Acer negundo Bonsai

Bahman Khabazian

مجله تخصصی بونسای وپنجینگ

معرفی درخت وبونسای افرا سیاه

بونسای افرا سیاه (جعبه ای ) بونسای تجاری است هنرمندان بونسای حرفه ای اقدام به پرورش ان نکردن

شناسه گیاهشناسی افرا سیاه

Order:Sapindales

Family:Aceraceae، Sapindaceae

Genus:Acer

Species: Acer Negundo

نام رایج : افراسیاه ،افراامریکایی، افراسه برگ

نام علمی : ایسر نگوندو

Acer Negundo

نام انگلیسی : افرای جعبه ای ،باکس الدر

the box elder , box elder

برگ ها در نوع هیبرید وپیوندی افرا سیاه ابلق ومتنوع است در رنگ ها سفید ،زرد وصورتی دیده می شود

مشخصات واطلاعات عمومی :

افرا سیاه ، جعبه ای ، افرابرگ خاکستری با نام علمی ایسر نگوندو که به اشتباه آنرا افرا سیاه در بازار گل وگیاه ایران معروف شده افرا سیاه با نام علمی (ایسر نیگروم)

(Acer nigrum ،black maple)

افرا سیاه یا افراقندی برگ ها دندانه دار پنجه ای سه یا پنج لوب دارند ولی افرا جعبه ای برگ ها مرکب سه یا هفت برگچه دارد که اغلب سه برگچه ای هستند گیاه از جنس افرا (ایسر) وتعلق به تیره افرا دارد (ایسراسه )(Aceraceae) وبومی امریکا است درخت افرا جعبه ای خزان پذیر وبا رشد سریع است درختی کوتاه قامت و ارتفاع ان بین ۱۰ تا۲۵ متر وقطر تنه ۳۰ تا۵۰ سانتیمتر است وبندرت به یک متر می رسد عمر ان بین ۷۰ تا۱۰۰ سال میرسد شاخه هاسبز رنگ پوست تنه در جوانی سبز است وبعد با افزایش سن خاکستری یا قهوه ای کم رنگ روشن است در درختان کهن آن تنه به صورت برامدگی های پهن وپوسته پوسته است برگ ها متقابل و مرکب که ۷ یا۳ برگچه دارد وحاشیه برگچه ها بریدگی وناصاف دندانه است برگچه هاحدود ۷ سانتیمتر هستند درخت دو پایه است وگل ها ماده روی شاخه ها آویزان هستند میوه ها بالدار وحدود ۲ سانتیمتر هستند در پاییز بذر ها می رسد ومعمول دانه ها بارور هستند برای تولید مثل و بذر نیاز به دو درخت است

کاربرد درخت زینتی است در فضای سبز وازچوب ان در کارخانه های نئوپان وفیبر سازی وبومی های امریکا از شیره و قند افرا نگوندو مصرف خوراکی استفاده می کنند

بونسای درخت افرا سیاه:

درخت افرا سیاه امریکایی (نگوندو) در طراحی بونسای های هنری وحرفه ای نمایشگاهی کاربرد ندارد ونمی شود از انها بونسای ها قابل نمایشی طراحی کرد اما این درخت در اکثر نقاط ایران پراکنش پیدا کرده وچون نسبت به هر اب وهوایی واکنش منفی ندارد در گلدان سازگاری ونیاز به شرایط خاصی ندارد می تواند گزینه خوبی برای پرورش آن در گلدان درمناطق خشک کشور باشد ایراد اساسی رشد سریع شاخه ها نسبتاً کلفت نرک مانند هستند که بسیار شکنده وتردد هستند فاصل بند ها زیاد و برگ ها مرکب وبرگچه بزرگ ان است ولی برای کاشت وداشت وکوتوله کردن ان برای علاقه مندان به بونسای ِلذت بخش است ونگهداری آن آسان است درختان برگ مرکب رانسبت به قطر وارتفاع از ضریب عدد ثابت ۸ یا ۱۲ استفاده بکنید وارتفاع نهایی بخاطر برگ ها بلند تر از حد معمول باشد

دستور العمل ومراقب از بونسای افرا سیاه

پیش بونسای افرا سیاه با شاخه های نرک مانند

مکان نگهداری ،نور ودما:

درخت افراسیاه گیاهی بیرون است گلدان انرا در بیرون وفضای باز نگهداری بکنید گیاهان گلدان در آب وهوای خشک که تابستان ها که آسمان صاف و آفتابی دارند وابری نمی شود بهتر است درختان بیرونی که درگلدان پرورش یافتن در زیر سایبان یا سایه درختان نگهداری بشود در پاییز وبهار که آفتاب مستقیم نیست ونسبتاً هوا خنک است وتعرق گیاه کم است می توانید گیاهان گلدانی بیرونی را زیرآفتاب یا مگان آفتاب رو نگهداری بکنید درختان گلدانی بیرونی (بونسای ) برای رشد وشادابی نیاز به حداقل ۵-۶ ساعت افتاب روزانه دارند بنابراین گلدان بونسای یاپیش بونسای افرا سیاه را باتوجه به امکان محیط خود در مکان آفتاب رو قراربدهید وآنرا نسبت به تابش آفتاب مدیریت بکنید افرا سیاه نسبت گرمای هوا وکم بود رطوبت واکنش منفی ندارد ومثل اکثر افرا ها دچار سوختگی برگ نمی شود وهمچین مقاوم در برابر یخبندان وسرما است اما درخت گلدانی انرا مخصوصا گلدان بونسای آن که حجم کمی خاک دارد در زمستان محافطت بکنید ودر شاسی یا گلخانه سرد نگهداری بکنید می توانید انرا در پارکینگ یا انبار وزیر راه پله نگهداری بکنید جایی که دما زیر صفر نرود البته بنده در اب وهوای کرج نسبت به محیط داشت افرا سیاه در گلدان را در زمستان در فضای بیرون نگهداری می کنم

هرس ریشه تعویض خاک وگلدان

در آغاز بهار هنگامی که جوانه ها درخت متورم شدن هر دو سال یکبار درخت جوان انرا هرس ریشه وتعویض خاک بکنید رشد افراسیاه سریع است چنانچه حجم گلدان پر از ریشه شده بود می توانید سالیانه هرس ریشه بکنید درخت مسن وبزرگ آنرا نسبت به رشد سه یاچهار سال یکبار هرس ریشه وتعویض خاک انجام بدهید افرا سیاه در خاک های قلیایی رشد می کند پی هاش خاک بین ۷ تا۸ باشد مثل تمام درختان گلدانی خاک بایست زهکش خوب داشته واب را در خود نگهداری نکند اما بقدر کافی رطوبت در خود نگهداری بکند تا ابیاری بعدی مخلوط خاک استاندار خاک بونسای می توانید از بازار تهیه بکنید یا از مخلوطی استفاده بکنید که ۷۰ درصد ان خاک معدنی و۳۰ درصد ان خاک آلی باشد یا از خاک های در دسترس استفاده یک پیمانه شن ریز + یک پیمانه شن متوسط + یک پیمانه خاک برگ یا پیت ماس + یک پیمانه خاک باغچه در مورد درختان بزرگ ومسن ان می توانید یک پیمانه شن درشت استفاده بکنید

آبیاری افرا سیاه:

آبیاری درختان گلدانی وبونسای الگو خاصی ندارد بستگی به محیط شما وخاک بستر دارد افراسیاه را روزانه می توانید آبیاری بکنید چنانچه زهکش خوب باشد واب اضافه دفع بشود ورطوبت ان روت بال ریشه را مرطوب نگهدارد گیاه در روز های گرم به ابیاری بیشتری نیاز دارد در زمستان نیاز به آبیاری دایم ندارد فقط بقدری انرا در زمستان آبیاری بکنید که خاک خشک نشود

تغذیه وکود دهی :

تا گیاه جوان است ونیاز به قطور شدن تنه دارد هز هفته با دوز کمتر از کود کریستالون کامل ۳ بیست استفاده بکنید تا درخت تعذیه کافی داشته باشد یا هرچهار هفته یکبار از کود های دیر رها شونده گرانول استفاده بکنید بافرمول 10-4-6 و 16-4-8 در درختان بونسای مسن وکامل از کود های کریستالون استفاده بکنید که پتاس وفسفر ان بیشتر باشد که باعث مقاومت درخت می شود واز ازت کمتر استفاده بکنید که برگ ها درشت باقی نماند وبه مرور ریز شوند

هرس شاخه ،سرزنی وسبک وشکل دادن درخت افرا سیاه:

هرس شاخه وسیم بندی جهت سبک وشکل دادن اولیه درخت هرس ساختاری را در زمستان قبل از بهار انجام بدهید شاخه های ضخیم شکننده هستند ولی شاخه های ظریف را می توانید توسط سیم بندی خم وشکل داد برای هرس نگهداری از سبک بونسای درخت افرا سیاه در تمام مدت رشد میتوانید جوانه برداری راس شاخه ها ویا رشد ساقه را یه یک جفت یا دوجفت برگ برسانید وبقیه را هرس وبزنید وبرگ های درشت را هرس بکنید نسبت به شاخساره وفرم وسبک برگ های درشت وبزرگ را هرس برگ بکنید برگ ها را باقیچی هرس بکنید دمبرگ ها در این درخت بلند هستند که بعد از هرس دمبرگ می افتاد افرا سیاه رشد راس ان زیاد است مدبرانه در تمام فصل رویش انرا هرس بکنید که شاخه های پایین نور کافی در یافت بکند در غیر اینصورت شاخه ها پایین وداخل به علت نرسیدن نور به انها خشک می شوند افرا سیاه هرچه منظم تر هرس بشود وشاخه های انرا هرس بکنید شاخه ها ظریف وانعطاف پذیر بیشتری تولید می کند وفاصله بند های ان کوتاه تر می شود چون برگ ها متقابل هستند می توانید جوانه ها که به سمت داخل رشد می کنند قبل از رشد توسط انگشت له و هرس بکنید

کاشت افرا سیاه ونارون در بهار ۱۳۹۵ بذر افرا در بهار از روی درخت جمع اوری کردم که سال قبل درخت تولید کردبود

عکس مربوط به سه سال بعد از کاشت بذر آن است

تکثیر وتهیه پایه بونسای وپیش بونسای افراسیاه:

تکثیر توسط بذر وقلمه ریشه امکان پذیر است وبرای ازیاد تجاری از کاشت بذر ان استفاده می کنند بذر درخت را در پاییز جمع آوری ودر زمین وخزانه می کارند وگیاهچه ان در بهار سبز می کند ولی در تعداد کم می توانید بذر درخت را در اواخر اسفند واوایل بهار از روی درخت جمع آوری وبدون تیمار خاصی آنها را در گلدان بکارید بذر ها پس از یک یا دو هفته بعد سبز می کنند یادر پاییز انها را چمع اوری ودر یخچال در دمای ۴ درجه به مدت نود روز نگهداری وسپس بکارید اما دقت بکنید که درخت دوپایه است بذر درخت را ازمکانی جمع آوری بکنید که چند درخت در کنار هم باشند تا باور شده باشند نهال دسته بیلی ودسته طی ان در تمام نهال فروشی ها موجود است برای تهیه پایه بونسای می توانید انرا خریداری بکنید تنهای کلفت انرا در اسفند ماه می توانید در باغ ویا ساختمان ها در حال ساخت وساز اراکی ودر گلدان بکارید ویا پایه پیش بونسای انرا از بونسای کار ها خریداری بکنید از کاشت بذر انرا توسعه دادن باتوجه به رشد سریع درخت توسط کاشت بذر سریع به تنه کلفت آن میرسید

افراسیاه توسط بذر فقط در گلدان رشد کرده در گلدان رشد طبیعی گیاه ندارد در نتیجه پس از گذشت سالها برای این درخت هفت ساله قطر تنه درخت به چهار سانتیمتر رسیده است

تجربه نگهداری نهال توسط نگارنده:

کاشت نهال توسط بذر درگلدان وپرورش ان برای طراحی بونسای پروژه طولانی مدت است چنانچه بخواهید نهال فقط در گلدان رشد بکند وتنه قطور شود حداقل ده تا پانزده سال زمان نیاز دارید که قطر تنه درخت به سایز ۶ یا ۷ سانتیمتر برسد بخاطر همین نسبت به شرایط محیطی که دارم افرا سیاه بذری که سال ۱۳۹۵ انرا کاشتم در این مدت قطر تنه درخت به ۴ سانتیمتر رسیده تیپر و نباری آن خوب است توجه بکنید رشد درخت در گلدان برای همه یکسان نیست عوامل زیادی دخیل دررشد هستند وهرکس در این مدت می توانست به قطر بیشتر یا کمتر برسد اصولا هر نهالی را که با ان کار کردم اولین کاری که انجام می دهم مطالعه وشناخت کافی از داشت ونحو نگهداری ان است وسپس تجربه عملی به روی درخت فوق می باشد در عمل ثابت شد که درخت افرا سیاه با نگهداری در گلدان وهرس ریشه مشکلی ندارد و هیچ گونه آفت وبیماری خاص درخت را در گلدان تحت حمله قرار نمی دهد وچون سه ، یا چهار بار درخت را هرس ریشه کردم پس با هرس ریشه مشکلی ندارد فقط شاخه گیری در ان مشکل است که با توجه به هرس دایم می شود درخت را وادار بکنید که شاخه های ظریف تولید بکند شاخه پایینی که در عکس مشاهده می کنید شاخه است که در این مدت سعی به حفظ ان کردم پارسال که اخرین بار انرا هرس ریشه کردم هیچ گونه هرسی به روی ان انجام ندادم امسال فقط شاخه های راس که بلند شده بودن هرس شدن وچون ریشه ها از گلدان داخل زمین رفته نشد که انرا جابجا وعکس کامل از ان بگیریم سال اینده هرس ریشه می کنم وهرس ساختاری را به روی ان انجام می دهم وباتوجه به تجربه درخت مناسبی برای پرورش بونسای در اب وهوای خشک است

افات وبیماری ها درخت افرا سیاه:

درخت افرا سیاه درخت مقاومی است وآفت وبیماری خاصی ندارد از افات مهم ان شته سیاه است وبیماری های قارچی پوسیدگی ریشه به علت نگهداری درخاک های سنگین در گلدان است

بهمن خبازیان بیست وششم اردیبهشت ۱۴۰۲

آرشیو ولینک معرفی گیاه وبونسای های بعضی از گونه ها درختان

معرفی درخت وبونسای یاس زرد

معرفی درخت وبونسای نارون

معرفی درخت و بونسای جینکو

معرفی درخت و بونسای برگ نو

معرفی گیاه و بونسای رزماری

معرفی گیاه وبونسای گل کاغذی

معرفی گیاه جید،پورتولاکاریاافرا

معرفی بونسای(جید) پورتولاکاریاافرا

معرفی بونسای وگیاه کراسولااواتا

معرفی گیاه و بونسای انار