skin barrier
@letselfcareیکی از چیزهای خیلی خیلی مهمی که توی علل جوش همتون فراموش میکنید خود پوسته. و سد لیپیدی پوست.
حالا کلاً سد لیپیدی چیه؟
سد لیپیدی یه ساختار طبیعی توی پوسته که از چربیها (لیپیدها) تشکیل شده و توی لایهی شاخی پوست (Stratum Corneum) قرار داره. این ساختار به عنوان یه مانع محافظ عمل میکنه و نقش کلیدیای توی حفظ سلامت پوست و عملکرد اون داره.
حالا ساختار سد لیپیدی چیه دقیقاً؟
1. لیپیدها: سد لیپیدی عمدتاً از سه نوع لیپید اصلی تشکیل شده:
- سرامیدها: این مولکولها به عنوان بلوکهای ساختمانی اصلی سد لیپیدی عمل میکنن و به حفظ رطوبت و تقویت ساختار پوست کمک میکنن.
- چربیهای آزاد: این چربیها به مرطوب نگهداشتن پوست کمک میکنن و از تبخیر آب جلوگیری میکنن.
- کلسترول: این ماده به حفظ پایداری و انعطافپذیری سد کمک میکنه و نقش مهمی در ساختار کلی اون داره.
2. ساختار لایهای: لیپیدها به صورت لایههای متراکم و منظم کنار هم قرار میگیرن. این لایهها به شکل یه دیوارهی محافظ عمل میکنن و اجازه نمیدن که آب از پوست تبخیر بشه یا مواد مضر به داخل آن نفوذ کنه.
بهطور کلی دقیقاً مثل یه سد عمل میکنه، همونطور که بارها گفتم پوست یه بافت زندهست و یه بافت زنده برای ادامه به زندگی خودش بهطور هوشمند از خودش مراقبت میکنه این یعنی چربیهارو کنترل میکنه و بالانس رو توی پوست رعایت میکنه. البته اگر مشکلات داخلی بدن این تعادل رو بهم نریزن.
محل قرارگیری سد لیپیدی دقیقاً کجاست؟
سد لیپیدی تو لایهی شاخی پوست (Stratum Corneum) قرار داره که بالاترین لایه از اپیدرم (لایهی بیرونی پوست) هست. این لایه شامل سلولهای مردهی پوسته که به صورت همپوشانی و لایهلایه روی هم قرار گرفتن. بین این سلولها، لیپیدها قرار دارن و به این ترتیب یه سد طبیعی ایجاد میشه.
عملکرد سد لیپیدی دقیقاً چیه؟
1. حفظ رطوبت: سد لیپیدی به جلوگیری از تبخیر آب از سطح پوست کمک میکنه. این ویژگی باعث میشه که پوست نرم و مرطوب باقی بمونه و از خشکی و ترکخوردگی جلوگیری میشه.
2. محافظت از پوست: سد لیپیدی به عنوان یه مانع در برابر باکتریها، ویروسها و آلایندههای محیطی عمل میکنه. این ویژگی باعث میشه که پوست کمتر دچار عفونت و آسیب بشه.
3. تنظیم دما: با حفظ رطوبت و ایجاد یک لایهی محافظ، سد لیپیدی به تنظیم دمای پوست هم کمک میکنه.
4. جلوگیری از ورود مواد مضر: این سد مانع از نفوذ مواد شیمیایی و آلایندههای مضر و خاک و باکتری و غیره به داخل پوست میشه.
عوامل مؤثر بر سلامت سد لیپیدی:
1. سن: با افزایش سن، تولید لیپیدها کاهش پیدا میکنن و این میتونه به خشکی و آسیبپذیری پوست منجر بشه.
2. عوامل محیطی: قرار گرفتن در معرض آفتاب، آلودگی، و تغییرات دما میتونه به آسیب سد لیپیدی منجر بشه. برای مثال، هوای خشک یا سرد میتونه تأثیر منفی بر روی این سد داشته باشه یا فردی که مثلاً تو محل زندگیش بیشتر آفتاب وجود داره. پس وقتی میگم جوری ضدآفتاب بزنید که انگار به زندگیتون وابستهست، منظورم دقیقاً همینه.
3. محصولات مراقبت از پوست: استفاده از محصولات حاوی مواد شیمیایی خشن یا صابونهای قلیایی میتونه به تخریب سد لیپیدی آسیب برسونه. انتخاب محصولات ملایم و مرطوبکنندهها میتونه به حفظ سلامت این سد کمک کنه.
مثلاً استفاده روزانه از شویندههای حاوی اکتیو (مثل مورد 5)، استفاده از درمارولرهای خانگی، استفاده از محصولات خیلی عطری مخصوصاً اگه پوست حساسی داشته باشید، استفاده نکرده از مرطوبکننده و ضدآفتاب، استفاده نامناسب از ترتینوئیدها (مشتقات ویتامین A)
4. رژیم غذایی: تغذیه نامناسب و کمبود چربیهای سالم (مثل امگا-۳ و امگا-۶) میتونه روی سلامت پوست و سد لیپیدی تأثیر بذاره.
5. لایهبرداری بیش از حد: مثل مورد 3 اگر شما توی استفاده از اسیدها و لایهبردارها و یا استفاده از محصولاتی که الکل زیاد و ناسالمی دارن زیاده روی کنید این سد آسیب میبینه و باعث میشه پوست ناسالم بشه.
علائم سد لیپیدی آسیب دیده چی هستش؟
خشکی و کشش روی سطح پوست و همزمان جوش زدن خیلی زیاد
دهیدراتگی و یا از دست دادن آب پوست
قرمزی سطح پوست
خارش
راش پوستی
افزایش جوش و آکنه
پوسته پوسته شدن پوست
زبر شدن پوست
چروکهای ریز و سطحی
چطور باید مراقبت کنیم از سدلیپیدی؟
اگه عواملش ژنتیکی و یا داخلی نباشه، خیلی ساده. تقریباً تمام کارهایی که قبلتر گفتم بهش آسیب میزنه رو نباید انجام بدید. از مرطوبکنندههای حاوی پنتنول و یا سراماید استفاده کنید. بهطور کلی از محصولاتی استفاده کنید که سیکا، پروبیوتیک، سنتلا، هیالورونیک اسید، نیاسینامید، سراماید و پنتنول دارن.
چندمورد تونر و یا سرم و کرم مرطوبکننده غنی بخوام اسم ببرم: تونر هیالورونیک اسید ایزنتری، برنج آیم فرام، تونر یام ایزنتری، تونر آنوا (پوست به پوست متفاوته و باید حواستون به حساسیتها باشه)
تو این موارد باید از شویندههای جنتل و بدون اکتیو استفاده کنید مثل: شوینده پائولاز چویس، ازولن تیام، هیالورونیک اسید ایزنتری، شوینده روندلب، سونجونگ اتود هوس، اوینو، یوث تو د پیپل، رووکتین، یام ایزنتری. شوینده لروش پوزی، سراوی مدل هیدارتینگش.
مرطوبکنندههای غنی مثل: بایوما، پنتنول تیام، اوینو، یام ایزنتری، فرست اید مدل اولترا، دکتر جارت مدل سیکا و اولترا سراماید، سراماید ایلیون.
استفاده از یه ترمیم کننده مثل اون.
ضدآفتاب رو باز هم میگم فراموش نکنید، توی این پست معرفی کردم چندتا برند رو.
اگر آلردی سدلیپیدی شما آسیب دیده نباید از اکتیوها و لایهبردارها تا زمانی که بهبود پیدا کنه استفاده کنید.
سد لیپیدی یکی از اجزای حیاتی برای حفظ سلامت و زیبایی پوسته. این سد نه تنها از پوست در برابر عوامل مضر محافظت میکنه، بلکه به حفظ رطوبت و جلوگیری از خشکی هم کمک میکنه. بنابراین، توجه به سلامت این سد و رعایت نکات سادهای مثل استفاده از مرطوبکنندهها، استفاده از ضدآفتاب و تمدید اون، اجتناب از محصولات خشن و تغذیه مناسب میتونه به بهبود وضعیت پوست و جلوگیری از مشکلات پوستی کمک کنه.