Deadwood bonsai techniques

مجله تخصصی بونسای وپنجینگ

تکنیک چوب خشک شده

تکنیک‌های بونسای چوب مرده 

فنونی در هنر  بونسای هستند که چوب مرده وخشک را روی درخت بونسای ایجاد، شکل داده می شود درختان کهنسال سرو وکاج هم چنین برگ پهن ها یک یا چندین نشان از چوب مرده در تنه وشاخساره خود دارند با ایجاد چوب مرده در بونسای توهم سن و داستانی از سختی وعوامل قهری طبیعت را تعریف وآنرا تقویت می کنند

کاربردتکنیک های بونسای چوب خشک (چوب مرده) (Deadwood Bonsai) عبارتند از

1-جین (Jin)

2-شاری(Shari)

3-اورُ(Uro)

4-سابامیکی(Sabamiki)

5-تانوکی(Tanuki)

شاری (Shari)

شاری تکنیک پوست بر داری از تنه بونسای می باشد استفاده از شاری معمولا با جین کردن همراه است شاری کردن در درختان همیشه سبز سوزنی برگ ها انجام می گیرد استفاده از تکنیک های چوب خشک (مرده) به درخت بونسای شخصیتی پیر وکهن سالی می دهد وگاه زیبایی یک بونسای تحت تاثیر حکاکی به روی چوب مرده است در یک بونسای بعضی مواقع چند تکنیک چوب خشک با هم مشاهده می شود شاری که عمل کندن پوست از تنه است خود به تنهایی سبکی از سبک های بونسای است که تنه بر اساس پوست برداری (شاری) مارپیچ یا فنری شکل می گیرد واین فرم را شاری-کان (Shari-Kan) می نامند

تصاویر تنه جین شده در راس درخت

جین (Jin)

تکنیک جین ایجاد چوب مرده در قسمتی از شاخه ویا شاخه انتهایی راس درخت بونسای است این تکنیک برای کوتاه کردن ارتفاع بونسای و یا تعادل در شاخه ها جانبی ویا ایجاد کمبود شاخه درجایی که شاخه نیست به شکل مصنوعی در تنه مونتاژ می شود

تاثیر این شاخه های مرده جین شده نشان از عوامل طبیعی بر خورد صاعقه ورعد وبرق بر یک درخت کهن سال را تداعی می کندجین در درختان با چوپ سخت خانواده سوزنی برگ ها وبلوط انجام می گیرد ودر درختان خزان پذیر در بونسای ژاپن وچین انجام نمی گیرد ودر بونسای اروپا هنرمندان بندرت از این تکنیک در درختان خزان پذیر استفاده می کنند

راس شاخه وتنه که از چوب خشک ومرده قرار بگیرد جین نامیده می شود وقسمت یا تمام تنه وشاخه پوست برداری وظاهر چوب خشک پیدا بکند شاری می گویند معمول جین وشاری باهم دیده می شوند

اورو (Uro)

تکنیک ایجاد سوراخ چوب مرده درتنه درخت بونسای است از عیوب ومعایب بونسای باقی ماندن زخم بهبود نیافته به روی تنه است چنانچه مکان جای زخم در رخ بونسای باشد وبه علت موقعیت زخم نشود آنرا درپشت درخت قرار دادوپنهان کرد از تکنیک های چوب مرده استفاده می کنند در هنگام کوتاه کردن وهرس شاخه ها بزرگ هنگام بریده شدن در بیشتر مواقع محل برش بهبود پیدا نمی کند ومحل بریده شده به شکل زشت خود را نشان می دهد توسط تکنیک اورو و ایجاد سوراخ با مته ودریل ودیگر ابزار برش محل شاخه بریده را گود می کند وانتهای آنرا توسط مشعل وآتش سوخته وسیاه می کنند وایجاد توهم عمق می کنند وبعد از بهبود زخم در دهانه سوراخ ایجاد شده شکلی طبیعی وزیبایی را نشان می دهد

در طبیعت در درختان این سوراخ ها توسط عوامل طبیعی طوفان ورعد وبرق شاخه ها شکسته می شوند سنجاب ها ودارکوب ها سوراخ ها کوچک را بزرگ می کنند واین سوراخ ها در تنه درختان بوجود می آیند بر خلاف جین وشاری که فقط در درختان مخروطی وسوزنی برگ ها ایجاد می شود تکنیک اورو در برگ پهن ها وتمام گونه های درخت بونسای قابلیت اجرا را دارد

ایجاد تکنیک چوب مرده (چوب خشک)در تنه درخت ، سوراخ که در تنه و شاخه ها کلفت ایجاد می شود در مکان شاخه های بریده شده که خارج از فرم نهایی بونسای است ایجاد می شود زخم ها وبرش های بزرگ در درختان ترمیم نمی شوند به وسیله عمیق کردن سوراخ انرا به شکل طبیعی در می اورند

سابامیکی (Saba-Miki)

سابامیکی فرمی از چوب خشک ومرده است که به روی تنه ها قطور اجرا می شود کانون توجه بونسای می شود القا کهن سالی به بونسای می دهد در این تکنیک قسمتی از تنه توخالی می شود یا تنه به چند قسمت وشکاف تقسیم می شود در طبیعت براثر برخورد صاعقه به درخت ایجاد می شود گاه در کوهستان با سقوط سنگ تنه زخم وشکسته می شود قسمت شکسته شده خشک سپس توسط حشرات وقارچ قسمت های خشک از بین می روند شکاف وحفره بزرگ درتنه درخت ایجاد می شود درخت به زندگی با شکاف وحفره ادامه می دهد این تکنیک در تمام درختان قابلیت اجرا را دارد حتما باید قطر تنه ضخیم باشد

این تکنیک برای ایجاد یک تنه قطور از چند تنه جوان وباریک که معمولا پاجوش درخت است وکنار هم رشد کرده انداجرا می شود پایان کار یک تنه قطور را نشان می دهد

بونسای تانوکی

تانوکی تکنیک اتصال درختان زنده جوان به چوب های خشک شده است بحث برانگیز ترین تکنیک های بونسای است ،ژاپنی ها این تکنیک را تانوکی می نامند واین فن را فریب وتقلب می دانند وتانوکی در زبان ژاپن اشاره به معنای راسو دارد که در فرهنگ ژاپن به حیوانی فریبکار ومکار معروف است این نوع بونسای در ژاپن هوا خواه ندارد واز سبک های ژاپن کنار گذاشته شده در واقع تانوکی سبک بونسای نیست بلکه تکنیکی است که از پیوند چوب خشک وگیاه جوان بونسای های کهن سال را می سازند روش ساخت وایجاد بونسای تانوکی که هنرمندان غرب به آن پیوند ققنوس می گویند

نکات مهم درطراحی تانوکی

۱- از تکنیک تانوکی فقط از سوزنی برگ ها استفاده می شود خانواده سرو که بسیار مقاوم ورشد آرامی دارند

۲-از برگ پهن ها مناسب تکنیک تانوکی گیاه رزماری است که برگ ها سوزنی شکل هستند ورشد ان آهسته است ولی عمر ان کم است

۳- چوب خشک در برابر عوامل خاک ورطوبت ماندگاری ندارد ودر زمان از بین می رود سعی بکنید روند پوسیدگی را کند بکنید از چوب مخروطیان استفاده بکنید ، درطراحی سعی کنید چوب مرده در تماس دایم با رطوبت وخاک نباشد در پایه از رزین ها وچسب های عایق رطوبت استفاده بکنید

۴- ازدرختان برگ پهن درتکنیک تانوکی استفاده نکنید برای ساخته تنه کلفت از برگ پهن های مناسب از تکنیک فیوژن استفاده بکنید

پرورش بونسای لذت تجربه کار باگیاهان است در فیلم می بینید از درخت برگ پهن استفاده وانرا پیوند به چوب خشک می دهدواز این ایده لذت می برد برگ پهن ها بخاطر رشدسریع کنترل انها مشکل است

مقاله جامع مراحل و چگونگی ساخت بونسای تانوکی

استاد بونسای امریکا دن رابینسون ((Dan )که درختان تانوکی بسیار زیبا طراحی کرده در مورد تکنیک چوب خشک توصیه می دهد

ابزار

ابزار های مورد نیاز که درکار باچوب خشک ومرده استفاده می شود عبارتند از

۱- دمباریک (انبر)مخصوص جین وشاری در اندازه ها متفاوت

۲-مقعربر

۳-اره

۴-ست مغار برای کار باچوب

۵-دریل

۶-فرز انگشتی مخصوص کار ظریف همراه با ابزار تراشه برداری چوب

۷-فرز انگشتی قدرتی همراه با ابزار تراشه برداری

۸-شعله افکن دستی (سرپیک )

۹-قلم مو

۱۰-لایم سولفور، روغن برزک

۱۲-عینک ایمنی

وغیره

اکثرا ابزار های بونسای درتصویر در بازار ایران موجود نیست تهیه انها بسیار هزینه بر است نگران نباشید از ابزار مشابه استفاده بکنید وبیاد داشته باشید ابزار اثر راخلق نمی کند این ابتکار وایده شما است که اثر را خلق می کند

حفاظت از چوب خشک در بونسای

لایم سولفور

موادی که برای حفاظت از چوب خشک ومرده در مقابل آفات وقارچ ورطوبت و حشرات استفاده می کنند ترکیب آهک وگوگرد(لایم سولفور که طرز تهیه آن در لینک زیر پست درج شده)است در درختان مخروطیان سرو،کاج با استفاده از لایم سولفور چوب های خشک ومرده رنگ زیبای سفید خامه ای می گیرند

در درختان برگ پهن شاخه ها وتنه که از تکنیک چوب مرده استفاده شده برای ایجاد رنگ که با رنگ برگ ها وتنه هماهنگ باشد در لایم سولفوراز مرکب چینی استفاده می کند

روغن ساج یا روغن بزرک (روغن تخم کتان)

ماده دیگری که در چوب های مرده برای حفاظت استفاده می شود روغن طبیعی ساج می باشد این روغن جذب به چوب می شود وزیانی برای درخت ندارد در درختان برگ سبز محل چوب مرده را با شعله آتش می سوزان وسپس بابرس سیمی زغال وچوب سوخته زدوده می شود محل سوخت ایجاد سایه ،روشن وکنتراست زیبایی به خود می گیرد وبرای حفاظت از آن از روغن ساج استفاده می کنند روغن ساج یا روغن چوب روغن بزرک را اکثر فروشگاه های رنگ فروشی دارند

طرز تهیه لایم سولفور

۱-نیم کیلو گوگرد 

۲-نیم کیلو آهک

۳-۳ لیتر آب

ابزار لازم

الف -یک قابلمه با ظرفیت چهار لیتربهتر است از قابلمه کهنه استفاده شود،چون بعد از این دیگر ،قابل استفاده برای آشپزی نمیباشد

ب - یک تکه چوب نیم متری برای هم زدن محلول

پ - گاز پیک نیک 

ث - عینک و دستکش

ح - آفتابه یا آبپاش لوله بلند

ج - یک بطری برای نگه داری محصول نهایی لایم سولفور که ترجیها بهتر است تیره باشد اگر تیره نبود دور آن را فویل آلومینیوم میبندیم چون لایم سولفور در مقابل نور کم رنگ شده ویک لایه سفید سخت در کف ته نشین شده و خاصیت سفید کنندگی را ازدست میدهد

ابتدا گوگرد و آهک را در قابلمه ریخته و آب را کم کم و با احتیاط اضافه میکنیم.

قابلمه را در فضای باز روی پیک نیک گذاشته تا بجوشد(این فرآیند باعث ایجاد بوی نامطبوعی میباشد)

یکی دو ساعت که ملایم بجوشد آب آن نصف شده و رنگ نارنجی تیره ای پیدا میکند بعد از چند ساعت که خنک شد کاملا ته نشین شده و آماده ریختن در ظرف است..اگر کم رنگ بود بگذارید بیشتر بجوشد و آب آن کمتر شود.

الهام ازطبیعت

جین وشاری فقط مخصوص درختان مخروطی است در طبیعت شاخه های خشک شده توسط درخت برای صد هاسال حفظ می شود ولیکن درختان برگریز سریع شاخه های خشک افتاده می شوند در طبیعت ایران کمتر درختی را می بینید که جین شده طبیعی باشد اما در کشور های که گونه غالب درختان سوزنی برگ هستند از مناظری مثل تصویر زیاد دیده می شود ویک بونسای که جین وشاری شده باشد برای بینده عادی است مشابه درختان طبیعت است که مینیاتوری

تصاویر بونسای فراوانی از گونه کاج و جونیپر را می بینید که توسط جین وشاری سبک داده اند که آثار هنرمندان درکلاس اروپا ،ژاپن وچین است بونسای در آغاز راه پیدایش توسط باغبان مبتکر چینی وسپس ژاپنی توسط الهام از طبیعت پیرامون خود درختان را مینیاتوری ودر گلدان کاشتند درحال حاضر اکثر هنرمندان بونسای به این اصل پایبند هستند وآثار خود را توسط الهام از درختان محیط خود طراحی می کنند در بونسای ایرانی برای توجه بینده از سابامیکی واورو استفاده بکنید بونسای هنر سفارشی وکاربردی است ومرز بین هنر زیبا وهنر کاربردی در کار بونسای کار ها نامحسوس است وگاه یک هنر کاربرد بقدری نزدیک به هنر زیبا می شود که تفاوت انها فقط درنگرش به هنر است چنانچه برای دلخود زیبایی را خلق می کنید زیبایی را در هر گونه چوب خشک می شود اجرا کرد ونوآور بود اما بونسای نوعی هنر کاربرد بایست خواسته خریدار هم در نطر گرفت ازفرهنگ خود وعلاقه به طبیعت اقوام استفاده بکنیم دلتنگ اساطیر ایرانی باشیم بونسای را در فرهنگ ایرانی نگاه بکنیم زیبایی شناسی اقوام ایرانی را درکنار طبیعت و دشت ودمن ان درک بکنیم واصل اساسی بونسای که درخت کاشته در سینی است فراموش نکنیم آنقدر که در ژاپن درخت عزیز وروح دارد درخت در فرهنگ فولکور ایرانی یک واسطه است درخت مقدس ومورد احترام که درد نیازمندان را براورد می کنند درخت درفرهنگ ایرانی به داراز تاریخ عمر دارد قبل از مکان های مقدس امروز رویا های ایرانی را در معابد اساطیری درختان کهنسال معبوب امروز شاهد آن بودن با آرایش وهنر خود درختان جوان به شکل درختان مقدس بیارید فرهنگ وفولکور را زنده بکنید

مجله تخصصی بونسای وپنجینگ

بیشتر بخوانید ،منابع :

بونسای چیست ؟

قوانین ودستوالعمل های بونسای

فنون ایجاد تنه قطور بونسای

https://www.kaizenbonsai.com/bonsai-tree-care-information/preserving-bonsai-deadwood

https://bonsai4beginners.com/bonsai-deadwood-the-best-techniques-how-to-get-started/

https://bonsai4beginners.com/bonsai-deadwood-the-best-techniques-how-to-get-started/

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Deadwood_bonsai_techniques