سی و یکم امرداد
کانال نقدآگین— رام: روزشمار ایرانی معنادار
آخرین روز امردادماه با دستاندازیهای بلشویکها به خاک ایرانزمین مصادف بودهاست.
در این روز به سال ۱۲۹۹، عالمخان (امیر بخارا) به دنبال حملهی بلشویکهای محلی که با ارتش سرخ پشتیبانی میشدند، ناگزیر شد از زادگاهش بگریزد و به افغانستان پناه ببرد، اما خشونت بلشویکها با دهقانان و مردم شهرها چندان بود که داوطلبان جنگ با ایشان، گروه گروه به وی میپیوستند. امیر بخارا نیز اعلام مقاومت کرد و رهبری نیروهای نظامیاش را به ابراهیم بیک سپرد که رهبر یکی از قبیلههای بخارا بود.
در همین روز بلشویکهایی که رشت را تصرف کرده بودند، زیر فشار قوای دولتی که زیر فرمان استاروسلسکی[1] میجنگیدند، عقبنشینی کردند و پشت سر خود، خانههای شهر رشت را آتش زدند.
یک سال بعد در همین روز (۱۳۰۰)، سپاهیان دولتی با یک حملهی شدید، شهر لنگرود را از احساناللهخان که رهبر بلشویکها بود پس گرفت؛ در این زد و خورد، شورشیان یکصد و پنجاه اسیر و دویست کشته و زخمی دادند.
در ۱۳۰۶ داور که وزارت دادگستری دولت رضاشاه را بر عهده داشت در ساز و کار قضاوت و تعیین صلاحیت قاضیان اصلاحاتی دامنهدار انجام داد.
در همین روز بیماری وبا در جنوب ایران شایع شد و عدهای در خوزستان به این خاطر کشته شدند.
در ۱۳۲۱ سرتیپ سیفالله شهاب فرماندهی دانشکدهی افسری در اردوگاه اقدسیه به دست یکی از دانشجویان اخراجی به نام علی ارونقی کرمانی به ضرب چند گلوله به قتل رسید.
در ۱۳۴۸ هم عبدالعلی دستغیب در مجلهی نگین به حسینقلیخان مستعان داستاننویس و مترجم بینوایان به سختی حمله کرد و گفت داستانهای او همیشه دربارهی عشقی سطحی است و از پند و اندرز اخلاقی ملالآور پر شده است. دلیل حملهی او نقد ادبی آثار مستعان نبود و از اینجا ناشی میشد که چندی پیش، مستعان به شاعران نوپرداز حمله کرده بود و گفته بود که آثارشان، مایهی تهوع دل و هوش است و شهوت تن!
حوادث تاریخی جهان
در ۱۰۳۳ یعقوب بارشمعون (یاکوب بارسیمسون[2]) در بندر نیوآمستردام (نیویورک بعدی) از کشتی پیاده شد. او نخستین مهاجر یهودی به آمریکا بود.
این روز در ضمن با پیمانهای بینالمللی هم پیوندی دارد.
در ۱۲۵۴ عهدنامهی سن پترزبورگ[3] بین روسیه و ژاپن بسته شد و قرار شد ساخالین و جزایر کوریل بین دو کشور معاوضه شود.
هرچند این روابط بین کشورها همیشه هم صلحآمیز نبوده است.
در ۱۲۲۸ اولین حملهی هوایی تاریخ زمانی انجام شد که اتریش با بالنهایی بیسرنشین به شهر ونیز حمله کرد.
در سی و یکم امرداد سال ۱۳۱۸ عهدنامهی دوستی آلمان نازی و اتحاد جماهیر شوروی توسط مولوتوف و ریبنتروپ امضا شد.
در ۱۳۲۰ ارتش آلمان محاصرهی لنینگراد را آغاز کرد.
این روز با صنعت خودروسازی هم ارتباطی دارد.
گذشته از اینها در این روز به سال ۱۳۲۹، آلتِئا گیبسون[4] اولین سیاهپوستی بود که اجازه یافت در مسابقات تنیس شرکت کند.
در ۱۳۴۷ پاپ پل ششم به بوگوتا در کلمبیا سفر کرد و این نخستین سفر یک پاپ به آمریکای لاتین بود.
همچنین در این روز کلود دبوسی[5] آهنگساز فرانسوی (۱۲۴۱)، ماکس شلر[6] فیلسوف آلمانی (۱۲۵۳)، دنگ شیائو پینگ[7] سیاستمدار چینی (۱۲۸۳)، هوشنگ سیحون (1299) و ری بردبری[8] نویسندهی علمی-تخیلی (۱۲۹۹) و نازک الملائکه شاعر عراقی در ۱۳۰۲زاده شدهاند.
[1] Vsevolod Starosselsky
[2] Jacob Barsimson
[3] Treaty of Saint Petersburg
[4] Althea Gibson
[5] Claude Debussy
[6] Max Scheler
[7] Deng Xiaoping
[8] Ray Bradbury
✍️ پژوهش و نگارش: شروین وکیلی | بازخوانی و ویرایش: بهنوش عافیتطلب [نقدآگین برخی تواریخ ارزشمند را افزوده و بعضن تصحیح یا حذف کردهاست].
رام (روزشمار ایرانیِ معنادار) کوششی است برای بازسازی تقویم روزشماری معنادار برای ایرانیان، به شکلی که مناسبتها و سالگردهای منسوب به روزها عینیتی علمی داشته باشد و زمان روزمره و معنازدودهی امروزینی که روزهایمان را پوچ و پوک ساخته را به توالیای معنادار از سالگردِ رخدادهای معنادار تبدیل کند. سه گوشزد در دربارهی طرح رام:
۱) تمام تاریخهایی که شناسهی میلادی (.م) یا پیشامیلادی (پ.م) ندارند به هجری خورشیدی محاسبه شدهاند.
۲) محتوای روزشمار رام نهایی نیست و تا پایان سال ۱۳۹۶ تکمیل میشود. هنگام نقل آن به طرح ارجاع دهید و این نکته را در نظر داشته باشید.
۳) اگر مناسبتی سراغ دارید که نادیده مانده، آن را همراه با نشانی مرجعش در تلگرام برایم بفرستید که در این طرح گنجانده شود: