حقوق صاحبان سرمایه در ترازنامه
به مبلغ پولی که صاحبان سهام وارد شرکت مینمایند و در چرخه عملیات به گردش در میآید سرمایه یا حقوق صاحبان سهام گفته میشود. این حساب شامل؛ سرمایه (سهام عادی و ممتاز)، اندوخته، سود یا زیان انباشته، سهام خزانه، سود انباشته، صرف سهام و سایر اقلام سود جامع است. این بخش از ترازنامه از آنجهت اهمیت دارد که توان محاسبه نرخ بازگشت سرمایه را به تحلیلگر میدهد. این حساب حاصل تفاوت بین داراییها و بدهیهای شرکت است. به حقوق صاحبان سهام حقوق مالکانه یا ارزش ویژه Net Worth هم گفته میشود و مفهوم آن این است که اگر تمام داراییهای شرکت به فروش برسد و بدهیهای آن پرداخته شود پول باقیمانده متعلق به سهامداران یا صاحبان شرکت است.
در نهایت میتوان گفت؛ حقوق صاحبان سهام یک شرکت قسمتی از داراییهای شرکت است که بستانکاران مالک آن نیستند. در این قسمت تعداد و ارزش سهام بیان میشود.
اجزای حقوق صاحبان سهام:
معمولاً داراییهای شرکت یا از طریق آورده سهامداران (نقدی و غیر نقدی) تأمین میشود و یا از طریق ایجاد بدهی.
بخشی از دارایی شرکت که توسط سهامداران تأمین میشود، در قالب حقوق صاحبان سهام طبقهبندی میگردد. مهمترین اجزای این بخش از ترازنامه شامل؛ سرمایه، سود و زیان سنواتی، اندوخته قانونی، سایر اندوختهها و صرف سهام است. در ادامه به توضیح برخی از مهمترین اجزای تشکیلدهنده حقوق صاحبان سهام، میپردازیم.
سرمایه پرداختشده: به سرمایه قانونی یا اظهارشده شرکت که برابر است باارزش اسمی سهام عادی و ممتاز منتشرشده یا در حال انتشار شرکت، سرمایه پرداختشده میگویند.
سود انباشته: به بخشی از سود خالص شرکت که از زمان آغاز فعالیت شرکت تا تاریخ ترازنامه میان سهامداران توزیع نشده، سود انباشته میگویند.
سهام خزانه: زمانی که شرکت اوراق سهام خود را به مردم میفروشد و سپس آن را بازخرید مینماید با این اسناد دو کار میتواند انجام دهد؛ سهام را باطل نماید و یا برای فروش و عرضه در آینده نگه دارد. درصورتیکه اوراق را برای فروش در آینده نگهداری نماید، در ترازنامه در بخش حقوق صاحبان سهام و تحت عنوان سهام خزانه ثبت میگردد. سهام خزانه موجب کاهش حقوق صاحبان سهام میشود.
صرف/کسر سهام: به مبلغ مازادی که شرکتها در هنگام انتشار سهام بیشتر از مبلغ اسمی دریافت میکنند صرف سهام گفته میشود. همچنین هرگاه سهام در زمان انتشار به مبلغی کمتر از ارزش اسمی خود واگذار شود، به مابهالتفاوت مبلغ دریافتی و ارزش اسمی، کسر سهام گفته میشود. صرف و کسر سهام در بخش حقوق صاحبان سهام ثبتشده و با توجه به اینکه کسر است یا صرف، سبب کاهش یا افزایش این قسمت از ترازنامه میشود.
سود تقسیمنشده: بخشی از سود خالص شرکت که میان سهامداران تقسیمنشده و همچنین برای بازخرید سهام هم مصرف نگردیده، در حساب ذخیره ثبت نمیگردد بلکه بهمنظور رشد و توسعه شرکت در نظر گرفته میگردد در بخش جداگانهای در حقوق صاحبان سهام ثبت میشود.
اندوخته: بخشی از سود انباشته که باهدف خاص و یا طبق الزامات قانونی خاص ذخیره میگردد، تحت عنوان حساب اندوخته در قسمت حقوق صاحبان سهام ترازنامه ثبت میگردد.
این مطالب را حتما بخوانید: