Platon: Eflatun

Platon: Eflatun

Marsu

­čžá D├╝nyam─▒z─▒ ┼×ekillendiren Fikirler

ÔĆ▒ Ortalama Okuma S├╝resi 3 dk.

Sokrates'in ├Â─črencisi ve ilk Akademi'nin kurucusu olan Platon, Bat─▒ felsefe tarihine ├Ânemli katk─▒larda bulunmu┼čtur. Alfred North Whitehead da bir s├Âyleminde Bat─▒ felsefe tarihinin en g├╝venilir tasvirlerinin Platon'un dipnotlar─▒ oldu─čunu belirtmi┼čtir.

Platon'un d├╝┼č├╝nce tarz─▒n─▒ t├╝m hatlar─▒yla incelemek kolay olmayacakt─▒r. D├╝┼č├╝ncelerini ─░dealar Kuram─▒ ├╝zerine yazan Platon, evrenin varl─▒─č─▒ndan somut olarak bahsedilmeyece─čini ├ž├╝nk├╝ ger├žekli─čin ancak duyular─▒m─▒z─▒n alg─▒lad─▒─č─▒ndan ibaret oldu─čunu belirtir.

Platon'a g├Âre, pek ├žok at, kedi, k├Âpek ├že┼čidi olsa da t├╝m bunlar "at", "kedi", "k├Âpek" vb. evrensel bi├žimlerle uyum i├žerisindedir. Ayn─▒ ┼čekilde insanlar da kendi i├žinde ├že┼čitlik g├Âsterse de evrensel bir "insan" bi├žiminden bahsedilebilir. Ba┼čka bir deyi┼čle varl─▒klar, i├žerisinde bulunduklar─▒ bu evrensel gruplar─▒n yans─▒mas─▒ niteli─čindedir. ─░lerleyen zamanlarda bu g├Âr├╝┼č do─črultusunda insanlar, tanr─▒n─▒n da bir yans─▒mas─▒ oldu─čuna inanm─▒┼č ve bu g├Âr├╝┼č Hristiyan d├╝┼č├╝nce ├╝zerinde etkili olmu┼čtur.

Platon'un Formlar (─░dealar) Teorisi maddi cisimlerle s─▒n─▒rl─▒ de─čildir. G├╝zellik, adalet, ger├žek, gibi evrensel soyut kavramlar ve say─▒ veya s─▒n─▒f gibi matematiksel kavramlar i├žin de ideal bi├žimlerden s├Âz etmek m├╝mk├╝nd├╝r. Matematik alan─▒nda da olduk├ža ├Ânemli ├žal─▒┼čmalar y├╝r├╝ten Platon'un etkisi, g├╝n├╝m├╝zdeki ├žal─▒┼čmalarda da g├╝├žl├╝ bir bi├žimde hissedilmektedir.

Platon'un en tart─▒┼čmal─▒ ve en bilindik ├žal─▒┼čmas─▒ olan ─░dealar Teorisi, ideal devlet konusuna da de─činir. Platon, adaletin do─čas─▒n─▒ ve de─čerini anlamaya y├Ânelik bir ara┼čt─▒rman─▒n sonucunda, do─čumdan itibaren y├Ânetim ve liderlik konusunda e─čitilmi┼č elit bir s─▒n─▒f─▒n ├Ânderlik etti─či ├╝topik bir toplum vizyonu sunmaktad─▒r. Toplumun geri kalan─▒n─▒ ise askerler ve s─▒radan halk olu┼čturmaktad─▒r. Platon'a g├Âre, ideal devlet i├žin ideal vatanda┼č, yeteneklerini t├╝m toplumun yarar─▒ i├žin en iyi ve kesintisiz bir ┼čekilde kullanacak olan vatanda┼čt─▒r.

─░deal devlette ki┼čisel ├Âzg├╝rl├╝k ya da bireysel haklar d├╝┼č├╝n├╝lemez. Her ┼čey devletin b├╝t├╝n├╝n├╝n menfaati i├žin y├Âneticiler taraf─▒ndan s─▒k─▒ bir ┼čekilde denetlenmeledir. Bu durum, Bertrand Russell'─▒n da aralar─▒nda bulundu─ču bir├žok ismin Platon'u kom├╝nist ya da sosyalist ilkeler vas─▒tas─▒yla elit ve totaliter bir rejimi onaylamakla su├žlamas─▒na neden olmu┼čtur. G├╝n├╝m├╝zde de bu iddialar─▒n tart─▒┼čmaya a├ž─▒k oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lebilir fakat ├Ânemli olan, Platon'un devlet anlay─▒┼č─▒nda bu ┼čekilde ├Ârg├╝tlenmeyi ├Ânermesinin alt─▒nda yatan nedenleri anlamakt─▒r.

Devlet, toplumun ideal i┼čleyi┼č bi├žimini ke┼čfetme giri┼čimidir. Platon da devletin ├Ârg├╝tlemenin ideal bir yolu oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yordu. ─░deal toplumun, kom┼čular─▒ndan daha g├╝├žl├╝ ve d├╝┼čmanlar─▒ taraf─▒ndan ele ge├žirilemez olaca─č─▒na inanan Platon'un bu konuda Atina, Sparta ve di─čer Helenistik ┼čehir devletleri aras─▒nda s─▒k s─▒k ger├žekle┼čen ├žat─▒┼čmalardan da ├Ânemli dersler ├ž─▒kard─▒─č─▒n─▒ s├Âylemek yanl─▒┼č olmayacakt─▒r. Adalet kavram─▒na da olduk├ža ├Ânem veren bu toplumda, ger├žekle┼čtirilen t├╝m ├žal─▒┼čmalar yaln─▒zca belirli bir s─▒n─▒f─▒n de─čil de b├╝t├╝n toplumun yarar─▒n─▒ ama├ž ediniyordu. Platon'un ideal devlet anlay─▒┼č─▒n─▒n ge├žmi┼čte ve g├╝n├╝m├╝zde bir├žok destek├žisi bulunsa da, bu anlay─▒┼ča kar┼č─▒ ├ž─▒kacak bir├žok ├žal─▒┼čma da bulunmaktad─▒r.

Platon'un ''Devlet'' kitab─▒n─▒, g├Ânderinin alt─▒ndaki yorum k─▒sm─▒nda bulabilirsiniz.


­čôî D├╝┼č├╝n├╝rler Serisi - 1: Sokrates

Ôťö´ŞĆ D├╝┼č├╝n├╝rler Serisi - 2: Platon

­čôî D├╝┼č├╝n├╝rler Serisi - 3: Aristoteles

­čôî D├╝┼č├╝n├╝rler Serisi - 4: Diyojen

­čôî D├╝┼č├╝n├╝rler Serisi - 5: Thomas More

­čôî D├╝┼č├╝n├╝rler Serisi - 6: David Hume


Report Page