Bonsai Carpinus betula

معرفی گیاه وبونسای ممرز

مشخصات ظاهری:

Family:Betulaceae

Genus:Carpinus

Species:C. laxiflora

Species:C.turczaninowii

Species:C.betula

ممرز ،درختی خزان کننده و جنس ممرز با نام علمی کارپینوس از خانواده بتولاسه ، یا توسکا (Betulaceae) میباشد که بومی غرب و مرکز آسیا از جمله شمال ایران و شرق و جنوب اروپا میباشد.ممرز، درختی است پهن برگ با قامتی متوسط که ارتفاع آن بین ۱۵ تا ۲۵ متر بوده که گاهی ارتفاع آن به ۳۰ متر نیز می‌رسد.

گستردگی این درخت بین 4 تا 8 متر بوده و بیش از 50 سال زمان نیاز است تا این درخت کاملا رشد کند.

تنه درخت ممرز اغلب شیارداراست. پوست درخت صاف و مایل به رنگ سبز خاکستری است.جوانه‌های این درخت بر خلاف نوع راش، بسیار فشرده و نزدیک به ترکه‌ها ی جوان بوده و حداکثر به ۱۰ میلی مترمی‌رسد.

شاخه ها با ارتفاع کم از سطح زمین رشد کرده و در جوانی هرمی شکل با حالت رشد فشرده هستند.

برگ ها ساده و متناوب دارای دندانه های تیز به طول 5 تا 10 سانتی متر و پهنای 2.5 تا 4 سانتی متر و به رنگ سبز درخشان براق بوده که در پاییز زرد و در نیمه دوم زمستان خزان می کنند.

گل ها در ممرز دارای پنج کاسبرگ و فاقد ارزش زینتی هستند.

میوه ها نیز به شکل فندقی بالدار در داخل برگچه های سبز روشن به طول 7.5 تا 14 سانتی متر که در تابستان آشکار شده و پرندگان را به خود جذب میکنند.

میوه ممرز در حدود 3- 5 سانتی‌متر طول دارد و دارای سه لَپ (Lobe) است. لَپ میانی آن بلند و کشیده و با نوکی گرد است و هر کدام رگبرگ میانی مشخصی دارند.

فندقه‌های آن نیز پهن و تخم مرغی و بی‌کرک است .

انتشار جغرافیایی در کشور :

انتشار جغرافیایی این درخت در کشور ما به شرح زیر میباشد:

جنگل‌های شمالی: کره سنگ، بندر گز، طالش، آستارا، بهشهر، رشت، رستم آباد، لاهیجان، نور، زرین گل.

در شمال غربی: آذربایجان، کلیبر، ارسباران.

ممرز 30 درصد حجم درختان جنگل های شمال را تشکیل میدهد و از ارتفاع پایین تا ارتفاع 1700 متری از سطح دریا دیده میشود.

نام های محلی:

نام های محلی این گونه عبارت است از : جلم در (رامسر و رودسر)كرزل (كلاردشت و كجور) تغار،تغر (در نقاط مختلفگرگان )ممرز (مازندران) مرز (در میاندره گرگان).

تکثیر ممرز

تکثیر این گیاه به سه روش امکان پذیر است:

1- کاشت بذر:

بذر این درخت راباید قبل از رسیدن در حالیكه باله ها هنوز نرم و قابل انحنا هستند چید.

پوسته بذر نباید خشك شود چون سخت شدن پوشش جلوی جوانه زنی بذر را می گیرد لذا آن را یابلافاصله می كارند یا در صورت عدم امكان كاشت بذر آن را درون ماسه كمی مرطوب نگهداری و در بهمن ماه یا اوایل اسفند می كارند

2- روش قلمه زدن:

از طریق قلمه با ایجاد زخم و در شرایط گلخانه وتیمار توسط هورمون می تواناین قلمه را ریشه دار نمود.

در مورد ممرز کاشت بذر بهتر از قلمه زدن جواب میدهد.

3-خوابانیدن هوایی

ازطریق خوابانیدن هوایی می توان شاخه هارا ریشه دار کرد درصد موفقیت در خوابانیدن هوایی کم است اما روش بسیار مناسب برای داشتن پایه های قطور ممرز برای پرورش بونسای است

دستورالعمل مراقب ونگهداری وپرورش بونسای ممرز

بونسای ممرز:

درخت ممرز بسیار محبوب بین بونسایکار ها ومناسب برای پرورش وطراحی بونسای است زیرا دارای تنه زیبا وشاخه وبرگ های سبز روشن با خطوط رگبرگ ها برجسته ورنگ های پاییزی پردوام وزیبا که تا اواسط زمستان به روی درخت ماندگاری دارند وسازگار در آب وهوای مناسب در گلدان است.ودر سبک بونسای قابلیت طراحی را دارد متاسفانه این درخت زیبا پراکنش وانتشار آن همانگونه که دیدید در شمال ایران وارسباران است نیاز به آب وهوای مرطوب وخنک دارد نگهداری وداشت ان در مناطق گرم وخشک کشور امکان پذیر نیست در بهار سر سبز وزیبا است با گرم شدن هوا وگمبود رطوبت هوا برگ ها دچار سوختگی ورشد گیاه استپ می کند توصیه می کنم درخت و بونسای ممرز را در مناطقی غیر از شمال تهیه نکنید چرا که بومی مناطق گرم وخشک ایران نیست وطی چند سال گیاه از بین می رود چنانچه در شمال ومناطق مرطوب آذربایجان زندگی ودوستدار طراحی درخت هستید.حتما از ممرز استفاده وبکنید ،بسیاری علاقه مندان بونسای در مناطق خشک کشور پایه های بونسای ممرز را از شمال کشور تهیه کردن وبا تلاش واستفاده از امکانات پر هزینه سعی در پرورش آنرا داشتند وکمتر موفق بودن

نور، دما، مکان داشت ونگهداری:

بونسای ممرز مکان آفتابی یا نیمه سایه در بیرون با تهویه وجریان هوای خوب داشته باشد. اگرچه ممرز ماهیت بسیار مقاوم در برابر سرما دارند ، اما وقتی که در زمین باشد هنگام کاشت در گلدان از درخت در برابر سرما محافظت شود.دما ایده آل ممرز بین منفی ۳ تامثبت۱۶ درجه سانتیگراد است

رطوبت وآبیاری:

ممرژ در مناطق معتدله گرم ومرطوب رشد می کند ممرز باید به محض خشک شدن خاک آبیاری شود. بسترگیاه وگلدان هرگز به طور کامل نباید خشک شود ، اما مراقب باشید که بیش از حد آبیار نشود. در زمستان خاک را کمی مرطوب نگه دارید. از آب خیلی آهکی استفاده نکنید.

خاک،تعویص گلدان ،هرس ریشه:

هرس ریشه وتعویض خاک در گیاه جوان هر دوسال یکبار اوایل بهار قبل از متورم شدن جوانه ها انجام می شود که درخت رشد بیشتر و نباری آن ایجاد بشود ودر درخت های کهن سال از دوسال(سه تا هفت سال بونسای تثبیت شده) بیشتر نیاز به تعویض خاک وهرس ریشه دارد اما دقت بکنید وقت هرس ریشه گیاه گلدانی زمانی است که گیاه ریشه پر کرده باشد وتعیین مدت نمی تواند درست باشد چون رشد درخت به آب وهوا ومحیط گیاه بستگی دارد وامکان شرایط داشت برای هرکس متفاوت باشد خاک گیاه مخروطی با دانه بندی درشت که زهکش وتهویه ان خوب باشد ترکیب خاک مناسب می تواند طبق جدول کتاب فنون بونسای جان ناکا عبارتند از

در گیاهان جوان کوچک تثبیت شده یک پیمان ماسه (اندازه ذرات (1.5 تا0.7 میلیمتر) +یک پیمانه شن (اندازه ذرات 4تا1.5 میلیمتر) +دو پیمانه خاک برگ یا پیت ماس + یک پیمانه خاک باغچه

در گیاهان کهن سال بزرگ یک پیمانه شن + یک پیمانه ریگ (اندازه ذرات 6 تا4 میلیمتر) + دوپیمانه خاک برگ یا پیت ماس +یک پیمانه خاک باغچه

از خاک وترکیب های بسیار وبا مواد مختلف می توانید استفاده بکنید تفاوت ندارد از چه موادی استفاده می کنید مهم خاک سبک وزهکش وحفظ رطوبت ومواد غذایی ان خوب باشد ممرز رطوبت بستر وهوا را می پسند اما خیس وگلی بودن خاک را مثل بقیه گیاهان دوست ندارد وسبب پوسیدگی ریشه می شود با توجه با شرایط گیاه خاک را تهیه بکنید

کود یاری،تغذیه:

هر چهار هفته یکبار در فصل رشد کود آلی جامد (کرانول کود دیر رها شوند) استفاده کنید یا هر هفته از کود مایع حلال در آب مثل فرمول کود۲۰-۲۰-۲۰ برای گیاه جوان که نیاز به رشد دارد استفاده کنید. در گیاهان سبک گرفته وکهن سال از کود ها بافرمول کم ازت در بهار وتابستان واز کود های فاقد ازت در اواخر تابستان وپاییز که برگ ها درشت نشود وشاخه ها علفی وآبدار رشد نکنند

هرس شاخه، سربرداری شاخه، سیم بندی:

هرس ساختاری وشدید درخت را می توانید در اواخر زمستان قبل از تورم جوانه ها انجام بدهید سیم بندی هم وقتی درخت لخت و شاخساره آن مشخص انجام بدهید اما مراقب سیم ها باشید پس از رشد پوست درخت را زخم نکند زیرا زخم ها با گدشت زمان از بین نمی روند سربرداری پس از کامل شدن ساختار سبک انجام بدهید پس از نیمه چوبی شاخه ها جدید یا ده عدد برگ تولید کرد آنها را هرس وبه دو برگ برسانید دراواسط تابستان هم شاخه ها که خارج از سبک بونسای هستند هرس بکنید تا شاخه های پایین وداخل درخت نور بیشتری در یافت بکنند در سبک دادن به درخت ممرز می توانید از تکنیک " رشد وهرس" استفاده وشاخه ها را توسط کشش سیم به سمت پایین خم بکنید وشاخه ها درجه دو وسه را با رشد وهرس وباقی ماندن دوبرگ تا رشد نهایی اجرا وعملیاتی بکنید در هرس شاخه ها توجه بکنید که حتما روی شاخه باقی مانده جوانه باشد در غیر این صورت شاخه خشک می شود

آفات ،بیماری:

ممرز درخت مقاوم بوده و بیماری خاصی انرا تهدید نمی کند در گلدان در شرایط محیط نا مطلوب وخاک با زهکش نا مناسب وآبیاری زیاددازحد دچار بیمار قارچی وپوسیدگی ریشه می شود از آفات حلزون و مگس سفید است که با مشاهده آفات از سموم مخصوص استفاده بکنید آبیاری دائمی با آب بسیار آهکی می تواند باعث خزان زود رس و کلروز در گیاه بشود

گالری بونسای ممرز

مشاهده گالری بونسای های ممرز برای الهام ولدت بردن درخت های زیبای بونسای ممرز را اینجا ببینید