Stateful va Stateless tushunchalari

Kompyuter tarmoqlari va dasturiy ta'minotda "stateless" va "stateful" tushunchalari tizimning mijoz va server o'rtasidagi muloqotni qanday boshqarishini ifodalaydi.

Stateless

Stateless tizimlar har bir so'rovni mustaqil ko'rib chiqadi va oldingi so'rovlar haqida hech qanday ma'lumotni saqlamaydi. Har bir so'rov serverga kerakli barcha ma'lumotlarni o'z ichiga oladi, chunki server oldingi muloqotlar tarixini bilmaydi. Bu yondashuv sodda, lekin ayrim hollarda mijozning qayta autentifikatsiyasi yoki boshqa muhim ma'lumotlarni qayta yuborishi talab etiladi.

Misol: HTTP – bu stateless protokol. Har bir veb-sahifani yuklashda server har doim yangi so'rovni ko'rib chiqadi, oldingi so'rovni eslay olmaydi.

Stateful

Stateful tizimlar esa har bir mijozning holatini (state) saqlaydi. Bu tizimlar muloqot davomida oldingi so'rovlar bilan bog'liq ma'lumotlarni xotirada saqlab qoladi va ularni keyingi so'rovlar uchun ishlatadi. Bu holat muloqotlarni boshqarish va qayta ulanishlarni osonlashtiradi, lekin resurs talabini oshiradi.

Misol: Bank mobil ilovalari yoki chat dasturlari, bu tizimlar foydalanuvchini oldingi seansdagi faoliyati asosida kuzatib boradi va ishlov beradi.

Xulosa

• Stateless tizimlar oddiy, kam resurs talab qiladi, ammo har bir so'rov mustaqil ishlov berilishi kerak.
• Stateful tizimlar ko'proq resurs talab qiladi, lekin mijozning holatini saqlab qolish imkonini beradi.