Sergey Yesenin

Sergey Aleksandrovich Yesenin (3-oktyabr 1895-yil – 1925-yil 21-dekabr) rus. lirik shoir. U 20-asrning eng mashhur va taniqli rus shoirlaridan biri bo‘lib, u "o‘zining bolalik davridagi qishloq hayotini lirik taassurotlari va sog‘inchlari bilan. Sergey Yesenin Rossiya imperiyasining Ryazan gubernatorligining Ryazan okrugidagi Konstantinovo qishlog‘ida (hozirgi Ryazan viloyati, Ribnovskiy tumani) dehqon oilasida tug‘ilgan. U besh yoshida o‘qishni boshladi, to‘qqiz yoshida esa chastushkalar (Chastushka (tez-tez aytiladigan qoʻshiq, xor, qisqacha) — rus xalq qoʻshigʻining 1870-yillarda rivojlangan janri.) va xalq og‘zaki ijodidan ilhomlanib, she'r yoza boshladi. ziyorat qilish. Uning ikkita singlisi bor edi: Yekaterina (1905–1977) va Aleksandra (1911–1981).

1904-yilda Yesenin Konstantinovo zemstvo maktabiga kirdi. 1909-yilda u bu maktabni faxriy yorliq bilan tugatdi va Spas-Klepikidagi mahalliy o‘rta maktabga o‘qishga kirdi. 1910-yildan boshlab u muntazam she’rlar yoza boshladi. O‘sha yili yozilgan sakkizta she’ri keyinchalik uning 1925-yilgi “Asarlari to‘plami”ga kiritilgan. Hammasi bo‘lib Yesenin maktab yillarida o‘ttizga yaqin she'r yozgan. U ularni o‘zining birinchi kitobi bo‘lishi kerak bo‘lgan kitobiga jamladi, uni "Больное думый" (Bemor fikrlar) deb nomladi va uni 1912-yilda Ryazanda nashr etishga urinib ko‘rdi, lekin muvaffaqiyatsizlikka uchradi. 1914-yil yanvar oyida Yeseninning "Береза" ("Qayin daraxti") nomli birinchi she'ri bolalar uchun "Мирок" (Kichik dunyo) jurnalida nashr etilgan. 1921-yil may oyida u Toshkentga do‘sti, shoir Aleksandr Shiryaevetsnikida bo‘lib, she’r o‘qidi va Samarqandga qisqa sayohat qildi.

1921-yilning kuzida rassom Georgiy Yakulovning ustaxonasiga tashrif buyurganida, Yesenin Parijda yashovchi amerikalik raqqosa, o‘zidan 18 yosh katta ayol Isadora Dunkan bilan uchrashdi. U rus tilida bor-yo‘g‘i o‘nlab so‘zlarni bilardi va u chet tillarini bilmas edi. Shunga qaramay, ular 1922-yil 2-mayda turmush qurishdi. Yesenin o‘zining mashhur rafiqasi bilan Yevropa va Qo‘shma Shtatlar bo‘ylab gastrol safarida hamrohlik qildi. Uning Dunkan bilan nikohi qisqa edi va 1923-yil may oyida u Moskvaga qaytdi. 1924-yil yanvar-aprel oylarida Yesenin hibsga olindi va to‘rt marta so‘roq qilindi. Fevral oyida u Sheremetev kasalxonasiga kirdi, keyin mart oyida Kreml klinikasiga ko‘chirildi.

1925-yil 28-dekabrda Yesenin Leningraddagi Angleterre mehmonxonasidagi xonasida o‘lik holda topildi. Uning so‘nggi she'ri "Alvido do‘stim, xayr" (До свиданья, друг мой, до свиданья) Wolf Erlixning so‘zlariga ko‘ra, o‘limidan bir kun oldin yozgan. Yesenin xonada siyoh yo‘qligidan shikoyat qildi va u qoni bilan yozishga majbur bo‘ldi.