بیست و هفتم امرداد
کانال نقدآگین— رام: روزشمار ایرانی معنادار
در_چنین_روزی ۲۷ مرداد ۱۳۸۱، محسن محمدپور منیعات در خرمشهر، یا همان محمره متولد شد.
او کودک کار و کارگر ساختمانی بود و در جریان اعتراضات آبان ۹۸ در درگیریهای فلکه دروازه به دست مأموران یگان ویژهی نیروی انتظامی در سن ۱۷ سالگی کشته شد. مراسم خاکسپاری او نیز با تهدید نیروهای امنیتی در خلوت و سکوت رسانهای برگزار شد.
روز بیست و هفتم امرداد سال ۶۳ هجری خورشیدی، سپاهیان اموی به رهبری مروان اول و عبیدالله بن زیاد در نبرد مرج، راحت بر قبیلهی قیس که هوادار خلافت عبدالله بن زبیر بودند، غلبه کردند و آسورستان (سوریه) را گرفتند.
حدود هزار و دویست سال بعد، در همین روز به سال ۱۲۸۸، آزادیخواهانی که محمدعلیشاه و مستبدان را شکست داده بودند، در تهران جشن گرفتند. در این روز مراسمی مفصل در خانهی ظهیرالدوله برگزار شد که آن را جشن «نصرت ملی» نام نهادند. حاضران در این مراسم، ورودیهای پرداختند که برای حمایت از «خانوادههای شهیدان جنگ مشروطه» هزینه شد.
رخدادهای کوچک دیگری هم در این روز پس از آن رخ داد.
در ۱۳۰۶ آتشسوزیای در ساختمان بانک پهلوی رخ داد که به سرعت، با سر رسیدن آتشنشانها فرونشانده شد. در همین روز مجلس شورای ملی عهدنامهی امنیتی و دوستی دوطرفه با دولت شوروی امضا کرد.
در ۱۲۹۸ انگلستان موفق شد جدایی افغانستان از ایران را تثبیت کند و استانهای بلخ و هرات و کابل و قندهار که در اشغال نظامی انگلیسیها بود، با این نام نوساخته به کشوری نو بدل شد.
این روز برای حقوق زنان هم اهمیت داشته است.
در سال ۱۳۰۷ زنان در ایران شناسنامهای مستقل از مردان پیدا کردند و این سه سال پس از قانون اجباری شدن شناسنامه برای مردان (۱۳۰۴) بود. ناگفته نماند که استقلال حقوقی زن از مرد، از همان ابتدای کار در ایران محترم بود و بر خلاف تصور عوام، چنین نبوده که زنان از نظر حقوقی، دنبالهی شوهران یا پدرانشان قلمداد شوند. در واقع پس از تأسیس ادارهی «سجل احوال» در سال ۱۲۹۷، اولین شناسنامهی جدیدی که در ایران صادر شد، به یک زن تعلق داشت و به تاریخ ۱۲۹۷/۳/۱۰ برای دختری به نام فاطمه ایرانی مُهر خورد. در همین روز به سال ۱۲۹۹، اصل نوزدهم قانون اساسی آمریکا تصویب شد و بر مبنای آن، زنان حق رأی به دست آوردند. ناگفته نماند که استقلال کامل حقوقی زنان از مردان، یعنی لغو قانونی که اموال زنان را بخشی از اموال شوهرانشان قلمداد میکرد، در انگلستان به سال ۱۳۶۴ پس از همهپرسی و با کسب ۵۴ درصد آرا تحقق یافت!
حوادث تاریخی جهان
بیست و هفتم امرداد در تاریخ جنگ و سیاست هم روز مهمی بودهاست.
در سال ۸۶۶ هجری خورشیدی، قوای کاستیل[1] و آراگون[2] پس از محاصرهای طولانی مالاگا[3] را از مسلمانان گرفتند.
در ۹۵۱ در فرانسه هانری سوم شاه پروتستان ناوار[4] با مارگارت ملکهی کاتولیک والوا[5] ازدواج کرد تا از کشمکش هواداران دو مذهب جلوگیری کند.
در ۱۳۱۹ بزرگترین نبرد هوایی تاریخ تا این لحظه بر آسمان بریتانی انجام گرفت (تصویر بالا). در این نبرد، آلمانیها صد و انگلیسیها صد و بیست هواپیما از دست دادند؛ هرچند شمار خلبانهای کشته شدهی آلمانی بیشتر از انگلیسیها بود.
در ۱۳۵۰ استرالیا و نیوزلند نیروهایشان را از جنگ ویتنام بیرون کشیدند.
و در همین روز یک دستهی حدود ۱۵۰ نفره از مجاهدین افغان در اوزبین (نزدیک کابل) به ستونی ۵۰۰ نفره از سربازان فرانسوی حمله کردند و تلفاتی شدید به ایشان وارد آوردند.
این روز در ضمن با جنایتهای مشروعِ متعصبان مذهبی نیز پیوندی دارد.
در انگلستان در فاصلهی قرن دوازدهم تا هجدهم میلادی حدود پانصد زن به جرم استفاده از طلسم و جادو کشته شدند، اما مخاطرهی تعصب دینی تنها دامنگیر زنان نبود. در بیست و دومین سالگرد این جادوگرکشی (در سال ۱۰۱۳) اوربان گراندیه[6] کشیش کاتولیک فرانسوی که با عزب ماندن کشیشان مخالف بود و با زنان روابطی صمیمانه داشت، با تحریک کاردینال ریشیلو[7] که دشمن او بود، به جرم جادوگری بر دیرک بسته و زنده زنده سوزانده شد. بنا به پژوهش آلدوس هاکسلی[8] علت اصلی مرگ این کشیش نگونبخت آن بود که دعوت خصوصی زنی را که رئیس صومعهای بود رد کرد! در نتیجه، وی دسیسهای چید و زنانی را که با او رابطه داشتند برانگیخت تا شهادت دهند او طلسمشان کرده و با دیوی به نام اشمودای (شکلی عبریشدهی اشموغ اوستایی) ارتباط دارد. در نتیجه، این مرد وسوسهگر طلسمکنندهی پیرو اشمودای دیو(!) را در میدان شهر آتش زدند!
در همین روز به سال ۱۳۰۶ سرگیوس[9] سراسقف مسکو اعلام کرد کلیسای ارتدوکس به آرمانهای بلشویکها و کمونیستها وفادار است!
اوریان گراندیه
در این روز گذشته از این فجایع، رخدادهای علمی و فنی خوبی هم رخ داده است.
در ۱۳۳۷ رمان لولیتا[10] به قلم ولادیمیر نابوکوف[11] در آمریکا انتشار یافت. نابوکوف این کتاب را در سال ۱۳۳۴ در پاریس به زبان انگلیسی نوشته بود.
زادگان و رفتگان
زادگان نامدار این روز عبارتاند از آنتونیو سالیری[12] آهنگساز ایتالیایی (۱۱۲۹)، برایان آلدیس[13] نویسندهی رمانهای علمیتخیلی و منتقد ادبی آمریکایی (۱۳۰۴) و رومن پولانسکی[14] کارگردان لهستانی (۱۳۱۲). در بیست و هفتم امرداد سال ۶۰۶ هجری خورشیدی هم چنگیزخان درگذشت. علت مرگش را منابع گوناگون افتادن از اسب (تاریخ سری مغولها)، زخم برداشتن در جنگ (مارکو پولو) یا کشته شدن به دست شاهزاده خانمی اسیر (تاریخهای مغولی متأخر) آوردهاند.
سایر رفتگان این روز عبارتاند از اونوره دو بالزاک[15] رماننویس فرانسوی (۱۲۲۹)، کمالالملک نقاش ایرانی (۱۳۱۹)، ویفلردو پارتو[16] جامعهشناس ایتالیایی (۱۳۰۲) و بی اف اسکینر[17] روانشناس رفتارگرای آمریکایی (۱۳۶۹).
مهم در این روز که غمانگیز هم هست، در سال ۱۳۹۴ رخ داد و این زمانی بود که خالد اسد باستانشناس سوری و متخصص شهر باستانی پالمیرا که از هواداران بشار اسد بود پس از به قدرت رسیدن داعش در مراسمی عمومی گردن زده شد و جسدش و سر بریدهاش مدتها به نمایش عموم گذاشته شده بود (دو تصویر زیر).
[1] Castile
[2] Aragón
[3] Málaga
[4] Henry III of Navarre
[5] Margaret of Valois
[6] Urbain Grandier
[7] Cardinal Richelieu
[8] Aldous Huxley
[9] Sergius
[10] Lolita
[11] Vladimir Nabokov
[12] Antonio Salieri
[13] Brian Aldiss
[14] Roman Polanski
[15] Honoré de Balzac
[16] Vilfredo Pareto
[17] B. F. Skinner
✍️ پژوهش و نگارش: شروین وکیلی | بازخوانی و ویرایش: بهنوش عافیتطلب [نقدآگین برخی تواریخ ارزشمند را افزوده و بعضن تصحیح یا حذف کردهاست].
رام (روزشمار ایرانیِ معنادار) کوششی است برای بازسازی تقویم روزشماری معنادار برای ایرانیان، به شکلی که مناسبتها و سالگردهای منسوب به روزها عینیتی علمی داشته باشد و زمان روزمره و معنازدودهی امروزینی که روزهایمان را پوچ و پوک ساخته را به توالیای معنادار از سالگردِ رخدادهای معنادار تبدیل کند. سه گوشزد در دربارهی طرح رام:
۱) تمام تاریخهایی که شناسهی میلادی (.م) یا پیشامیلادی (پ.م) ندارند به هجری خورشیدی محاسبه شدهاند.
۲) محتوای روزشمار رام نهایی نیست و تا پایان سال ۱۳۹۶ تکمیل میشود. هنگام نقل آن به طرح ارجاع دهید و این نکته را در نظر داشته باشید.
۳) اگر مناسبتی سراغ دارید که نادیده مانده، آن را همراه با نشانی مرجعش در تلگرام برایم بفرستید که در این طرح گنجانده شود: