ممنوعیت نمای رومی؛ پیروزی یا قبول شکست؟

استفاده از عناصری مشابه با عناصر موجود در معماری رومی و یونانی در نمای ساختمان‌ها مدت‌هاست که جریانی درخور توجه در معماری بناهای شهرهای مختلف کشور ماست. آنچه اصطلاحاً «نما رومی» نامیده می‌شود، بخشی از وجهۀ شهرهای ایران را تشکیل می‌دهد و به نظر می‌رسد که مقبولیت زیادی در بین برخی از سازندگان ساختمان دارد. در این میان هر از چند گاهی خبر می‌رسد که در برخی شهرها استفاده از نمای رومی ممنوع گردیده است. بخش عمده‌ای از معماران و دانشجویان معماری از تصویب این گونه ممنوعیت‌ها استقبال می‌کنند و به نظر می‌رسد که در جامعۀ معماری مخالفتی با این گونه تصمیمات وجود ندارد.

حال سوالی که باید به صورت جدی به آن اندیشید، این است که ممنوعیت نمای رومی و ممنوعیت‌های مشابه و تهدید به تخریب ساختمان‌های متخلف، دستاوردی ارزشمند است یا قبول شکست در جلوگیری از گسترش این نوع معماری؟

چرا نوعی از معماری که به گمان اکثر معماران برای ساختمان‌های امروز کشور مناسب و متناسب نیست تا این اندازه در میان سازندگان مقبولیت دارد؟ آیا واقعاً راهی جز تهدید برای مقابله با گسترش این نوع از معماری نیست؟

این نوع ممنوعیت و تهدید به تخریب، صرفاً به تقویت زیبا انگاری این گونه از ساختمان‌ها در جامعه و در بین مردم خواهد انجامید.

واقعیت این است که مردم و مشتریان ساختمان‌ها معمار نیستند، آنها صرفاً نیازها و انتظاراتی دارند و هر نوعی از معماری که به این انتظارات پاسخ دهد، مورد استقبال قرار می‌گیرد. گزینه‌ها و نمونه‌های بهتری از معماری را در کوچه خیابان‌های شهر پیش روی مردم بگذارید و مشاهده کنید که چگونه سلیقۀ مردم شما را شگفت‌زده خواهد کرد. کدام ساختمان‌ها، کدام معماری را پیش روی مردم قرار داده‌ایم تا آنها برای برآورده شدن انتظارات خود گزینه‌ای جز همین به اصطلاح نما رومی و امثالهم ببینند؟ حق انتخابی نداده‌ایم و از سلیقۀ مردم گله‌مندیم! توجیهات معمارانه و تصاویر سه‌بعدی که در پیش روی کارفرما قرار می‌دهیم به جای خود، ولی کارفرما به نمونه‌هایی ساخته شده در سطح شهر نیاز دارد تا ببیند و آن موقع می‌توان از سلیقه و انتخاب سخن گفت. شکی نیست که ساختمان‌های دولتی، حکومتی و عمومی باید نمونه‌هایی باشند برای دیده شدن و در نتیجه گسترده شدن انتخاب‌های پیش‌فرض در ذهن کارفرما. این ساختمان‌ها هم از جهت مقیاس و محل‌های قرارگیری و هم از جهت شخصی نبودن، بناهایی هستند که باید سطح بالاتر و بهتری از معماری را عرضه کنند و در پی آن، حتی بدون تهدید و ممنوعیت هم مردم خواستار و پذیرای معماری بهتری برای ساختمان‌های خود خواهند بود. واقعیت این است که درحال‌حاضر اکثر بناهای دولتی، حکومتی و عمومی آن چنان طراحی حداقلی و غیرجذابی دارند که نمی‌توان به بخشی از مردم به خاطر انتخاب نمای رومی خرده گرفت. صرف استفاده از آجر و قوس و طاق‌های کاذب یا نمونه‌های ناقصی از معماری مدرن هیچ یک نمی‌توانند نقش آلترناتیو را برای معماری به اصطلاح نما رومی و امثال آن در ساختمان‌های شخصی بازی کنند.

به جای تهدید و ممنوع کردن نمای رومی باید ساختن ساختمان‌های دولتی، حکومتی و عمومی‌ای را که از معماری قابل‌قبولی برای الگودهی به مردم برخوردار نیستند، ممنوع کرد. اگر بنا به تخریب است باید آن ساختمان شهرداری و نظام مهندسی و فلان اداره و بهمان سازمان را که چشم هر بیننده‌ای را آزار می‌دهد، تخریب کرد. سرمایه‌های عظیمی که صرف ساخت این ساختمان‌ها می‌شود باید در قالب سطح بالا و الگوسازی از معماری نمود پیدا کند.

ممنوعیت استفاده از عناصر معماری رومی در شهر یزد

ساختمان نوساز اداره کل ثبت اسناد و املاک استان یزد