بوکسیت چیست؟
بوکسیت چیست؟
بوکسیت نوعی سنگ رسوبی است در داخل خود نسبت بالایی از آلومینیوم را دارد. اغلب رنگ بوکسیت قرمز و متمایل به قهوهای است ، اما بسته به نسبت و مواد معدنی موجود در آن میتواند به رنگ سفید، زرد یا قهوهای مایل به زرد نیز دیده شود.
بعلاوه بوکسیت میتواند دارای طیف وسیعی از بافتها نیز باشد. این مواد میتوانند شامل: جیبسایت (Al (OH)3، بئمیت (γ-AlO (OH)) و دیاسپور (α-AlO (OH)) باشند که با دی اکسید آهن گوتیت و هماتیت، کائولینیت معدنی خاک رس و مقدار کمی آناتاز (TiO2) و ایلمنیت (FeTiO3) یا (FeO.TiO2) ترکیب شده باشند.
تولید بوکسیت در ایران
کشور ما، ایران، نیز با استخراج حدود پانصد هزار تن بوکسیت در سال در رده بیستمین بزرگترین تولیدکنندگان بوکسیت دنیا قرار دارد. مهمترین معادن بوکسیت ایران در جاجرم شاهرود، آبگرم قزوین و فیروزکوه قراردارند.
مهمترین معادن بوکسیت ایران عبارتاند از:
- بزرگترین معدن بوکسیت ایران، در جاجرم است که ذخیره 20 میلیون تنی داشته و به صورت میانگین 60 هزار تن بوکسیت در هرماه از آن استخراج میشود.
- معدن علی آباد گلستان، که خود شامل سه معدن افرا تخته، سیاه رود بار و شیرین آباد هستند.
- معدن مندون در دهدشت کهگیلویه و بویراحمد که 750 هزار تن ذخیره بوکسیت دارد.
- معادن بلبلوئیه و دارسینوئیه کرمان که روی هم حدود 4.2 میلیون تن بوکسیت در خود جای دادهاند.
- معادن چک چک و دشت ده غربی یزد که به ترتیب 2.3 میلیون تن و 2 میلیون تن از این ماده ارزشمند را دارند.
- و معدن تاش سمنان که حدودا 8.32 میلیون تن بوکسیت در خود ذخیره کرده است و سالانه 300 تا 400 هزار تن از آن را استخراج میکنند.
تولید آلومینیوم از بوکسیت
سنگ بوکسیت را تحت فشار و همراه با سدیم هیدروکسید در دمای حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ درجه حرارت میدهند. در این دما، آلومینیوم آن به شکل آلومینات سدیم جدا میشود. باقیمانده بوکسیت بعد از استخراج آلومینات سدیم دارای ترکیبات اکسید آهن، سیلیس، کلسیم، تیتانیوم و نیز مقداری آلومینیوم است. این باقیمانده را با استفاده از فیلتر جدا سازی و سپس ذوب میکنند.
در ادامه فرایند، به این ماده ذوب شده هیدروکسید آلومینیوم اضافه کرده و با کمک کورههای دوار در دمای بالای ۱۰۰۰ درجه از آن اکسید آلومینیوم استخراج میکنند.
سپس اکسید آلومینیوم استخراجی به صورت رسوب جداسازی شده و در مرحله آخر طی فرآیند هال- هرولت از آن آلومینیوم خالص را استخراج میکنند.
کاربرد بوکسیت چیست؟
آیا می دانید ویژگی ها و کاربرد بوکسیت چیست؟ خرید بوکسیت، به عنوان منبع اصلی تولید آلومینیوم، در صنایع مختلف، اهمیت زیادی دارد. برخی از کاربردهای بوکسیت در صنایع عبارتند از:
- صنعت آلومینیوم: بوکسیت یکی از مواد اولیه اصلی برای تولید آلومینیوم است. با استفاده از فرآیند بایر باکسیت، بوکسیت به آلومینیوم هیدروکسید تبدیل می شود و سپس از طریق فرآیندهای دیگر به آلومینیوم فلزی تبدیل خواهد شد. آلومینیوم در صنعت های خودروسازی، هوا و فضا، ساختمانی، بسته بندی و غیره استفاده می شود.
- صنعت شیشه سازی: بوکسیت به عنوان یک ماده آلیاژی برای تولید شیشه استفاده می شود. با افزودن بوکسیت به مخلوط شیشه، خواص سازگاری، ضدسایش و مقاومت حرارتی شیشه افزایش می یابد.
- صنعت سیمان: بوکسیت به عنوان یک ماده معدنی مصرف می شود که در تولید سیمان به عنوان منبع آلومینیوم کاربرد دارد. آلومینیوم در سیمان برای کاهش اکسیداسیون، بهبود سازگاری و افزایش مقاومت به حرارت استفاده می شود.
- صنعت فرز: بوکسیت به عنوان یک ماده پرکننده در فرز، به عنوان یک عامل جداسازی بین برش و قطعه شناخته شده و استفاده خواهد شد.
- صنایع فولاد: میزان سختی بوکسیت بسیار پایین است و می توان از آن به عنوان یک روان کننده در صنعت فولاد سازی استفاده کرد.
علاوه بر این، بوکسیت در صنایع لاستیک سازی، پلیمری، نساجی، مواد شیمیایی و تولید بسیاری از محصولات مصرفی کاربرد دارد. به طور کلی، بوکسیت به دلیل ویژگی های خاص خود، در صنایع مختلف از جمله صنعت های بزرگ کشور یک ماده با ارزش به حساب می آید.
منابع بیشتر برای مطالعه
پودر بوکسیت سوپرمیکرونیزه | عرضه بوکسیت در اصفهان، ایران و کل دنیا