the surface roots, Nebari

نباری - ریشه سطح در معرض دید

نباری( Nebari) کلمه ژاپنی است که ریشه های قابل مشاهده در سطح خاک وبستر را توصیف می کند

ریشه های سطح در معرض دیدکمک می کند تاسن وپایداری وثبات درخت ها کهن سال را ببینیم درخت های جوان فاقد ریشه سطح هستند وریشه ها هنوز در زیر خاک پنهان هستند با افزایش سن ریشه ها رشد و کلفت می شوند وهل داده می شوند به سطح خاک ،بارش باران وفرسایش و شتشوی خاک بستر طی سال ها ورشد ریشه ها که ضخیم وکلفت می شوند ریشه ها در سطح خاک نمایان می شوندهرچقدر درخت کهن سالتر باشد ریشه های بیشتری روی سطح خاک مشاهده خواهیم کرد

ریشه های بونسای که کاملاً در معرض دید قرار می گیرند ریشه ها با زاویه های عجیب و غریب که چسبیده به تنه دورطوقه درخت ورشد کردن ، لزوماً ریشه ها خوبی نیستند. ریشه ها باید طبیعی به نظر برسند ، مانند اینکه در آنجا رشد کرده اند. گاهی اوقات ریشه گاه در محیط طبیعت می توانند در اثر فرسایش در طبیعت قرار بگیرند اما به طور کلی از بیرون خاک ودر هوا رشد نمی کنند و دوباره به روی بستر می روند. در اکثر قریب به اتفاق موارد ، نباید هیچ فاصله ای بین ریشه ها و خاک ببینیم زیرا به نظر می رسد که این امر باعث ناپایداری درخت می شود.

طوقه

بخش متورم شده محل پیوستگی ساقه (تنه) به ریشه را طوقه (Crown) نامیده می شود عمق طوقه ازسطح خاک در کنترل عوامل ژنتیکی بوده طوقه همچنین نقش مهمی در ذخیره مواد غذایی دارد ذخیره غذایی کافی در طوقه اهمیت زیادی در رشد مجدد گیاهانی دارد که به خواب زمستانه فرو می روند وبه تولید ساقه های جدید از طوقه وابسته اند. شناخت این محل درپیوند زدن ونشا کردن وکاشت نهال اهمیت زیادی دارد

البته در سبک های بونسای(مشاهده پست های سریالی کانالNeagari) نگاری رشد ریشه ها متفاوت واستثنا است وریشه عجیب وغریب اما با نظم و زیبایی در بونسای ایجاد می کند که متفاوت با ریشه های نامنظم در نباری بونسای است

ریشه های سطح در جنگل بارانی بر اثر فرسایش ریشه ها ظاهر شدن وچون سنگ در زیر ریشه بوداه به این شکل در معرض دید هستند

ویژگی های نباری خوب :

همانگونه که تنه وشاخساره درخت تحت آموزش هستند وبونسای راسبک وطراحی می کنید ریشه های ان هم بایست تحت آموزش وتعلیم بونسایکار باشد بدون آموزش ریشه هیچ بونسای خود بخود نباری زیبایی ندارد عوامل طبیعی در خاک زمین ودر گلدان سبب می شود ریشه ها بدون هدف وبشکل ها زشت وفاقد زیبایی که برای بونسای مناسب نیست رشد بکندچنانچه گلدان در مکان ثابت نسبت به منبع نور قرار بگیرد رشد ریشه وایجاد ان در یک سمت بهتر از سمت دیگر است تبخیر سریع آب درخاک از سمت نور بیشتر وتهویه هوای داخلی خاک بهتر انجام میگیرد پس ریشه گیاه در این سمت رشد بهتری را نشان می دهد به هم دلیل جهت گلدان را مرتبه نسبت به منبع نور تغییر بدهید یک نباری خوب دارای ویژگی های هستند که هدف هر بونسایکار در آموزش ریشه به آنها توجه می کند

نباری ایده آل درخت بونسای ازهشت جهت از طوقه درخت شروع وگسترش می یابد

ریشه های سطحی در هنگام کاشت کج نباری در سمت زاویه بسته نسبت به زاویه باز کوتاهتر است ونشان ازتعادل وثبات درخت را درکاشت نشان می دهد

برخی از ویژگی های نباری خوب عبارتند از

ریشه ها نباری فقط سطوح فوقانی آنها از سطح خاک بیرون ومماس با خاک خود را نشان می دهند

ریشه های در اندازه متفاوت به جای چند ریشه واقعاً ضخیم با ریشه های ریزتر مخلوط شده اند.

ریشه ها در همه جهات به سمت بیرون گسترش می یابند.

ریشه ها از روی هم عبور یا با یکدیگر گره نمی خوردن ، به طور موازی وشعاعی گسترش می یابند.

ریشه ها در یک سطح ازطوقه درخت شروع می شوند.سعی کنید از داشتن یک یا چند شروع بالاتر از بقیه اجتناب کنید.

ریشه هایی با رشد و دور شدن از درخت ، تقسیم ،انشعاب و پخش می شوند.

چگونگی نباری در بونسای وگونه ها درخت

گونه های درخت که ریشه های سطحی دارند به صورت طبیعی در عمق کم رشد می کنند. مانند کاج ، افرا و نارون این ریشه های سطحی را هنگامی که در جنگل وزمین رشد می کنند ، توسعه می دهند و انتظار می رود که در بونسای نیز نباری خوبی را نشان دهند تا حس سن و ثبات را به دست آورد.

همه درختان نباری را نشان نمی دهند. برخی از درخت ها راست ریشه هستند برای پایداری وثبات ریشه های عمیق تری دارند بنابراین اغلب ریشه در سطح ندارند. در بونسای سعی می کند همین درخت ها ریشه های سطحی داشته باشند در جنس سرو ها کمتر ریشه های نباری دیده می شود در اکثر بونسای های سرو ریشه نباری مشاهده نمی شود

ریشه های معیوب

ریشه ها در بونسای نیاز به اصلاح دارد ودرخت های پایه که مناسب پرورش وطراحی درخت هستند نباری زیبایی ندارند بونسایکار با توسعه وطراحی سبک درخت درگذار زمان ریشه های معیوب را اصلاح می کنند در زیر چند ریشه معیوب نشان داده شده وتکنیک های رفع اصلاح انها توضیح داده شده

ریشه های معیوب عجیب وغریب وبه هم پیچیده زشت وزیبا نیستند بایست انها را اصلاح کرد ونباری خوب ایجاد کرد عکس افرا بونسای استاد پیترچان انگلیسی است

ریشه ها معیوب که بد شکل روی هم وبلند تر ازسطح خاک هستند ودر بونسای باعث ناپایداری وبی ثباتی می کند البته با سبک ریشه در معرض دید اشتباه نگیرید

ریشه های معیوب که به یک سمت رشد ومایل باشند این نوع ریشه به درخت ثبات نمی دهد با کاشت درخت در لبه وکنار گلدان درخت پایدار وتعادل پیدا می کند عکس بالا از درخت افرا هری هرینگتون است که توسط پیوند نباری را اصلاح کرده عکس بالا پیوند نهال روی ریشه وعکس پایین فیوژن ریشه که نباری اصلاح شده

بونسای که نباری ندارد برای جبران آن بونسایکار می تواند این عیب را با کاشت گیاه در کنار طوقه درخت ، یا استفاده از سنگ درکنار درخت ؛ کاشت درخت بالا تر از سطح بستر وایجاد تپه در کنار طوقه درخت کمبود نباری راجبران وتعادل وثبات در درخت ایجادشود

چگونه می توان نباری خوب ایجادکرد ویاریشه های معیوب را اصلاح کرد

۱-تکنیک هرس ریشه

هرس ریشه تکنیک شماره یک برای کمک به رشد نباری خوب در بونسای است. هرچه زودتر شروع کنید نتایج بهتری به دست می آید . در وقت تعویض خاک مجدد ، هرچه بیشتر ریشه عمودی برش دهید. هنگامی که ریشه های رو به پایین را حذف می کنیم ، درخت باید بیشتر به ریشه های جانبی کم عمق که باقی مانده است اعتماد کند ، بنابراین این ریشه ها سریعتر بزرگ می شوند.

فقط بیرون آمدن دو یا سه ریشه بزرگ ضخیم از تنه واقعاً نباری خوبی وکافی نیست. ما واقعاً ریشه های بسیار بزرگی می خواهیم بنابراین هرس بیشتر ریشه مورد نیاز است. با کوتاه کردن ریشه های جانبی می توانیم درخت را ترغیب کنیم تا ریشه های بیشتری از تنه رشد کند. ریشه های هرس شده نیز ریشه های جدیدی از انتهای بریده شده جوانه زده و به تولید ریشه هایی که انشعاب و گسترش می یابند کمک می کند.

همچنین ریشه هایی را که از روی ریشه های دیگر عبور می کنند و ریشه هایی که در جهات عجیب و غریب رشد می کنند وشعاعی به مرکز طوقه نیستند حذف کنید. هرچه این ریشه ها نباری ضخیم تر می شوند ، بدون توهم درخت بونسای شما ظاهری کهن سال وپیر بودن را نشان می دهند

ریشه های معیوب درسطح خاک هرس می شوند تا در آینده ریشه های نباری شعاعی ودایره دور تنه رشد بکند استاد بونسای پیترچان سی سال این درخت را در زمین رشد وپرورش داده هنوز بونسای نیست دراینجا می بینید شیوه هرس ریشه وتوضیح پیترچان در باره این درخت وعکس بیشتراز آن هست ، بونسای نتیجه صبر استقامت و شکیبایی است نهال ودرخت که می کارید درگلدان برای پرورش بونسای دور نما و۳۰ سال آینده آنرا ببینید

ریشه های معیوب که بسیار زشت ونازیبا هستند هرس بکنید ریشه های کلفت در تغذیه گیاه نقشی ندارند دقت بکنید به شکلی آنها را قطع بکنید که کمترین قطع ریشه های موی را داشته باشید

پس از هرس ریشه های معیوب وبر داشتن آنها در این درخت نباری تا حدودی اصلاح شده ودر آینده نمای زیبایی خواهد داشت

۲-تکنیک تورنیکت /Tourniquet

چنانچه نباری درخت معیوب باشد با سیم بندی دور طوقه در بالای ریشه ها معیوب ایجاد نباری جدید می کنیم سیم را به شکل حلقه دور تنه ببنید وآنقدر سیم را محکم بکنید که واردپوست درخت بشود با قطع وکند شدن شیره پرورده درخت از قسمت بسته شده ریشه زایی می کند این کار را در بهار انجام بدهید

ساخت ریشه های سطحی (نباری)

بعد از بستن سیم مسی قسمت فوق را زیر خاک بکنید می توانید از گلدان بزرگتر استفاده بکنید یا مانند تصور از توری استفاده کرد یا گلدان بریده کنار در سطح استفاده بکنید ده یا هفت سانتیمتر قسمت حلقه گذاری زیر خاک باشد برای ریشه زایی سریع از مخلوط خزه وماسه استفاده بکنید اما از گلدان بزرگتر استفاده بکنید بهتر است ونیاز به مراقبت کمتری است که بستر خشک نشود

در روش تورنیکت بجای حلقه وسیم شما می توانید از یک صفحه که مرکز آن سوراخ شده استفاده بکنید کاربرد این تکنیک در درخت ها جوان است از فلز استفاده بکنید توصیه شده از چوب یا سرامیک وکاشی وپلاستیک استفاده نکنید

درخت جوان را از یک صفحه فلزی که مرکز آن سوراخ شده رد بکنیداندازه سوراخ بزرگتر از قطر نهال باشد نسبت به ایده طزح وسبک درخت آنرا کج یا مستقیم بکارید

سال بعد پس از رشد درخت وریشه که روی صفحه رشد کردن صفحه چنانچه چوب باشد پوسیده واز بین می رود سرامیک وکاشی بر اثر رشد درخت شکسته می شود صفحه پلاستیک مثل سی دی دفرمه وشکسته می شود

طی سالها که گیاه رشد می کند ریشه های پایین ضعیف می شوند وریشه های جدید روی صفحه رشد می کنند ونیاز به هرس سالیانه دارند تا شکل نهایی نباری صفحه را جدا نکنید .

برای پرورش بونسای هنری نیاز به صبرواستقامت وشکیبایی دارید بدون دانش اصول باغبانی واصول ومبآنی هنر های تجسمی وتمرین روی درخت قادر به طراحی یک بونسای فوق العاده نیستید

پس از چندین سال رشد وبرداشتن صفحه فلزی ریشه ها کوتاه ونباری در حال توسعه ایجاد ودر همین حال تنه مخروطی (تیپر)ایجاد شده

تکنیک تورنیکت در طراحی کاشت گروه که ریشه واحدی داشته باشند (سبک کلمپ) استفاده وکاربردی است از چند نهال یک گروه درخت ایجاد می شود که ریشه واحد وبه هم جوش خوردن ایجاد می کند

۳-تکنیک خوابانیدن یا حلقه برداری

روش خوابانیدن تنه یا حلقه برداری ساده است مثل روش تورنیکت انجام می گیرد ولی بجای بستن قسمت طوقه پوست تنه را حلقه برداری می کند دو یا سه سانتیمتر دور تنه را پوست برداری می کند وپس از کاشت قسمت بالای برش ایجاد ریشه های جدید می کند وپس از ریشه زایی تنه را قطع ومی کارند

توصیه می کنم از این تکنیک خوابانیدن که همان خوابانیدن هوایی است از درخت ها که قادر به تولید ریشه هستند استفاده بکنید تخصص کافی وتجربه خوابانیدن هوایی را داشته باشید چرا که امکان دارد در هنگام کار بخش زاینده (کامبیوم)لایه برداری نشود وگیاه ایجاد ریشه نکند در مناطق خشک شانس ریشه زایی توسط لایه برداری کم است وامکان خشک شدن گیاه هست بجای لایه برداری از روش تورنیکت استفاده بکنید که شانس موفقیت برای ساخت نباری در هر اب وهوایی صد درصد است

خوابانیدن هوایی (Air layering)

۴-تکنیک زخم کردن طوقه

در تصویر پس از سوراخ کردن تنه از خلال دندان در سوراخ ها استفاده کرده که تاثیری در ریشه زایی ندارند وزمان را کوتاه نمی کند زخم ها در زیر خاک بدون انها هم ریشه زایی می کند

درخت ریشه های معیوب دارد برای ایجاد ریشه طوقه گیاه مرز بین ریشه وتنه را توسط دریل سوراخ می کنید وبرای اینکه سوراخ های زخم شده خوب ودرمان نشوند داخل آن چوب قرار می دهند وپس از کاشت، پوشاندن محل زخم وسوراخ ها زیر خاک از محل سوراخ ها ریشه های جدید تولید می شود وبمرور وگذشت سالها ریشه های معیوب هرس واز ریشه های جدید نباری را می سازند گاه تعدادی از ریشه های سطحی نباری خوب هستند ودرخت کمبود ریشه در جهت ها مختلف دارد در قسمت ها که ریشه درخت ندارد ان را سوراخ وریشه گیری می کند

ریشه ،ساخت نباری

بونسای که ریشه های نباری یک طرفه ذاشته باشد امکان اصلاح دارد قسمت طوقه که ریشه ندارد چند زخم ایجاد ودر کنار ان مخلوط خزه وماسه بریزید در کنار رطوبت وخاک ریشه زایی انجام می گیرد

۵-تکنیک دیسک وصفحه

استفاده از تکنیک صفحه یا دیسک هادر ایجاد نباری در درخت های جوان وتکثیر از را خوابانیدن هوایی بسیار کاربردی است ریشه ها که از تمام دور طوقه رشد کردن روی صفحه موزائیک یا سنگ تخت قزار بدهید وانرا زیر خاک قرار بدهید ریشه ها امکان رشد عمودی ندارد ودر عرض رشد می کنند وپس از سالها توسط هرس ورشد آنها ضخیم می شوند وگاه ریشه ها به هم پیوندوفیوژن و بهم جوش می خورند نباری ایجاد می شود

در بعضی از گونه ها مثل افرا استفاده از تکنیک صفحه ریشه ها بر اثر رشد وکمبود جا در گلدان به هم فشار می آورد وپیوند می خورند وحاصل این فیوژن نباری عکس بالا می شود

ساخت دیسک وایجاد نباری /قسمت اول

ساخت دیسک وایجاد نباری/قسمت دوم

ساخت دیسک وایجاد نباری/قسمت سوم

ساخت دیسک وایجاد نباری/قسمت چهارم

۶-تکنیک پیوند مجاورتی ریشه

پیوند مچاورتی در ایجاد نباری به دو روش امکان پذیر است .

الف-پیوند توسط بر داشت پوست در قسمتی که کمبود ریشه دارد (پایه پیوند) پوست برداری در نهال جوان وپیوند زدن نهال جوان(پیوندک) به نباری وتنه بونسای

ب- پیوند مجاورتی توسط سوراخ کردن پایه ورد کردن شاخه جوان(پیوندک) از سوراخ

پیوند مجاورتی

تفاوت پیوند مجاورتی با سایر انواع پیوند این است كه طی آن دو گیاه مستقل و دارای ریشه با یكدیگر پیوند زده می شوند. در این پیوند، دو گیاه مستقل كه جوش خوردن آنها به روشهای دیگر به سختی انجام می گیرد، به هم پیوند زده می شوند.

زمان پیوند: در هر زمان از سال ممكن است، اما جوش خوردن پیوند، زمانی كه گیاه رشد فعال دارد، سریعتر است.

در قسمتی که کمبود ریشه دارد محل منظور را پوست برداری می کند ونهال جوان را در محل کاشته و به پایه پیوند می کند در عکس بالا پوست برداری را نشان می دهد

پس از پیوند شاخه نهال جوان توسط میخ یا سوزن ته گرد محکم می کنند وبرای عایق بندی هوا وآب محل پیوند با چسب پیوند پوشش می دهند

در عکس بونسای ریشه روی سنگ بالادو پیوند مجاورتی توسط سوراخ کردن پایه را نشان می دهد توسط مته اندکی بزرگتر از قطر نهال (پیوندک ) ایجاد وپس از رد کردن شاخه نهال محل را آب بندی توسط چسب پیوند می زنند با رشد نهال وضخیم شدن تنه نهال جوان پیوند جوش می خورد وریشه ها نهال جزی از ریشه بونسای می شوند

عکس از کتاب تکنیک های بونسای جلد دوم جان ناکا

ساخت یک نباری جدید توسط پیوند مجاورتی در عکس بالا تعداد هشت نهال جوان به تنه درخت پیوند زده می شود وپس از چند سال که پیوند ها چوش خوردن ریشه های قدیم درخت پایه قطع وریشه های ۸ نهال جوان نباری گیاه می شود

۷-تکنیک جاگزین

چنانچه درخت بونسای نباری نداشت باشد با گذاشتن قطعه سنگ جاگزین نباری می شود که درخت ندارد

بونسای بدون نباری ونداشتن ریشه های سطحی یک بوته یا سرخس در کنار طوقه می کارند کمبود نباری را جبران می کند

۸- تکنیک کاشت وجاگزین

گاه درخت در نباری خوب ندارد در این صورت از مواد دیگر استفاده بکنید بوته وسرخس کوچک پای طوقه بکارید این گیاه جا گزین برای کمبود نباری می شود گیاه فقط در یک طرف کاشته می شود ونباری را تکمیل می کند به این شیوه کاشت گیاه کنار طوقه درخت (Nejme) که اصطلاح و زاپنی است می گویند

درخت بونسای که نباری کامل ندارد از سنگ برای جاگزینی استفاده می کند وسنگ را کنار طوقه درخت قرار می دهند واصلاح ژاپنی ان (Nejme) است

اگر ریشه های سطحی نباری بونسای یک طرفه باشد می شود درخت را در سمتی که نباری ندارد در لبه گلدان کاشت با این شیوه کاشت در درخت ثبات ایجاد می شود

تکنیک کاشت در درخت ها که نباری ندارند گیاه را از سطح بستر گلدان بالا تر می کارند واطراف طوقه را با خاک تپه می کند کمبود نباری راجبران می کند وثبات وتعادل به درخت می دهد معمولاً فروشنده های پیش بونسای از این تکنیک استفاده می کنند

۹-تکنیک سیم بندی

چنانچه ریشه ها در معرض دید نباری روی سطح خاک قرار نگرفته باشند درخت ثبات ندارد در این موارد ریشه ها توسط سیم بندی به سطح خاک کشیده می شوند حتی می توانید مثل شاخه ها ریشه ها را سیم بندی وخم وصاف کرد در هنگام سیم بندی دقت بکنید به ریشه آسیب وارد نشود هنرمند بونسای والتر پال می گوید می توانید ریشه های داخل خاک را که در گلدان کم عمق جا نمی گیرند وبا قطع انها امکان خشک شدن درخت است سیم بندی وخم بکنید که در گلدان بتواند جا بگیرد وگیاه را حمایت بکنند

۱۰-تکنیک خوابانیدن هوایی

مرحله های مختلف خوابانیدن هوایی عکس از کتاب تکنیک های بونسای جلد دوم جان ناکا

توسط خوابانیدن هوایی سریع می توانید به بونسای خوب که نباری عالی هم داشته باشد برسید البته انتخاب ویافتن شاخه که فوق العاده باشد وبتواند ایده را روی آن انجام بدهید در این تکنیک مشکل اساسی است در لینک های زیر روش ایجاد نباری وبونسای توسط جان ناکا را می توانید مشاهده ومطالعه بکنید

مرحله اول /خوابانیدن هوایی

مرحله دوم/خوابانیدن هوایی

مرحله سوم/خوابانیدن هوایی

مرحله چهارم /خوابانیدن هوایی

درخت داغداغان که توسط جان ناکا ازتکنیک خوابانیدن هوایی تکثیر کرده به نباری دقت بکنید

سبک بسیار چشم گیر از نباری که در افرا ها ایجاد می شود بنام( happo-nebari)

هنگام تقدیر وتماشای بونسای اولین جا که چشم دنبال می کند ریشه های نباری است که به زیبایی روی سطح خاک گسترده وگسترش یافته گاه بقدری ریشه جالب وعجیب هستند که درک وباور انها در گلدان بونسای مشکل است مثل عکس بالا که به سبک ریشه سنگی معرف است ( happo-nebari) آیا ریشه ها یا نباری درخت های پیرامون شما به این شکل هستند؟ به ریشه های نباری درخت های کهن سال منطقه خود به دقت نگاه بکنید ریشه سطحی دارند به چه شکل رشد کردن

ابتدای مقاله

فصل اول : هرس ریشه

فصل دوم : نباری