این منطقه بسیار فعال هستند ماندگاری درخت به این ۱/۴ وایسته است در بونسای همین ۱/۴ سایه گستر درخت مینیاتوری است که سبب کوتوله ماندن وکوچک شدن برگ ها می شود توسط تجربه بونسای کار ها طی سال هاتوانستند ریشه را بقدری هرس بکند که ماندگاری درخت بر قرار باشد وهم چنین برگ ها ریز وکوچک بشوند ودرضمن درخت هیچ گونه کمبودی از لحاظ تغذیه نداشته باشند الگو والهام بونسای طبیعت بوده پس رفتار درخت را طی تجربه پرورش دهنده بونسای آموختن تا بدون هیچ تنش درخت شاداب طی سالها وقرن ها ونسل های پرورش دهنده بونسای در گلدان ماندگار باقی بماند

در کاَشت بونسای هنرمندان بونسای به همان شیوه دست یافتن که درخت در طبیعت رفتار می کند ریشه را بقدری هرس می کنند که تا ۱/۴ دایره فرضی بحران برسد سایه گستر درخت بونسای در اکثر مواقع ۱/۲ ارتفاع است فاصله راس شاخه اول با راس شاخه دوم ۱/۲ ارتفاع است وطول گلدان ۱/۲ کمی بیشتر از ارتفاع است پس گلدان اندکی بزرگتر از سایه گستر یا عرض درخت است ریشه بونسای در ۱/۴ دایره بحرانی درخت بونسای است وتا این حد ریشه هرس می شود در نتیجه درخت نیاز به مواد غذایی بیشتری نیست وبرای حفظ تعادل وزندگی ایده آل طبیعی بر حسب کار ریشه برگ ها هم کوچک ومینیاتوری می شوند وچون گلدان تغییر نمی کند اما هرس ریشه مرتب وچند سال یکبار اتفاق می افتاد در این حالت بونسای تثبت می شود واندازه برگ ها تغییر نمی کند در حالی که از تغذیه مناسب بر خوردار است

رشد ریشه های بونسای در گلدان سبب می شود درخت ضعیف وبرگ ها ریز وکوچک بشوند همان چیزی که هر بونسای کار می خواهد اما چنانچه بونسای هرس ریشه نشود درخت روز به روز ضعیف تر وحتی ممکن است درخت خشک بشود این درخت بونسای افرا از سال ۲۰۱۸ تا امسال ۲۰۲۳ هرس نشده

ریشه درخت هرس شده تمام ریشه های ضخیم وکلفت هرس وانچه باقی مانده فقط ریشه های موی است درهرس ریشه طی سال ها ریشه ها کلفت حذف می شوند درنتیجه برگ ها ریز وبونسای تثبت می شود رشد ارام وشاداب برای برگ های کوچک شده می کند وهیچ گاه برگ ها دیگر بزرگ نمی شوند مگر اینکه بونسای کار دیگر رسیدگی به درخت نکند ودر زمان که لازم است هرس ریشه انجام ندهد وریشه ها کلفت بشوند

در عکس سایه گستر درخت بونسای با خط قرمز نشان داده شده می بینید دایره فرضی که رشد ریشه ها را نشان می دهد خارج از گلدان است وگلدان که ریشه ها در ان رشد می کنند حدود ۱/۲ گسترش شاخه های جانبی درخت است ودرخت بدون هیچ گونه شوک شاداب وسر حال است پس در بونسای چیز بجز تقلید از زندگی طبیعی درخت نیست که در ابعاد مینیاتوری شکل گرفته اما می بینید در بونسای اثری از ریشه های عمودی وعمقی وجود ندارد درخت ریشه های عمودی را در طبیعت به دوعلت رشد می دهد اول استحکام وپایداری درخت در برابر عوامل طبیعی دوم رسیدن به اب های زیر زمینی واستفاده از رطوبت آن است در بونسای برای پایداری واستحکام درخت انرا توسط سیم به کف گدان بسته ودرخت پایدار می ماند پس درخت بونسای چون محکم واستوار به کف گلدان بسته شده دیگر نیاز به رشد دادن ریشه های عمودی نیست وچون مواد غذایی واب کافی هم در اختیار دارد ریشه های فیبری را توسعه نمی دهد بلکه ریشه موی رشد می کند که درخت شاداب وسر سبز باشد

خطوط ابی سایه گستر درخت ومحیط ومنطقه بحران درخت را نشان می دهد وخطوط قرمز مقدار هرسی را که انجام گرفته با توجه به ۱/۴ منطقه بحران درخت ریشه ها می توانست از این هم بیشتر هرس بشوند

آموزش درخت طی سال ها ریشه ها بجز قسمت نباری ( ریشه های سطحی که در افرا ها به این شکل فیوژن می شوند وبه ان نباری صخره ای می گویند) بقیه ریشه که در خاک و گلدان بونسای پنهان هستند از نوع ریشه های موی است وریشه های ضخیم در طی هر تعویض خاک هرس شدن ریشه های موی نیاز کم ونازک بودن انبار ذخیره قند کمتری هستند در نتیجه گیاه به ساخت مواد غذایی بیشتری نیست وسطح برگ ها کوچک می شود

درایجاد پایه بونسای و پرورش در زمین ریشه های انبوه موی وهم چنین ریشه ضخیم ایجاد می کند برگ ها افزایش ودرشت هستند برگ بر اثر فتوسنتز مواد قندی را در تمام اندام ها ساخته وذخیره می کند ماده اصلی درخت چوب است چوب قندی به اسم سلولز است وقتی از قند در گیاه صبحت می شود شامل تمام قند ها می شود که چوب (سلولز) یک قند یا کربوهیدارت است

در تصویر مشاهده می کنید هرس ریشه در بونسای نهایت کار به شکل کاسه برعکس انجام می پذیرد بونسای کار تمام ریشه های فیبری را هرس وکوتاه کرده تنه ساخته شده اما شاخه های جانبی توسط ریشه موی اینده طراحی می شود واین حداقل ریشه ای است که گیاه قادر به رشد وایجاد شاخه های چانبی است

گلدان به اندازه کافی بزرگ هست که درخت قادر به جذب مواد مغذی باشد وتوسط ریشه انها را به برگ ها هدایت بکند ودرخت از مواد استفاده و شاخه های جانبی را رشد بدهد

درخت کاج سیاه در عکس با حداقل ریشه در منطقه ۱/۴ منطقه بحدانی ریشه کوتاه شده ودرخت قادر به زندگی وکوچک شدن سوزن ها است گیاه جوان است وهنوز اموزش کافی ندیده که تمام ریشه های فیبری تبدیل به ریشه موی بشود

این درخت کاج سیاه در خاک ومزرعه بونسای پرورش داده شده ریشه های فیبری درشدت رشد کردن وسبب شده در مدت کمتری تنه درخت کلفت بشود اما همین ریشه ها کلفت در گلدان باعث درشت وبزرگ باقی ماندن برگ ها می شودبنابراین ریشه های کلفت که انبار ها ذخیره مواد غذایی هستند هرس وحذف می شوند تا درخت مواد کربوهیدرات کمتری تولید بکند و سوزن ها کوچک بشوند

درخت تحت آموزش ریشه در گلدان رشد ونمو داشته پس ریشه ها موی بیشتری دارد وطی مراحل اموزش ریشه هایی که ضخیم می شدن حذف شده واجازه رشد به ریشه های موی داده شده وسوزن ها به اندازه نرمال ریز شدن

مهم ترین تکنیک در بونسای هرس ریشه است بدون آموختن درست هرس ریشه شما قادر به حفظ بونسای خود در طول زمان نخواهید بود

سوزن وبرگ های درختان بونسای توسط آموزش ریشه درخت در گلدان تعلیمی یا گلدان بونسای ریز می شود بنابر این چنانچه برگ وسوزن های ریز در بونسای خود می خواهید بجای هرس برگ وکوتاه کردن سوزن کاج سعی بکنید ریشه ها را اصولی هرس بکنید در حالی که نباری را هدایت به ضخیم شدن می کنید ریشه های موی را درخاک نگهداری وتمام ریشه های فیبری وکلفت که بافت وانبار ذخیره مواد مغذی است را هرس بکنید در نهایت پاداش شما برگ وسورن های ریز شده خواهد بود.

پرورش افرا مینی بونسای در گلدان از کاشت بذر امکان پذیر است هنرمندان بونسای کار ژاپن توسط صبر وشکیبایی بونسای را با کاشت بذر در گلدان شروع وطی یک پروسه طولانی از آن بونسای زیبایی خلق می کنند

ریشه ها در یک مینی بونسای بسیار اندک هستند نتیجه آن کوچک وریز شدن برگ های بونسای فوق است

نتیجه گیری

باتوجه به رشد درخت در زمین وطبیعت طی قرون بشر سعی کرده تقلید از طبیعت بکند ودرخت مینیاتوری یا بونسای را خلق بکند و قوانین یا دستور العمل های انرا برحسب تجربه ومشاهده تدوین بکنند و سبک ها با دستور العمل ها شکل بگیرند آنچه که باعث می شود درخت برای نسل ها در گلدانهای بونسای وکم حجم دوام بیاورد هرس ریشه بوده توسط هرس ریشه تمام اجزای هوایی گیاه تحت تاثیر قرار می گیرد و نتیجه ان تعادل بین اندام های هوایی و اندام های زمینی بوده که سبب بقای درخت در گلدان شده است بنابراین هرس برگ نقش پر رنگی در کوچک شدن برگ ها ندارد این هرس ریشه است که برگ ها به مرور ایام ریز می شوند یک بونسای ایده آل ریشه های ان در قسمت نباری که سطحی هستند فیبری وکلفت هستند بقیه ریشه که کار های حیاتی را در بونسای انجام می دهند ریشه های موی هستند که فاقد ریشه های ضخیم وفیبری هستند واین ریشه ها طی پروسه طولانی مدت که درخت مرتب هرس ریشه شده حاصل می شوند وتا روزی که ریشه ها همه تبدیل به موی نشوند برگ ها هم ریز وکوچک به شکل دایم ریز نمی شوند

بیشتر بخوانید:

قسمت اول برگ پهن های خزان پذیر وهمیشه سبز

قسمت دوم هرس برگ درختان سوزنی برگ

قسمت سوم ریز شدن دایمی برگ های بونسای

مجله تخصصی بونسای وپنجینگ

منابع:

https://bonsaitonight.com/?s=black+pine۱

https://bonsaitonight.com/2020/03/03/onumas-mini-bonsai-growing-techniques/

https://www.austintexas.gov/page/tree-and-natural-area-preservation