Acer cappadocicum Bonsai

معرفی درخت وبونسای افرا شیردار

منبع عکس مزرعه همیشه سبز

شناسه گیاهشناسی افرا شیردار

Order: Sapindales

Family: Sapindaceae

Genus: Acer

Section:Acer sect. Platanoidea

Species:A. cappadocicum

نام رایج : افراشیردار ، افراشیرپلت

نام علمی : ایسر کاپادوسیکوم

Acer Cappadocicum

نام انگلیسی : افرای  کاپادوکیه

Cappadocian maple

نام محلی :شیردار ،ککم، کیکم، شیرپلت، عاج، آج واج، قاقاچ، بزبرک، زوالک، میرزابرگ و زیندار

مشخصات واطلاعات عمومی :

گونه درخت افرای شیردار خزان دار و ازجنس افرا وتیره افرا است درخت افرای شیردار بومی مناطق مرطوب شمال کشور می باَشد وپراکنش ان از قفقاز تا کوه های هیمالیا است افراشیردار سه گونه دارد که یک گونه آن در ایران ، وگونه دیگر مربوط به مناطق کوهستانی هیمالیا وسومین گونه آن در ترکیه پراکنش دارد نام انگلیسی ان بر گرفته از ناحیه باستانی ترکیه امروزی است درخت سریع رشد است وارتفاع ان به ۲۰ تا۳۰ متر می رسد قطر تنه ان حدود یک متر است پوست تنه صاف وخاکستری روشن است شاخه های جوان کبود وسپس قهوه ای روشن می شوند

برگ ها درقسمت راس وبالای درخت درشت تر است با انتخاب انها وهرس برگ های درشت تعادل بین قسمت های درخت پیش آمده واجازه می دهید شاخه های پایین رشد بیشتری را داشته باشند

برگ ها

برگ ها متقابل ودارای پنج یا هفت لوب هستند برگ ها تخم مرغی شکل نوک تیز که حاشیه برگ صاف است دمبرگ برگ ها بلند است برگ ها را چنانچه بچنید از ان شیرابه( لاتکس) بیرون می زند واندازه برگ ۱۵× ۸ سانتیمتر است رنگ برگ ها در بهار نارنجی ، اراغوانی که با بزرگ شدن سبر روشن می شوند در پاییز به رنگ زرد ونارنجی وقرمز وخزان می کنند

گل ها ومیوه:

درخت شیردار یک پایه است وگل ها بروی گل آذین وزرد رنگ ودر بهار شکوفا می شوند میوه ها بالدار وشکل ۸ هستند در تابستان می رسند

برگها و بذر های افرا شیر دار . اندازه طبیعی روی درخت .

کاربرد :

درختی زینتی است ودر اروپا در مناطق مرطوب به شکل گسترده کشت می شود وبرگ های ان در تعلیف دام مصرف می شود وچوب آن درصنایع چوب استفاده می کنند بشکل گسترده ازدیاد می شود برای کاشت درجنگل های شمال که تخریب شدن

بونسای افرا شیردار:

درخت ایسر کاپادوسیکوم درخت متعارف وسنتی در پرورش وطراحی درخت بونسای در سطح جهان نیست وبونسای کار ها تمایل به پرورش بونسای افرا کرب یا افرا ژاپنی دارند که درختان کوتاه قامت هستند وسابقه طولانی در پرورش بونسای درژاپن دارند وبه خاطر دسترسی وکار به روی انها انتخاب درستی است افرا شیردار در مناطقی که رویش دارد به خاطر دسترس آسان به افرا های پرورشی کرب وچینی کمتر به پرورش وطراحی درخت افرا شیردار پرداختن چنانچه در شمال کشور که افرا شیردار بومی آن منطقه است روی افرا چینی وژاپنی بیشتر کار کرده وانرا گلدانی وبفروش می رساند در حالی که افرا شیردار تمام گزینه عالی را برای پرورش وطراحی بونسای شدن را دارد در گلدان ماندگاری عالی دارد ونسبت به افرا های وارداتی چینی وژاپنی در مقابل گرم وکمبود رطوبت در تابستان مقاوم تر وسوختگی برگ تقریباً ندارند رشد سریع ان سبب می شود در مدت کوتاه از ان بونسای طراحی کرد وامکان نگهداری ومراقب ان در مناطق گرم وخشک آسان تر از گونه افراچینی وژاپنی است واین افرا به شکل زینتی در فضای سبز شهر ها دیگر کشت شده البته نوع پیوندی ان که برگ ها قرمز جگری هستند اما پایه درخت افرای شیردار است

دستورالعمل های نگهداری و مراقبت از بونسای افرای شیردار

مکان داشت ، نور ودما

بونسای افرای شیردار گیاهی بیرون است از بونسای ان در فضا باز نگه داری بکنید در مکان‌های آفتاب رو عملکرد خوبی دارد وسریع رشد می‌کند، اما زمانی که دما به 30 درجه سانتیگراد یا بالاتر می‌رود، باید در جایی با نور غیرمستقیم خورشید قرار داده شود تا از آسیب آفتاب به برگ‌ها جلوگیری شود. در تابستان افتاب داغ بعد ازطهر برای درخت خوب نیست بهترین مکان نگهداری زیر سایه درختان است در ساعات صبح گاهی وعصر از نور مستقیم آفتاب برخوردار باشد افرا شیردار حتی زمانی که به عنوان یک بونسای آموزش داده می شود، مقاوم به سرما است، اما زمانی که دما به کمتر از منفی 10 درجه سانتیگراد می رسد، باید از آن محافظت شود، در گلخانه سرد یاشاسی سرد نگه داری شود البته در موطن خود شمال کشور نگهداری ان در گلدان مشکل خاصی ندارد وبعنوان یک درخت گلدانی به راحتی در فضا باز رشد می کند

جنگل افرای شیردار منبع عکس خزر بونسای جنگل افرای َشیردار شش ساله که برای فروش است خزر بونسای فروشنده انواع بونسای وپیش بونسای در شهرستان بابل - مازندران است

تعویض خاک وهرس ریشه:

بونسای افرای شیردار باید هر دو سال یکبار تعویض خاک وهرس ریشه شود. این گیاه دارای ریشه های قوی است که به سرعت رشد می کند و معمولاً در مدت زمان کوتاهی گلدان را پر می کند، بنابرنیاز به هرس ریشه دارد فصل مناسب این کاردر اسفند ماه است زمانی که جوانه ها متورم وگیاه آماده بیدار شدن از خواب زمستانی است قبل از متورم شدن جوانه ها هرس ریشه وتعویض خاک نکنید امکان دارد گیاه بیدار نشود وخشک بشود خاک درخت شیردار خنثی یا مایل به اسیدی باشد با زهکش بسیار خوب باشد ۷۰ درصد شن وریگ و۳۰ درصد ازپیت ماس استفاده بکنید

افراشیردار درسبک ریشه روی سنگ اثر آقای کامران افراشته منبع عکس پست صفحه اینستاگرام استاد افراشته

آبیاری افرای شیردار:

درخت افرای شیردار به آبیاری زیاد احتیاج دارد در فصل رشد ورویش درخت هرروز می توانید درخت بونسای یا پیش بونسای خود را آبیاری بکنید در روز های گرم تابستان می توانید دو بار آنرا آبیاری بکنید اب ها که حاوی آهک هستند برای آبیاری گیاه مناسب نیست چنانچه اژ اب های سنگین وآهکی استفاده می کنید در فصل رشد یک یا دوماه یکبار دو قاشق سرکه دریک لیتر اب ریخته وانرا آبیاری بکنید سرکه سبب می شود اهک وکچ که روی ریشه ها نشسته حل وشسته بشود وتا حدودی خاک اندکی اسیدی بشود

تغذیه وکود دهی :

طول فصل رشد، ماهی یک بار با کود های گرانول دیر رها شونده یا هر هفته باکود کریستالون NPK که ازت آن کم باَشد تغذیه بشود کودی که حاوی ازت بالا باشد سبب بزرگ شدن برگ ها وهمچنین فاصله بند ها بلند می شود

هرس شاخه ، سرزنی وسیم بندی:

دربهار درخت افرای شیردار رشد سریع دارد شاخه های جدید در بهار معمولاً تا زمانی که چندین جفت برگ رشد کنند اجازه رشد داده می شود و سپس کوتاه می شوند و تنها یک جفت برگ باقی می ماند. راس درخت تمایل به رشد قوی تر از شاخه های پایینی دارد، بنابراین رشد درخت را با هرس بیشتر در قسمت بالاو راس اجازه رشد به شاخه های ضعیف تر رشد را متعادل می کند . شاخه های جدید در طول فصل رشد ظاهر می شوند و باید به طور مداوم کوتاه شوند. در بونسای بالغ، برای جلوگیری از ضخیم شدن شاخه های ظریف راس و بیرونی، می توان جوانه های تازه زده را خیلی زود پینجینگ یا نیشگون گرفت. هرس شاخه ها یا تنه های بزرگ باید در تابستان انجام شود که زخم های بریده شده بلافاصله شروع به بهبود می کنند. افرا شیردار درخت قوی است و می تواند زخم های بزرگتر را در عرض چند سال بهبود وخوب بکند . همیشه محل برش وهرس را از چسب هرس استفاده بکنید تا از ورود قارچ ها جلوگیری شود و همچنان از خشک شدن پوست جلوگیری شود.

درختان سالم را می‌توان در تابستان، در مناطقی با دوره‌های رشد طولانی، حتی چندین بار در سال، به طور جزئی یا کامل از بین برد تا شاخه‌های ظریف و برگ‌های کوچک‌تر را تقویت کند و از مرگ شاخه‌های داخلی در اثر کمبود نور جلوگیری کند. در درختانی که هنوز برگ‌زدایی نشده‌اند، بزرگ‌ترین برگ‌ها را می‌توان در هر زمانی جدا کرد. پاییز، زمانی که برگ ها می ریزند، زمان مناسبی برای کوتاه کردن شاخه ها و حذف شاخه هایی است که در جهت های عجیب و غریب رشد کرده اند یا از یک جوانه ونقطه روی تنه چهار یاپنج شاخه رشد کرده همه را هرس یک یا دوشاخه باقی بماند جوانه های زمستانی بونسای افرای شیردار درشت هستند ببینید در کدام جهت قرار می گیرند تا تصمیم بگیرید که کجا را ببرید تا شاخه های جدید در سال بعد به جهت دلخواه رشد کنند..شاخه‌ها و شاخه‌های جوان‌تر را می‌توان در طول خواب زمستانی به خوبی سیم‌کشی و شکل داد، در فصل رشد سیم بندی را بررسی کرده و چنانچه تنگ شدن جدا کنید. به دلیل رشد قوی سیم بندی می تواند پوست را خیلی زود پس از ظهور شاخه های بهاری زخم کند. اما دقت بکنید درخت شیر دار در مناطق خشک رشد سریع فقط در فصل بهار دارد وبا گرم شدن هوا وکمبود رطوبت رشد کم ودر اواخر بهار استپ می کند پس در مناطق خشک در دو ماه از سال می توانید بونسای خود را هرس ساختاری وهم هرس تکمیلی انجام بدهید بقیه سال درخت رشدی بطنی وآرام دارد

درخت افرای شیردار توسط خوابانیدن هوایی قابلیت تکثیر را دارد عکس فوق نمونه درخت افرای شیردار است که توسط مدیریت احمد بن سای تکثیر شده

تکثیر وتهیه پایه وپیش بونسای

افرا شیردار توسط بذر،ازدیاد می شود در تولید انبوه از کاشت بذر استفاده می کنند همچنان توسط قلمه ها یا خوابانیدن هوایی درخت را تکثیر کرد بذر درخت در پاییز می رسند نیاز به خواب ونیاز سرمایی دارد در پاییز بذر ها جمع آوری ودر اوایل بهار تا پاییز انها را درفضا باز بکارید بهار بذر ها جوانه می زنند چنانچه بذر ها را دربهار خواستید بکارید در زمستان در محیط خ بدون دستگاه گرمایشی نگهداری بکنید در اردیبهشت ماه از خوابانیدن هوایی چنانچه درخت در دسترس بود استفاده بکنید روش دیگر خرید درخت از نهال فروشی های شمال است این درخت در کاشت تجاری استفاده می شود وهمچنان پایه پیوند افرا سرخ افرا پلانتانید است که رنگ برگ ها قرمز جگری است وشباهت به برگ درخت شیردار دارد ودر تمام فصول سال رنگ برگ ها قرمز جگری است ودر بلوار ها کاشته می شود برخی پایه بلند وبعضی پایه کوتاه پیوند زده شده روش دیگر یپدا کردن درخت مناسب پرورش بونسای در طبیعت وباغات خصوصی شمال کشور یامادوری یا اراکی درخت است

افرای پلانتانید برگ ها در طیف های قرمز است در بلوار کلاشت باغچه مرکز بلوار پایه های کوتاه انرا مشاهده می شود که بسیار شاداب وسر زنده هستند در کرج افراپلانتانید پایه بلند انرا در پارک ودو عدد پایه بلند انرا در پیاده رو روبرو شهرداری مرکزی کرج در خیابان بلال مشاهده می شود که درخت ها هرچند رشد کردن اما بسیاری از برگ های ان دچار سوختگی شدن البته این برداشت بنده است که این درختان پیوندی هستند زیرا افراپلانتانید رویال رد توسط بذر تکثیر می شود ومنبعی پیدا نکردم که این افرا ها پیوندی هستند وچون عبوری داخل ماشین این درختان کاشته شده را مشاهده کردم پیوندی بودن آنها برایم ثابت نشده است

آفات وبیماری های

افراهای شیردار مقاوم وقوی هستند بندرت مورد حمله آفات و بیماری ها قرار می گیرند. شته‌ها، شپشک ها، کرم‌ها (لارو حشره ) یا کنه‌های تار عنکبوتی گاهی اوقات می‌تواننددرختان ضعیف را آلوده به کنند سفیدک پودری یا قارچ‌های لکه برگی.وزنگ برگ در درخت را بیمار می گنند برای جلوگیری از ورود ورتیسیلیوم و سایر قارچ های مضر، فوراً محل هرس را چسب هرس بزنید  پوسیدگی ریشه زمانی رخ می دهد که درخت بیش از حد آبیاری وخاک زهکش خوبی نداشته باشد آبیاری دایم با آب آهکی می تواند باعث کلروز شود. 

افرا پلانتانید رویال رد درخت کوچک وارتفاع ان بین ۸ تا۱۵ متراست در منبعی اشاره به پیوند ان به روی پایه افرا شیردار نکرده اما درختی که بنده خریداری کرده بودم قسمت پیوندک آن خشک شده بود ودیگر افرا ها در مجموعه فروشنده برگ های قرمز جگری داشتند که نشان از پیوند درخت ها بود وهمچنین شاخه پیوند خشک کامل نشده بود که در سال اول چند برگ قرمز جکری داد که قبل از پایان بهار شاخه پیوندی به طول کامل خشک شد هنوز آثار پیوند به روی درخت پایه که افرای شیردار است مشخص است

درخت افراشیردار تصویر فوق خریداری در کرج است که درسال ۱۳۹۸ پیوندک افرا که به رنگ قرمز جگری بوده خشک شده بود وباقیمت پایین خریداری کردم وتا به امروز در اب وهوای کرج زنده مانده در سه ماهه بهار رشد سریع دارد ودر بقیه فصل سال رشدی ندارد اما مثل افرا های دیگر دراب وهوای کرج در فصل گرم تابستان دچار سوختگی برگ شدید نمی شود

تجربه نگهداری ومراقب در اب وهوای خشک از درخت افرای شیردار

همانگونه که نوشتم این افرا که درعکس مشاهده می کنید پایه پیوند افرا پلانتانید است ؛ دربهار رشد ان سریع است و چنانچه در مکان سایه روشن نگه داری شود دچار سوختگی برگ نمی شود ودر روزهای گرم زیر نور مستقیم آفتاب باشد لبه های برگ دچار آفتاب سوختگی می شود ترکیب خاک مخلوطی ۴ پیمانه الیکا و۲ پیمانه پیت ماس استفاده کردم ریشه درخت را لخت وتوسط اب شسته شو دادم وحدود یک دوم ریشه را هرس کردم تا در گلدان منطور جا بگیرد بنا بر این درخت با هرس ریشه مشکلی ندارد آبیاری درخت روزانه است وهر روز در فصول بهار وتابستان بقدری ابدهی می شود که آب از سوراخ زهکش بیرون می زند درخت را دایم هرس کردم وچون بند ها بلند است یک یا دوجفت برگ را نگه داری وبقیه رشد هرس شده افرا دونوع شاخه تولید می کند برخی به شکل نرک ومستقیم رشد می کنند مخصوصاً شاخه های راس وتاج درخت که به شکل نرک رشد می کنند با کوتاه کردن شاخه های نرک وباقی گذاشتن یک جفت برگ شاخه ها بعدی بشکل ترکه ونازک وبسیار قابلیت انحطاف ونرم هستند ودیگر رشد عمودی ندارند ومایل به سمت زمین هستند وافقی رشد می کنند مکان داشت درخت زیر سایه درختان است وآفتاب مستقیم عصر گاهی دارد این افرا رشد اپیکال ان باعث می شود برگ ها بالا وراس بزرگ ودرشت باشند که مرتب در فصل رشد می توانید تعدادی از انها را هرس بکنید تا نور بیشتری داخل وپایین درخت دریافت بکند ریخت برگ بسیار متنوع است بشکلی متفاوت از ماهیت خود کوچک می شوند وشباهت به برگ های افراسه لوب یا سه شاخه می شوند وحدوداً ۱۲ برابر کوچکتر از برگ طبیعی درخت می شوند تنها مشکل درخت در روز های گرم تابستان رکود واستپ رشد درخت در کرج است اما استپ کامل نمی کند که در پاییز هنگام خزان فصل را گم بکند ومثل بهار رشد بکند این مسئله در افراسبز چینی در کرج برای درخت اتفاق می افتاد وبر اثر سرمای پاییزه شاخه ها خشک می شوند ولی افراشیردار در زمان مناسب برگ ها زرد وخزان می کنند وجوانه بهاری تولید نمی کنند وزمستان بدون هیچ محافظت خاص در فضای بیرونی نگهداری شده بنابر تشخیص وشرایط محیطی بنده این درخت می تواند در اب وهوای غیر از شما دوام بیاورد ونگهداری بونسای ان در شرایط عادی کار سخت ودشواری نیست

منبع عکس

منبع عکس

سپاس تشکر :

با قدردانی وسپاس از اساتید بونسای کشورمان که روی این درخت زیبا کار کرده وازان درخت بونسای طراحی کردن وسبب شد این مقاله با عکس کار های اقایان احمد مصطفی نژاد (احمد بن سای ) ، کامران افراشته (کامی بنسای )، مهدی برارنیا (خزر بونسای) تدوین وارایه گردد البته لازم به ذکر است که بسیاری از علاقه مند گمنام بونسای در شمال از پایه افرای شیردار استفاده ودر طراحی بونسای ازان استفاده ومی کند ودیگر پرورش دهنده های تجاری بونسای در شمال انرا کوتوله وبفروش می رسانند که بنده نتوانستم به عکس یا کار این عزیزان دسترسی داشته ونتوانستم در مقاله از کارهای عزیزان استفاده بکنم چنانچه عزیزی خواست می توانند در کامنت مقاله عکس های بونسای وپیش بونسای افراشیر دار در دسترس دارند از خود یا دیگران را درج وانتقال بدهند

سپاسگزارم

بهمن خبازیان هفدهم خرداد ماه ۱۴۰۲

لینک دستورالعمل ها برای پرورش وطراحی بونسای ومقدمه آشنایی با بونسای

لینک  در کانال معرفی گیاه وبونسای های گونه ها درختان 

بونسای چیست ؟

قوانین بونسای

پشت قوانین بونسای

سبک های بونسای ژاپن

سبک های بونسای

طراحی درخت بونسای

فنون ایجاد تنه بونسای

مبانی هنر تجسمی وبونسای

خاک بونسای

مبانی هنری طراحی بونسای

اندازه وسن بونسای

فیوژن در بونسای

هرس ریشه

تکنیک رشد وهرس

نباری

گلدان آموزشی

گلدان بونسای

یامادوری یک

یامادوری دو

الهام ازطبیعت

برگ های درخت بونسای

آموزش گام به گام بونسای ترون

خزه

مینی بونسای

مینی بونسای یک

تکنیک چوب خشک

آبیاری بونسای

هرس برگ

هرس برگ دو

هرس برگ سه

دستورالعمل بونسای گل

مجله تخصصی بونسای وپنجینگ