Trump Aidhinisha Uuzwaji wa TikTok Marekani kwa Dola Bilioni 14. - TeknoKona Teknolojia Tanzania

Rais wa Marekani, Donald Trump, amesaini agizo la kiutendaji (executive order) linalofungua njia ya uuzwaji wa shughuli za TikTok nchini Marekani kwa wawekezaji wa Kimarekani na wa kimataifa. Hatua hii inalenga kutimiza matakwa ya sheria ya usalama wa taifa ya mwaka 2024, ambayo ilitaka kumaliza umiliki wa Wachina kwenye TikTok la sivyo app hiyo ifungwe Marekani.

Kiasi cha Mauzo: Bei ya Kutatanisha

Makamu wa Rais JD Vance ametaja thamani ya makubaliano haya kuwa dola bilioni 14. Hata hivyo, bei hii imeibua maswali makubwa, ikizingatiwa kuwa wachambuzi kadhaa walikuwa wanakadiria thamani ya TikTok kati ya dola bilioni 30 hadi 40 bila kuhesabu thamani ya algorithm yake maarufu. ByteDance, kampuni mama ya TikTok, yenye makao yake Beijing, yenyewe inajitathmini kwa zaidi ya dola bilioni 330 kupitia mpango mpya wa ununuzi wa hisa kwa wafanyakazi wake.

Umiliki na Wawekezaji Wakuu

Kundi la wawekezaji linalojumuisha Oracle na kampuni ya uwekezaji binafsi Silver Lake linatarajiwa kushikilia takribani asilimia 50 ya hisa za TikTok Marekani. Wakati huo huo, baadhi ya wawekezaji waliopo ndani ya ByteDance, kama General Atlantic na KKR, wataendelea kushikilia hisa karibu na asilimia 30.

Trump pia ametaja majina makubwa ya wawekezaji binafsi, akiwemo Michael Dell (mwanzilishi wa Dell Technologies) na Rupert Murdoch (mwenyekiti wa heshima wa Fox News na News Corp).

Kwa mujibu wa masharti ya kisheria, ByteDance itabaki na umiliki chini ya asilimia 20, kuhakikisha “mgawanyo safi” kati ya Marekani na China.

Changamoto Kuu: Hatima ya Algorithm

Pamoja na hatua hii, swali kubwa linalobaki ni juu ya nani atadhibiti algorithm ya mapendekezo ya TikTok — injini inayolifanya jukwaa hili kuvutia watumiaji. Agizo la Trump linaeleza kuwa algorithm itafundishwa upya na kufuatiliwa na washirika wa usalama wa Marekani, lakini wachambuzi wanasema bado kuna ukungu kuhusu ushawishi wa ByteDance.

Vyombo vya habari vya China vimeripoti kuwa ByteDance bado itakuwa na nafasi kupitia kampuni mpya ya Marekani, ambayo itashughulika na e-commerce, branding na kuunganisha shughuli za kimataifa. Hata hivyo, ripoti hizo zimeondolewa baadaye kwenye tovuti kadhaa, jambo linaloashiria hisia mchanganyiko Beijing.

Maana kwa Watumiaji wa Marekani

TikTok ni maarufu mno Marekani, ikiwa na zaidi ya watumiaji milioni 170. Trump mwenyewe ana wafuasi milioni 15 kwenye akaunti yake binafsi ya TikTok, na mara kadhaa amekiri kuwa app hiyo ilichangia pakubwa ushindi wake kwenye uchaguzi wa marudio. Sasa, White House inasisitiza: “TikTok ya Marekani itaendeshwa kikamilifu na Wamarekani.”

Hitimisho

Makubaliano haya yanaonyesha mwelekeo mpya katika siasa za teknolojia: usalama wa taifa sasa unachanganyika na biashara ya kidijitali. Hata hivyo, bado yapo maswali makubwa:

• Je, TikTok itabaki kuwa na mvuto uleule bila udhibiti wa moja kwa moja wa ByteDance?

• Je, thamani yake ya $14 bilioni ni bei halisi au ni ya kisiasa zaidi?

• Na muhimu zaidi, je, hatua hii italinda faragha na data za watumiaji wa Marekani kama ilivyokusudiwa?

Je, TikTok itabaki kuwa na mvuto uleule bila udhibiti wa moja kwa moja wa ByteDance?

Je, thamani yake ya $14 bilioni ni bei halisi au ni ya kisiasa zaidi?

Na muhimu zaidi, je, hatua hii italinda faragha na data za watumiaji wa Marekani kama ilivyokusudiwa?

Wakati tukisubiri Januari 20, 2026 (tarehe ya mwisho iliyowekwa kabla ya marufuku), dunia nzima inafuatilia kwa makini kuona kama hii ni suluhisho la kudumu au mwanzo wa mgogoro mpya kati ya Marekani na China katika enzi ya vita vya teknolojia.