اظهارات علنی متناقض؛ ترامپ در پی تهدید ایران، مخفیانه با پروازی دیگر از ترکیه خارج شد
washingtonpostترجمه ماشین:
کاخ سفید گفته بود رئیسجمهور هنگام ترک نشست ناتو در «ایرفورس وان» حضور داشته است. اما خروج او شامل یک عملیات فریب پیچیده بود که مسیر سفرش را پنهان کرد.
واشنگتنپست دریافته است که تهدید ایران به ترور دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ماه گذشته باعث اجرای عملیاتی فوقالعاده شد که طی آن ترامپ بهطور مخفیانه با یک هواپیمای نظامی جایگزین از ترکیه پرواز کرد، در حالی که کاخ سفید اعلام کرده بود او سوار ایرفورس وان است.
این مأموریت محرمانه که پیش از این گزارش نشده بود، بدون اطلاع خبرنگاران و حتی برخی کارکنان کاخ سفید انجام شد؛ افرادی که تصور میکردند در همان هواپیمایی هستند که رئیسجمهور در آن حضور دارد. این موضوع بر اساس مطالبی است که واشنگتنپست بررسی کرده، همچنین اظهارات یک مقام آمریکایی آشنا با عملیات و فرد دیگری که از جزئیات سفر رئیسجمهور اطلاع داشته است. این افراد به دلیل نداشتن مجوز برای صحبت درباره این موضوع، به شرط ناشناس ماندن سخن گفتند.
دولت مدعی شده است که ترامپ روز ۸ ژوئیه با «ایرفورس وان سابق» ترکیه را ترک کرده است. ترامپ در شبکههای اجتماعی اعلام کرده بود که به جای هواپیمایی که او را به ترکیه برده بود ــ یک بوئینگ 747-8 جدیدتر که قطر به ایالات متحده هدیه داده است ــ از «ایرفورس وان سابق» استفاده خواهد کرد. درباره امنیت هواپیمای تأمینشده از سوی قطر پرسشهایی مطرح شده و ترامپ ماه گذشته پس از این سفر گفت که این هواپیما تحت ارتقاهای بیشتری قرار خواهد گرفت.
در آنکارا، ترامپ در برابر دوربینهای تلویزیونی سوار ایرفورس وان قدیمی، هواپیمای غولپیکر جت، شد. اما به گفته مقام آمریکایی و بر اساس مطالب تأییدکنندهای که واشنگتنپست بررسی کرده، دقایقی بعد بهطور مخفیانه با یک کامیون پذیرایی فرودگاه ــ از همان نوعی که معمولاً برای بارگیری غذا و دیگر ملزومات پیش از پرواز استفاده میشود ــ به هواپیمایی کوچکتر، یک C-32A نیروی هوایی، منتقل شد. به گفته این مقام، در نتیجه ایرفورس وان، با حضور خبرنگاران و برخی کارکنان کاخ سفید در داخل آن، نقش یک «طعمه» را ایفا کرد.
ترامپ برای شرکت در نشست ناتو با رهبران جهان در آنکارا حضور داشت. این عملیات یک شب پس از آن انجام شد که نیروهای آمریکایی، به دستور ترامپ، در پی شکست مذاکرات واشنگتن و تهران برای پایان دادن به جنگ چندماهه دو طرف، حملات نظامی به ایران را از سر گرفتند.
این مانور به این معنا بود که مکان واقعی ترامپ برای ساعتها از افکار عمومی آمریکا و بسیاری از مقامهای ارشد ایالات متحده پنهان ماند. با گذشت چند هفته، هنوز مشخص نیست دولت تا چه اندازه جزئیات این عملیات را در داخل حکومت افشا کرده است.
واشنگتنپست جزئیات گزارش خود را همراه با فهرستی از پرسشها در اختیار کاخ سفید قرار داد. در پاسخ، استیون چونگ، مدیر ارتباطات کاخ سفید، بیانیهای در دفاع از جت اهدایی قطر صادر کرد.
در بیانیه چونگ آمده است: «ایرفورس وان جدید، هواپیمایی پیشرفته و مدرن است که به پروتکلهای امنیتی سطحبالایی مجهز شده تا ایمنی رئیسجمهور و کارکنانش تضمین شود. همانطور که رئیسجمهور اخیراً گفته است، دشمنان زیادی برای آمریکا وجود دارند که او را هدف گرفتهاند و ما برای مقابله با این تهدیدها از هر ابزاری که در اختیار داریم استفاده میکنیم.»
سخنگوی پنتاگون پرسشها را به کاخ سفید ارجاع داد. سخنگوی سرویس مخفی آمریکا نیز به درخواست اظهارنظر پاسخ نداد.
کاخ سفید در موضع علنی خود بارها روایتش را تکرار کرده است که رئیسجمهور ترکیه را با بوئینگ ۷۴۷ قدیمی آبی و سفید ترک کرده؛ همان هواپیمایی که پیش از آنکه ترامپ استفاده از جت سابق قطری را آغاز کند، بهعنوان ایرفورس وان به کار میرفت.
در طول دههها، بسیار نادر بوده است که رؤسایجمهور آمریکا بدون همراهی اعضای گروه خبرنگاران کاخ سفید سفر کنند؛ خبرنگارانی که در این نقش بهنوعی نمایندگان افکار عمومی آمریکا محسوب میشوند. خبرنگاران همراه رؤسایجمهور متعددی، از جمله ترامپ، جو بایدن، باراک اوباما و جورج دبلیو بوش، به مناطق جنگی سفر کردهاند.
در ساعات نخست پس از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، مقامهای دولت بوش فوراً محل حضور رئیسجمهور را اعلام نکردند و تنها گفتند که او به «مکانی نامعلوم» منتقل شده است. اما آنها نگفتند که بوش در جایی حضور دارد که در واقع آنجا نبود و ظرف چند ساعت اعلام کردند که او با هواپیما به یک تأسیسات نظامی در نبراسکا منتقل شده است.
عملیات مربوط به ترامپ به شکلی کاملاً متفاوت انجام شد و عمق نگرانی مقامهای امنیتی آمریکا درباره ایمنی او هنگام خروج از ترکیه در بحبوحه خصومتها با ایران را نشان میدهد. ترکیه، متحد مهم آمریکا و عضو پیمان نظامی ناتو، با ایران مرز مشترک دارد.
به گفته مقام آمریکایی، یک تهدید معتبر علیه ترامپ که با ایران ارتباط داشت، باعث آغاز «عملیات فریب» شد. نیویورکتایمز و سیبیاس نیوز ماه گذشته گزارش داده بودند که مقامهای اطلاعاتی درباره تهدیدی مشخص برای حمله به رئیسجمهور یا هواپیمای او هشدار دادهاند و در پی آن تدابیر احتیاطی بیشتری اتخاذ شده است.
در دولت آمریکا از دههها پیش درباره طرحهای تروریستی ایران علیه مقامهای آمریکایی، از جمله ترامپ، نگرانی وجود داشته است. این نگرانیها اخیراً به دلیل نقش واشنگتن در کشته شدن رهبران نظامی و سیاسی ایران تشدید شده است.
این عملیات و تهدید ایران چند روز پس از آن رخ داد که رئیسجمهور استفاده از بوئینگ 747-8 جدیدتر اهدایی قطر را آغاز کرد. ترامپ پس از آنکه جت قرمز، سفید و آبی با هزینه صدها میلیون دلار ارتقا یافت، با همان هواپیما به ترکیه پرواز کرد. نیروی هوایی این هواپیما را در ماه ژوئیه وارد خدمت کرد، اما این جت فاقد برخی از سامانههای دفاعی مقابلهای است که در ایرفورس وان قدیمی وجود دارد.
برای انتقال رئیسجمهور از ترکیه، مقامهای آمریکایی تا حدی از روشی استفاده کردند که نمونههایی از آن در گذشته علنی شده است. یکی از این مأموریتها در مارس ۲۰۰۰، هنگام سفر بیل کلینتون، رئیسجمهور وقت، به پاکستان انجام شد. در حالی که دوربینهای تلویزیونی در اسلامآباد فیلم میگرفتند، کلینتون از یک جت سفید ساده که پشت سر ایرفورس وان آبی و سفید پرواز میکرد پیاده شد و به این ترتیب مشخص شد که او در کدام هواپیما بوده است.
یک مقام سابق آمریکایی گفت در ۳۰ سال گذشته موارد دیگری هم وجود داشته که به دلیل تهدیدی جدی یا سفر رئیسجمهور به مکانی خطرناک، ایرفورس وان بهعنوان طعمه استفاده شده است، اما از ارائه جزئیات بیشتر خودداری کرد. این مقام سابق گفت جت قدیمی امنیت بسیار بالایی دارد، اما در عین حال بسیار قابلشناسایی است و بنابراین گاهی قرار دادن رئیسجمهور در هواپیمایی دیگر میتواند گزینهای امنتر تلقی شود.
رونالد ال. رو جونیور، مدیر موقت سابق سرویس مخفی، گفت حفاظت از رئیسجمهور در بالاترین اولویت قرار دارد و جزئیات رفتوآمدهای او به دلایل موجه محرمانه نگه داشته میشود.
رو که اکنون با «چرتوف گروپ»، یک شرکت مشاوره امنیتی، همکاری میکند، گفت: «باید “مخفی” را در سرویس مخفی حفظ کنیم. مردم باید بدانند رئیسجمهور روزانه چه کار میکند، اما وقتی پای روشهایی در میان است که سرویس مخفی برای حفظ امنیت رئیسجمهور به کار میگیرد، این موارد باید از دید عموم پنهان بماند.»
ترامپ هنگامی که نخستین بار اعلام کرد ترکیه را با ایرفورس وان قدیمی ترک خواهد کرد، در شبکههای اجتماعی این تصمیم را فرصتی برای نیروهای آمریکایی مستقر در بریتانیا توصیف کرد تا هواپیمای سابق قطری را ببینند. ترامپ نوشته بود که خودش برای «یاد ایام قدیم» با «ایرفورس وان سابق» از ترکیه خواهد رفت.
اما بر اساس مطالب بررسیشده توسط واشنگتنپست و اظهارات مقام آمریکایی، چنین اتفاقی نیفتاد. افراد زیادی در این عملیات فریب نقش داشتند و برخی از آنها خودشان نیز از ماجرا بیخبر بودند. به گفته مقام آمریکایی، خبرنگارانی که تصور میکردند همراه رئیسجمهور سوار ایرفورس وان قدیمی شدهاند، نه از تغییر هواپیمای او مطلع شدند و نه از ابعاد تهدید موجود هنگام حضورشان در ایرفورس وان آگاهی داشتند.
ایرفورس وان جدیدِ اهدایی قطر ابتدا، اوایل عصر ۸ ژوئیه، ترکیه را ترک کرد. سپس ترامپ هنگام غروب سوار ایرفورس وان قدیمی آبی و سفید شد و در مقابل دوربینها دست تکان داد و خداحافظی کرد.
به گفته مقام آمریکایی و بر اساس دیگر مطالب تأییدکننده، ترامپ و چند دستیارش برای خروج از هواپیما بدون دیده شدن توسط افراد خارج از عملیات، وارد یک کامیون پذیرایی فرودگاه شدند که با سامانه هیدرولیکی تا کنار هواپیما بالا رفته و در مقابل دری در سمت مخالف ورودی اصلی ایرفورس وان قرار گرفته بود.
تصاویر رسانههای خبری از فرودگاه ترکیه نشان میدهد در یک سوی ایرفورس وان قدیمی پلکان قرار داشت و در سمت دیگر کامیون پذیرایی دیده میشد که محفظه آن تا سطح هواپیما بالا رفته بود. ویدیوها نشان میدهد ترامپ با لیموزین رسید، از پلهها بالا رفت و هنگام ورود به هواپیما رو به محوطه فرودگاه دست تکان داد.
چند دقیقه بعد، همزمان با سوار شدن اعضای گروه خبرنگاران کاخ سفید از بخش عقب هواپیما، طبق ویدیوی خبرنگاران همراه، مردی کتوشلواری وارد کابین کامیون پذیرایی شد. محفظه کامیون پایین آمد و خودرو از کنار ایرفورس وان دور شد و به سمت C-32A کوچکتر که در نزدیکی قرار داشت حرکت کرد؛ ویدیو ظاهراً همین روند را نشان میدهد. وقتی دوربین جهتش را تغییر میدهد، کامیون برای حدود ۴۰ ثانیه از دید خارج میشود و مدتی نیز پشت موتورهای C-32A پنهان است.
در ویدیو دیده میشود که محفظه کامیون برای چند دقیقه تا سطح هواپیما بالا برده شد. پس از پایین آمدن محفظه، فردی کتوشلواری از کابین کامیون ــ که در سطح زمین باقی مانده بود ــ خارج شد و از پلکان منتهی به C-32A بالا رفت و از دید دوربین ناپدید شد.
به گفته مقام آمریکایی، C-32A آبی و سفید ــ یک بوئینگ ۷۵۷ اصلاحشده که برای جابهجایی مقامهای دولت آمریکا استفاده میشود ــ همراه با ایرفورس وان قدیمی و جت سابق قطری برای پشتیبانی از سفر رئیسجمهور به ترکیه منتقل شده بود. این هواپیما نیز مانند جتهای غولپیکر ایرفورس وان عبارت «ایالات متحده آمریکا» را روی بدنه خود دارد و میتواند رئیسجمهور یا معاون رئیسجمهور را جابهجا کند. اما در چنین مواقعی معمولاً از علامت فراخوان «ایرفورس وان» یا «ایرفورس تو» استفاده میکند، نه یک نام خنثی و نامشخص.
به گفته مقام آمریکایی و دیگر مطالب بررسیشده توسط واشنگتنپست، پیت هگست، وزیر دفاع، جداگانه و با استفاده از پلکان خارجی سوار C-32A شد؛ اقدامی که بخشی از تلاش برای عادی جلوه دادن پرواز بود. این فرد گفت هگست با همان هواپیما همراه ترامپ به بریتانیا پرواز کرد.
در حالی که خبرنگاران سوار ایرفورس وان قدیمی میشدند، طبق گزارش گروه خبرنگاران همراه، کارکنان کاخ سفید از آنها خواستند پرده پنجرههایشان را پایین بکشند.
نیویورکتایمز ماه گذشته گزارش داده بود که جت سابق قطری فاقد تواناییهای دفاعی هواپیماهای قدیمی حملونقل ریاستجمهوری آمریکا است. این گزارش باعث شد دولت ترامپ در اقدامی غیرمعمول برای چند خبرنگار احضاریه صادر کند تا هویت منابع محرمانه آنها را کشف کند.
مقامهای دولت اقدامات علیه نیویورکتایمز را برای تحقیق درباره نقض امنیت ملی ضروری توصیف کردند، در حالی که تایمز این اقدام را تلاشی برای فرار از شفافیت، ارعاب خبرنگاران و ترساندن منابع آنها دانست. دولت بعداً احضاریهها را پس گرفت و پذیرفت که در این پرونده اشتباهاتی رخ داده است.
کاخ سفید همچنین در تلاش برای دفع انتقادها درباره جت جدید، بیانیهای از نیروی هوایی منتشر کرد.
در این بیانیه آمده بود: «هواپیما ایمن و امن است و به پیشرفتهترین فناوریهای لازم برای تأمین نیازهای مأموریت ریاستجمهوری مجهز شده است. این الزامات با دقت طراحی شدند تا مأموریت بر زیبایی ظاهری اولویت داشته باشد و در نتیجه بخش زیادی از طراحی داخلی پیشین ویژه سران کشورها با حداقل تغییر حفظ شد.»
در ادامه بیانیه آمده بود: «در زمینه امنیت، ایمنی یا ارتباطات مأموریتی هیچ ریسکی پذیرفته نشد، اما تیم مشترک در برخی از مجموعه مأموریتهایی که کمتر مورد استفاده قرار میگیرند و بوئینگ باید برای پشتیبانی از ۴۰ سال آینده ارائه کند، مصالحههایی انجام داد.»
اگرچه جتهای غولپیکر ۷۴۷ که رئیسجمهور را حمل میکنند معمولاً «ایرفورس وان» نامیده میشوند، این اصطلاح از نظر فنی یک علامت فراخوان کنترل ترافیک هوایی برای هر هواپیمایی است که رئیسجمهور در آن حضور داشته باشد.
اما در این مورد، به گفته فردی آشنا با مأموریت و بر اساس دیگر مطالب بررسیشده توسط واشنگتنپست، محل حضور رئیسجمهور در پرواز C-32A به بریتانیا با استفاده از علامت فراخوان نامشخص «Reach 18» یا «RCH18» پنهان شد.
حساب هوانوردی «Thenewarea51» آن شب به ورود C-32A به بریتانیا و علامت فراخوان آن اشاره کرد و گزارش داد سامانههایی که امکان ردیابی آسان هواپیما هنگام پرواز را فراهم میکنند خاموش شده بودند. به گفته افراد آشنا با مأموریت، علائم فراخوان «Reach» اغلب برای پروازهای انتقال نیرو و پروازهایی که تجهیزات نظامی حمل میکنند استفاده میشود.
دادههای عمومی ردیابی پرواز نشان میدهد که جت سابق قطری با علامت فراخوان «SAM 33» ــ مخفف متداول «special air mission» یا «مأموریت ویژه هوایی» ــ به پایگاه هوایی میلدنهال بریتانیا پرواز کرد. دادهها نشان میدهد این هواپیما روز ۸ ژوئیه ساعت ۶:۲۶ عصر به وقت محلی در میلدنهال فرود آمد.
ایرفورس وان قدیمی که کارکنان کاخ سفید و خبرنگاران را حمل میکرد، در مسیر بریتانیا نزدیک استانبول روی رادار ظاهر شد و در ابتدا هیچ علامت فراخوانی برای آن درج نشده بود. با وجود اینکه رئیسجمهور در آن حضور نداشت، هواپیما در میانه پرواز علامت فراخوان ایرفورس وان، یعنی «AF1»، را گرفت و دادههای ردیابی نشان میدهد حدود ساعت ۱۰:۲۹ شب به وقت محلی در میلدنهال فرود آمد. گزارش خبرنگاران همراه در آن شب پرواز را «بدون حادثه» توصیف کرد و گفت «هیچکس به کابین خبرنگاران سر نزد».
هیچ دادهای از ردیابهای پرواز برای C-32A پیدا نشد، اما ویدیوهایی که حسابهای یوتیوب RankUpAviation و Military Aviation Channel منتشر کردهاند، فرود جت سابق قطری را نشان میدهند و سپس چند ساعت بعد، حدود ساعت ۱۰:۲۰ شب، یک C-32A و چند دقیقه پس از آن ایرفورس وان قدیمی فرود میآیند.
ویدیوها نشان میدهند که ایرفورس وان قدیمی پس از فرود در محلی توقف کرد که C-32A مدت کوتاهی در آن پارک شده بود. ویدیوهای آماتوری منتشرشده در یوتیوب خروج ترامپ از C-32A یا ورود او به ایرفورس وان قدیمی را نشان نمیدهند، زیرا ورودیهای پلکان در سمتی قرار داشتند که از دوربین علاقهمندان هواپیمایی دور بود.
مشخص نیست ترامپ پس از فرود چگونه از C-32A به ایرفورس وان قدیمی منتقل شد، اما طبق گزارش خبرنگاران همراه، او حدود ساعت ۱۰:۵۶ شب مقابل دوربینهای تلویزیونی ظاهر شد و از پلکان خارجی ایرفورس وان قدیمی پایین آمد.
پس از خوشامدگویی به نیروهای آمریکایی، رئیسجمهور حدود ساعت ۱۱:۰۱ شب سوار ایرفورس وان تازهاهدایی شد تا به واشنگتن بازگردد؛ کارکنان و خبرنگاران نیز پس از انتقال از ایرفورس وان قدیمی همراه او بودند. در پستی که کاخ سفید همان شب در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، گفته شد ترامپ «سوار بر ایرفورس وان سابق» در پایگاه بریتانیایی فرود آمده است و تصویری از هواپیمای قدیمی نیز همراه آن منتشر شد.
ترامپ در ایرفورس وان جدید حدود ۱۵ دقیقه با خبرنگاران صحبت کرد و بر تهدیدی که ایران ایجاد میکند تأکید کرد، اما اشارهای به عملیات فریبی که ساعاتی پیش انجام شده بود نکرد.
وقتی از ترامپ پرسیده شد چرا در ترکیه از خبرنگاران خواسته شده بود پرده پنجرههای هواپیما را پایین بکشند، گفت: «چون احتمالاً در یک پرواز خطرناک هستید، به خاطر آن عوضیهایی که مجبوریم با آنها سر و کله بزنیم.»
ترامپ گفت «همیشه» تهدیدی علیه جانش وجود دارد و او «نفر اول» در «فهرست» ایران است.
سپس خطاب به خبرنگاران گفت: «اما اگر من بروم، شما هم میروید. درست است؟ شاید یک روزی بخواهید شغلتان را عوض کنید.»