Juniperus

اسفند ۱۴۰۱

معرفی درخت وبونسای جونیپروس

Class:Pinopsida

Order:Pinales

Family:Cupressaceae

Genus:Juniperus

جنس جونیپروس بومی منطقه شمال وغرب آسیا ،وشرق آسیا چین،ژاپن،کره وشمال قاره امریکا،سراسر کانادا وآلاسکا می باشد اُرس خزنده یا جونیپروس می تواند حداکثر به ۱۰تا۳۰ سانتیمتر بلند شود اما گسترده می شوند

جنس جونیپروس وگونه ها

تیرهٔ سرو سرو در دنیا شامل ۱۵-۱۳جنس ونزدیک به ۱۴۰ گونه است مهمترین جنس های این تیره یکی (Juniperus )جونیپروس یا سروکوهی ،اُرس است که ۶۰-۷۰گونه داردکه در ایران هفت گونه از آن در ارتفاعات شمال وشمال شرقی می رویند

گونه های مناسب طراحی وپرورش بونسای

۱-ارس نانا یا شیمپاکو

1- Juniperus procumbens nana

ارس نانا به اسم شیمپاکو هم شناخته می شود

۲-ارس تپه ژاپنی

2-Juniperus sargentii

۳ -ارس معبد ژاپنی

3- Juniperus rigida

۴-ارس چینی

4-Juniperus chinensis

۷- ارس امریکایی ارس کالیفرنیا

7-Juniperus californica

۸-ارس کوه های صخره ای راکی

8-Juniperus scopulorum

۹-ارس امریکایی سیرا

9-Juniperus occidentalis

دو گروه ارس وجود دارد، یکی با شاخ و برگ فلس مانند و دیگری با شاخ و برگ سوزنی.

دو گونه محبوب درخت جونیپروس برای بونسای درخت جونیپروس چینی و شیمپاکو ژاپنی هستند. شیمپاکو ژاپنی در واقع گونه ای از درخت جونیپروس چینی است که در کوه های ژاپن یافت می شود. هر دو دارای شاخ و برگ های فلس مانند با رنگ های مختلف از سبز مایل به زرد تا سبز مایل به آبی یا سبز نقره ای هستند. یکی دیگر از ارس بسیار محبوب برای بونسای،( Itoigawa Shimpaku) است که به دلیل شاخ و برگ ظریف سبز زمردی آن است. گونه های متعددی از درخت جونیپر چینی وجود دارد که تشخیص بسیاری از آنها با قطعیت دشوار است

مشخصات ظاهری:

جونیپر ،سروکوهی کهنسال در منطقه جیرفت ،کرمان

درخت جونیپر در اندازه وارتفاع ۲۰ تا۴۰ متر ودرختچه های گسترده وارتفاع کم ۱۰ تا ۳۰ سانتیمتر است عمر جونیپر ها طولانی ودرختان کهنسال ۳۰۰۰ - ۲۰۰۰ ساله ان هنوز زنده است ودر طبیعت مشاهده می شود

تنه وشاخه ها:

تنه وشاخه ها در گونه های جونیپر متمایز وبه رنگ قهوه ای روشن ، یا خاکستری است پوست به شکل لایه وفلس بلند ازتنه جدا وپوست های جوان جاگزین انها می شوند شاخه های جانبی شاخه‌های گسترده و نا منظم هستند

برگ ها:

جونبپر ها درختان همیشه سبز هستند در برخی از گونه ها در زمستان رنگ برگ ها به رنگ مسی یاکبود وبرخی هم سبز باقی می ماند برگ ها به دوشکل هستند برخی فلس وبرخی به شکل سوزن های ریز وفشرده هستند برگ هافلس مانند در درختان جوان بیشتر دیده می شوند سوزن ها در برخی از گونه ظریف ودر برخی مثل خار وسوزن هستند

میوه وبذر:

دربرخی از گونه ها سروکوهی تک پایه وبرخی دوپایه می باشند مخروط های دانه متفاوت ودارای فلس های گوشتی وساختاری توت مانند دارند واندازه انها بین ۴ تا ۲۷ میلیمتر است رنگ میوه ها در گونه متفاوت قرمز مایل به قهوه ای یا نارنجی اما بیشتر گونه به رنگ آبی هستند بذر ها بین ۶ تا ۱۸ ماه پس از تشکیل میوه به رشد کامل خود می رسند

تکثیر:

تکثیر گیاه از طریق کاشت بذر وقلمه امکان پذیر است درطبیعت توسط حیوانات بذر ها پراکنده وتکثیر می شوند

درخت جونیپر ژیمنوسپروم است ، به این معنی که دانه دارد، اما گل و میوه ندارد. بسته به گونه، بذرهایی که تولید می کنند 1 تا 3 سال طول می کشد تا رشد کنند. پوشش نفوذ ناپذیر دانه از ورود آب جلوگیری می کند و از جنین در هنگام پراکندگی محافظت می کند. همچنین می تواند منجر به یک خواب طولانی شود که معمولاً با آسیب فیزیکی پوسته بذر شکسته می شود. پراکندگی می تواند در اثر بلعیده شدن کامل توسط بلع پستانداران رخ دهد. مقاومت پوشش دانه اجازه می دهد تا از طریق سیستم گوارشی حیوان بدون اینکه در طول هضم غذا از بین برود انتقال یابد. بذر های درخت مدت زیادی دوام می آورند،

بونسای جونیپر

درختان جنس جونیپروس انتخاب اول برای علاقه مندان مبتدی است که تازه شروع به فراگیری تکنیک های بونسای کرده درخت در شرایط سخت نگهداری زنده می ماند وشاخه ها توسط سیم بندی انعطاف پذیر است وشکننده نیستند ومحبوب بونسای کار ها حرفه ای وهنرمندان بونسای است ودرختی است که بیشترین درخت بونسای در سبک ژاپن از ان طراحی شده است در تمام سبک ها امکان طراحی را دارد ومحبوب در طراحی بونسای تانوکی است وهمچنین تمام تکنیک های چوب مرده در این گیاه قابلیت اجرا را دارد درطبیعت ژاپن جونیپر های کهنسال همراه باچوب مرده دیده می شوند (جین وشاری)والهام شدن برای هنرمندان که از تکنیک های چوب مرده درطراحی درخت جونیپر بهره ببرند درطراحی درخت کار با جونیپر ها نسبت به درختان برگ پهن اسانتراست

بونسای جونیپر که جین وشاری شده توسط استاد کیمورا -ژاپن

دستورالعمل مراقبت و نگهداری از بونسای جونیپر

محل نگهداری :

جونیپر درخت بیرونی بونسای آنرا در داخل نگهداری نکنید در نور آفتاب اندام هوایی توپر و سبز و شاداب تولید می کند اما اگر چه رشد گیاه در سایه کندتر می گردد کیفیت رنگ بهتر است در مکان پر نور وروزانه چند ساعت مکان داشت نور مستقیم آفتاب داشته باشد جونیپر احتیاجی به نگهداری و محافظت در برابر سرما و برف و یخ زدگی ندارد اما بادهای شدید و سرما در زمستان دربعضی از گونه ها رنگ سبز اندام هوایی برگ ها را به قهوه ای و برنزه مسی وکبود تبدیل می کند که جای نگرانی نیست و گیاه در بهار رنگ شاداب سبز خود پیدا می کند .

آبیاری :

در طول فصل رشد آبیاری باید به صورت مرتب انجام گیرد اما در فصل زمستان مرطوب بودن خاک کافی است . در فصل رشد مرتب از اسپری اب به روی اندام هوایی استفاده بکنید برگ اب را جذب ومصرف می کند اسپری اب ورطوبت هوا گیاه راشاداب ودر رشد درخت تاثیر دارد

تغذیه ، کود دهی :

در طول فصل رشد هر هفته از کود مایع استفاده کنید. اگر می خواهید رشد قوی داشته باشید، می توانید از فرمول کود با مقدار نیتروژن بالاتری را در بهار استفاده کنید.اما در فصل پاییز باید فاقد ازت باشد و در فصل زمستان تجویز می گردد که از کودآهسته رها شونده بهره ببرید که برای رشد بهاره آن نافع است

تعویض گلدان وهرس ریشه :

هر 2 تا 5 سال یکبار در اواخر زمستان یا اوایل بهار تعویض گلدان احتیاج دارد . خاک مورد استفاده خاک بونسای که درصد مواد معدنی آن بیشتر باشد بونسای های کوچک نسبت به بونسای های بزرگ در مدت زمان کمتری باید هرس ریشه وتعویض خاک بشوند

هرس شاخه ،سربرداری و سیم کشی

برای توسعه وتراکم بالشتک های توده شاخه و برگ در شاخه های جانبی ، می توان شاخه های بلندی را که از شکل توده متراکم شاخه های جانبی ظاهری ان بیرون زده اند، در طول فصل رشد با قیچی تیز از پایه آنرا برید. درخت جونیپر را مانند هرس پرچین کوتاه نکنید زیرا حذف تمام راس و نوک های شاخه های جوان در حال رشد درخت را ضعیف می کند و برش انها سوزن ها را قهوه ای می کند. وقتی توده وبالشک ها توسط شاخه و برگ خیلی متراکم شدند، باید با قیچی تیز از پایه نازک شوند.وراس ونوک انها هرس نشود درخت جونیپر به طور کلی درختی قوی است که هرس شاخه تهاجمی وشدید را نیز به خوبی تحمل می کند. اما نمی تواند دوباره از قسمت های شاخه ای که هیچ برگی ندارد و بدون برگ درخت جوانه بزند، بنابراین مراقب باشید که روی هر شاخه ای که می خواهید زنده نگه دارید، مقداری شاخ و برگ باقی بماند. دراکثر گونه های جونیپر دونوع برگ وجود دارد ودر درختان جوان برگ های فلس مانند بیشتر از برگ های سوزنی است برگ های فلس دارد را هرس بکنید

جهت کمتر شدن خروج شیره گیاهی از شاخه ها بهترین زمان هرس در اواخر تابستان است که سرعت حرکت شیره گیاهی کند شده است و هنوز زمان کافی برای ترمیم زخم های هرس قبل از فرارسیدن فصل سرما وجود دارد سربردازی شاخه هارا می توانید توسط پنیجگ ، پنسیمان یا توسط قیچی کوتاه واضافه ها خارج از فرم را کوتاه کرد اما هرگز به روش هرس پرچین در جونیپرها اقدام نکنید شاخه بسیار نرم هستند وبه راحتی توسط سیم بندی شکل می گیرند سیم بندی در جونیپر فصل خاصی ندارد به علت رشد کند سیم ها زمانی بیشتربایست روی شاخه باقی بماند اما مرتب سیم بندی ها بازرسی شوند تا داخل چوب فرو وآنرا زخم نکند

جونیپر هوریزنتال در طرح جنگل رافت با کاشت یک درخت بهار۱۴۰۰

جونیپر خزنده هوریزنتال

گونه متداول و پر کاربرد در ایران

Juniperus horizontalis

جونیپروس هوریزنتال

نام علمی

Juniperus horizontalis Wiltonii

نام فارسی اُرس رونده ،خزنده

جونیپروس هوریزنتال بومی جنوب امریکا است در ایران به شکل وسیع در بوستان ها وفضای سبز شهری به عنوان یک گیاه پوششی کاشت می شود رنگ گونه های آن سبز تیره وسبز آبی است

این گیاه بخاطر شکل خشن ومردانه برگ هاکه درجوانی برگ ها فلس هستند کمتر مورد استفاده در بونسای بوده در اکثر مناطق آب وهوایی ایران رشد ودوام ومی آورد در جوانی گیاه برگ ها جوان وسوزنی هستند با گذشت زمان برگ ها کامپکت وفشرده وفلس تبدیل به برگ های سوزنی می شوند(مشاهده در فضای سبز شهرها) نیاز به آبیاری آن کم ومحل کاشت وداشت آن در مکان آفتابرو است وبه آسانی توسط قلمه تکثیر می شود ودر شرایط سخت وگرمای تابستان دوام می آورد