Темур ёзуви туширилган тош.

https://t.me/ustozlar_uzbekistan

Темур (1391) ёзуви туширилган лавҳа Қарағанда вилоятининг Улутой туманида, Улутой тоғларидаги Олтиншох тепалигида жойлашган.

Темур Темур (1336-1405) - Ўрта Осиё ва Кавказ тарихида муҳим рол ўйнаган буюк жаҳон тарихий шахсларидан бири. Атоқли саркарда, амир (1370 йилдан). Пойтахти Самарқанд бўлган йирик давлат яратувчиси. Темурийлар сулоласининг асосчиси. Темурнинг тўлиқ исми Темур бин Тарағай Барлос

Муҳораба 1391 йил январ ойининг охирида бошланди. Тошкентдан қўшинлар тўғридан-тўғри шимолга, совуқ Голодная дашти бўйлаб ўтиб, уч ҳафта ичида Улутойнинг ғарбий кенгликларига етиб боришди. Бу ерда Темур баланд тошлардан истеҳком, яъни пирамида қуришни буюрди, унинг устига икки юз мингинчи қўшин билан Тўхтамишхоннинг қонини тўкканлиги ҳақида ёзув ўйилган.

Ёзув тўқранг амфиболит плитасида ёзилган. Ҳаммаси бўлиб, ўн битта чизиқни ажратиш мумкин. Улардан учтаси араб алифбосида ёзилган бўлиб, Қуръон матнини ўз ичига олади. Қолганлари уйғур алифбосида ёзилган ва қуйидаги матнни ўз ичига олади:

“Қўй йилида етти юз қора тўқмоқ ўлкасида, ўрта баҳор ойларида Турон султони Темурбек икки юз минг қўшинли навкарлари билан Тўқтамишхоннинг қони учун юриш қилди. Бу ерга етиб, аломат бўлсин деб, мана шу тепаликни ўрнатди. Худо паноҳида сақласин! Худо хоҳласа! Аллоҳ одамларга ўз раҳматини берсин! Бизни раҳмати билан эсласин!"

Ёзуви бўлган плиталар режада саккизинчи рақам" ни ташкил этувчи иккита катта чуқурчага эга бўлган йирик тош конструкциянинг ёнида эди. Чуқурларда ва уларнинг ёнидан кўп миқдорда шлакли куйган тошлар топилган. Текширувларга кўра, бу ерда ўчоқ бўлган деб тахмин қилиш мумкин ва қуйма тепалик ташқи шаклда аниқ кўринади.

Бу тош 1935-йилда академик Қ.Сатпаев томонидан кашф этилган ва 1936-йилда Эрмитажга ўтказилган. 1940-йилда профессор И.Пеппе ва академик А.Марғулонлар томонидан битикнинг таржимаси нашр этилган.

Ҳозирги вақтда тош Давлат Эрмитажида (Санкт-Петербург) сақланади.

Манба:

К. Ахметов, “Улутой” китоби, “Менинг отаним – Қозоғистон” туркуми.

А.Сейдимбеков, “Кунги-кунғир кумбездер” китоби.

#BIZ_BILGAN_VA_BILMAGAN_TARIX канали учун тайёрланди.