سهام خزانه چیست
سهام خزانه، سهام عادی یا ممتاز یک شرکت سهامی است، که توسط همان شرکت مجددا خریداری شده. به عبارت دیگر شرکت، سهام صادر شده خود را، مجدداً در بورس خریداری مینماید.
در زمانی که سهام شرکت در بازار به قیمت پایین تری نسبت به ارزش سهام خریداری می شود، خود ناشر یا شرکت شروع به خرید سهام خزانه می کند. شرکت های پذیرفته شده در بورس و بازارهای خارج از بورس براساس میزان سهام شناور خود در هر یک از بازارها و براساس مقرراتی که به پیشنهاد سازمان بورس و اوراق بهادار به تصویب رسیده، می توانند تا ۱۰ درصد سهام خود را خریداری کرده و تحت عنوان سهام خزانه، در شرکت نگهداری نمایند. بر طبق استانداردهای حسابداری، سهام خزانه، یک دارایی محسوب نمیشود و سود حاصل از خرید و فروش آن میان سهامداران توزیع نمیشود. همچنین سهام خزانه از حقوقی نظیر حق رای، سود سهام، حق تقدم خرید سهام برخوردار نیست.
قانون سهام خزانه
در اوایل تشکیل بورس اوراق بهادار در سال ۱۳۴۶، مدیران شرکت ملی نفت ایران به عنوان نخستین شرکت سهامی، حق استفاده از سهام خزانه را داشتند. اما بر اساس متمم قانون تجارت در فروردین ماه ۱۳۴۸ حق بازخرید سهام خزانه از شرکت ها گرفته شد. و علت آن هم این می باشد که شرکت و مدیریت آن همواره از اطلاعات داخلی آگاه است و ممکن است به واسطه این مزیت اقدام به خرید سهام خود در حداقل قیمت کند و همان را در اوج قیمت آن بفروشد و موجب ضرر و زیان فروشنده و خریدار گردد.
نمایندگان مجلس در لایحه رفع موانع تولید، مورخ ۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، خرید و نگهداری سهام خزانه که ناشران سهام آن را پذیرفته اند در داخل بازار بورس و بازارهای خارج از بورس را تصویب کرده اند. تصویب خرید سهام خزانه که در اقتصاد تمامی جوامع یک اتفاق مثبت برای بازار سرمایه محسوب می شود و لازم به ذکر است آن بخش از سهام شرکت که به صورت خزانه هست عایدی حاصل در شرکت باقی می ماند.
رابطه سهام کارکنان و سهام خزانه
سهام کارکنان به موجب تشویق و ترغیب کارکنان میان کارمندان و کارگران شرکت صادر می گردد. شرکت هایی که سهام کارکنان را صادر می کنند، نسبت به بقیه شرکت ها امتیازی به خصوصی داشته و مشوقی است برای کارکنان آنها به کار در داخل مجموعه.
در زمانی که سهام شرکت در بازار به قیمت پایین تری نسبت به ارزش سهام خریداری می شود، برای جلوگیری از رقیق شدن سهام کارکنان، خود ناشر یا شرکت شروع به خرید سهام خزانه می کند
سهام خزانه در آمریکا
در آمریکا، شرکت ها ممکن است در موارد لازم سهام بازخرید شده را ابطال کنند و یا آن ها را در خزانه نگهداری نمایند اما اگر در خزانه نگهداری شود، نمیتوانند سود سهام دریافت کنند و همچنین حق رای هم در شرکت ندارند و یا در تحصیل استفاده می شود و فروش دوباره آن در بازار سرمایه امکان ندارد، تنها موقعی می توان سهام مذکور را فروخت که بر اساس اوراق بهادار ایالات متحده در سال ۱۹۳۳ ثبت شده باشند. به همین دلیل و به خاطر همین قانون، سود و زیان ناشی از فروش دوباره در محاسبه شدن سود هر سهم بی تاثیر می باشد.
سهام خزانه در انگلستان
در این کشور طبق قانونی که در سال ۱۹۵۵ درباره شرکت ها نوشته شد، خرید سهام خزانه ممنوع اعلام شده بود ولی در قانونی دوباره در سال ۱۹۹۳ میلادی درج شد این حق رفع ممنوعیت خورد و مجاز اعلام شد. در این کشور سهام بازخرید شده باید باطل شود، و تعداد سهم منتشر شده کاهش می یابد. در سال ۱۹۹۸ طبق تغییراتی که در قانون شرکت ها اعمال شد به شرکت ها این اجازه را دادند که سهام را بازخرید، نگهداری و بفروشند ولی فروش مجدد سهام خزانه را تا ۱۰ درصد سهام منتشره شرکت اعطا شود.
سهام خزانه در دیگر کشور ها
قوانین کشورهایی همچون استرالیا ،برمودا و کوبا مانند قوانین انگلستان می باشند. در چین، بازخرید سهام توسط خود شرکت صادرکننده ممنوع می باشد مگر اینکه سهام خود را به عنوان ابطال سهام برای کاهش سرمایه ثبت شده و یا ادغام با شرکت دیگری که سهام شرکت صادرکننده را دارد، بازخرید کند.
در برخی کشور های اروپایی بعد از مشاهده سیستم سهام خزانه امریکا از میزان سخت گیری در رابطه با بازخرید کردن سهام کاسته شد. سایر کشور ها مانند سوییس قوانین منع کننده ای وجود ندارد ولی در بخش نظارت بر مبادلات و تجارت پیچیده، نظارت بسیار سخت و فعال می باشد.کره جنوبی نیز سهام خزانه مشابه به سوییس دارد ولی در جزییات قوانین تقریبا متفاوت عمل میکند.
ترتیبی که برای خواندن مقالات "انواع سهام" به شما پیشنهاد میکنیم:
سهام خزانه
این مطالب را حتما بخوانید: