Leaf structure

ساختار برگ گیاهان

در بررسی ریخت شناسی گیاهی(Plant morphology) پیچیدگی گیاهان باغبانی و گوناگونی آن هارا می توان در اندام های(Organs) مختلف گیاه که تغییرهای زیاد رانشان می دهند مشاهده کرد هر اندام یک یا چند وظیفه را به عهده دارد واز بافت های (Tissues) مختلف تشکیل شده است گیاهان دارای سه نوع اندام اولیه هستند ریشه ها، ساقه ها و برگ ها که رشد رویشی گیاه به آن وابسته است

شناخت ریخت شناسی برگ های درخت ها در بونسای اهمیت ویژه دارد زیبایی آنها در تغییرات رنگ خزان پذیر ها در فصول سال وشناسایی گونه های درخت وریز بودن ومینیاتوری وریزشدن در گونه های متفاوت برای پرورش بونسای بسیار مهم است

ساختار برگ (Leaf structure)

برگ اندامی است که در آن فتوسنتز انجام می شود وترکیب های کربنی (قند ها)مورد نیاز گیاه فراهم می شود در ساختار برگ رگبرگ ها(Veins) سیستم آوندی را تشکیل می دهند که در تک لپه ای ها موازی ودر دولپه ای ها منشعب است.برگ هادر اثر رشد ونمو جوانه های انتهایی ومحوری ساقه تولید شده ،رشد آن ها در مقایسه با ساقه وریشه محدود است واز دو قسمت اصلی پهنگ برگ (Leaf blade) و دمبرگ (Pctiole) تشکیل شده اند پهنک برگ توسط دمبرگ به ساقه متصل می شود افزون بر این برگ ها دارای لایه های روپوستی (Epidermal layer) -اپیدرمی- رویی وزیری وناحیه اسفنج مانند مزوفیل (Mesophyll) می باشند لایه روپوستی مومی بوده واز کوتیکول تشکیل شده که آب از دست دهی از برگ را کاهش می دهد روزانه ها(Stomata) روی اپیدرم رویی وزیری قرار دارند وبه طور معمول در روپوست زیری زیادتر می باشند باز وبسته شدن روزنه ها به وسیله سلول های محافظ(Guard cells) که در برابر نور ورطوبت نسبی حساس هستند کنترل می شوند

پهنک برگ دارای شبکه گسترده ای از رگبرگ ها می باشند رگبرگ ها نیز دارای انشعاب هایی از دسته های آوند ی ساقه اند که ازراه دمبرگ وارد پهنک شده اند رگبرگ ها ممکن است به صورت موازی در خرما ولاله پنجه ای در انگور وشاخه ای در گیلاس باشند پهنک برگ در گیاهان گوناگون از نظر شکل باریک وبلند، بیضی وقلب ،نوک تیز ،گرد وپهن باشند وحاشیه مانند صاف ، داندانه وگنگره ای متفاوت است دمبرگ می تواند پهن شده وقسمتی از ساقه ویا تمام ساقه را می پوشاند که به آن غلاف یا نیامبرگ (Leaf sheath) گفته می شود در بزخی گیاهان مانند ورد (گل سرخ) ولوبیا دو زایده کوچک برگسان یافلس مانند در پایین دمبرگ وجود دارد که به آن گوشوار(Stipule) گفته می شود

انواع برگ

برگ ها به دو دسته ساده ومرکب تقسیم می شوند . پهنک در برگ های ساده به طور کامل تقسیم نشده است در حالی که در برگ های مرکب تقسیم شده وچند بخش جدا گانه به نام برگچه (Leaflet) را تشکیل می دهد

قسمت های مختلف یک برگ ساده ویک برگ مرکب در برگ مرکب مجموعه برگچه ها پهنک برگ را تشکیل می دهند

چگونگی قرار گیری برگ روی ساقه

به طور معمول گیاه برای این که بتواند بیشترین استفاده را از نور بنماند ودر ضمن خود را دربرابر عوامل جوی نامساعد حفظ کند، حالت متقارن پیدا کرده وبرگ ها وشاخه های فرعی آن به طور منظم و ویژه در ناحیه گره ها روی ساقه قرار می گیرند .اگر به هر گره تنها یک برگ متصل باشد برگ را متناوب (Alternate) واگر از یک گره دو برگ خارج شده باشد برگ را متقابل (Opposite) واگر از یک گره چند برگ خارج شده باشد به آن فراهم (Whorled) گویند . چنانچه برگ ها به صورت جفت ها متقابل وعمود بر هم باشند چلیپایی (Decussate) ودر صورت قرار گرفتن به صورت مارپیچی به نام مارپیچ(Spiral)این شیوه قرار گیری را آرایش برگ (Phyllotaxy) می نامند که برای تشخیص گیاهان می تواند مورد استفاده قرارگیرد

تغییرهای برگ

در برگ گیاهان در دوره تکاملی شان تغییر هایی رخ داده است که بیشتر برای سازگاری محیطی یا دفاع در برابر عواملی مانند باد ،سرما،گرما،خشکی وچرای جانوران بوده است تبدیل برگ ها به پیچک ها وتیغ ها نمونه هایی از تغییرات عمده برگ ها در سالیان تکامل است اغلب پیچک ها برگ های تغییر شکل یافته ای هستند که به گیاه کمک می کنند تا بتواند خود رابه تکیه گاهی بچسباند واز آن بالا رود برخی از تیغ ها که اغلب به آن ها خار هم می گویند برگ هایی هستند که گاهی رنگ سبز خود را از دست داده باریک ومخروطی گشته وگیاه را در برابر خشکی وحمله جانوران محافظت می کنند

ریزش برگ

برگ بیشتر گیاهان نواحی معتدله که خزاندار هستند در اوایل بهار شکفته شده ودر پاییز می ریزد وگیاه خزان می کند برگ های سوزنی برگان ، خرما،مرکبات وشمشاد به مدت چند سال روی گیاه باقی مانده وبه تدریج می خشکند و می ریزندعمل فرو افتادن برگ یابرگریزی (Leaf abscission) برای گیاه مفید است چون که گیاه اندامی ناتوان مصرف کننده ویابیمار را بدین وسیله می ریزد وریزش برگ در بسیاری از گیاهان به وسیله ایجاد لایه سواگر(Separation layer) یا لایه ریزشی (Abscission layer) در پایین دمبرگ صورت می گیرد نخست پکتین لایه میانی با کمک آنزیم حل می شود و یاخته ها از هم جدا شده ودمبرگ تنها از راه آوندها به ساقه پیوسته می ماند که آن هم به نوبه خود با عواملی مانند باد وباران جدا گشته برگ به زمین می افتاد

برگ گونه های درختان که در طراحی بونسای استفاده می شود

در ابتداد بونسای ژاپن فقط از چند گونه سوزنی برگ مثل کاج وجونیپر وچند گونه برگ پهن که افرا وکیلاس وآلو چینی وفیکوس وچند نمونه دیگر در پرورش بونسای استفاده می کردند ولی بعد که بونسای به کشور های دیگر غربی نفوذ کرد هنرمندان بونسای از درختان بومی استفاده کردن وبعد بسیاری از گونه ها را پرورش دادن که تابه حال در پرورش بونسای استفاده نشده بود بطوزی که امروزه در باع بونسای والتر پال ۵۰۰ گونه از درختان بومی اروپا بونسای وپرورش یافتند ودر هر منطقه اب وهوایی بونسای کار ها سعی می کنند از درختان بومی منطقه استفاده بکند وبه مناطق وکشور های دیگر معرفی بشوند