Sapiens

• Bản dịch tiếng Việt: Sapiens Lược sử loài người - DG: Nguyễn Thuỷ Chung
• Đã đọc xong ngày June 14, 2026

1. Hái lượm - nhận thức và chữ viết

Thèm ăn ngọt là sự lưu giữ kí ức qua hàng ngàn năm săn bắn hái lượm, vì vốn dĩ đường calo cao chỉ có trong trái chín và rất khó tìm. Đa thê & ham muốn khởi nguồn là để duy trì nòi giống trong quá trình di cư liên tục.

Chỉ duy nhất Homo Sapiens sau hàng ngàn năm mới có đột biến ADN duy truyền, làm biến chuyển sang Cách mạng nhận thức. Sapiens tiêu diệt hết mọi giống người Homo khác

Ngôn ngữ, nhận thức và văn hoá có chung khởi nguồn là để tán gẫu & cộng sinh. Đức tin để gắn kết nhóm người cùng coi một thứ gì đó là đúng. Chỉ có thể phá vỡ gông kiềng khi và chỉ khi niềm tin sụp đổ, nhưng sân chơi tự do sau đó chỉ là mở rộng thêm chút ít. Trật tự mới vẫn bao trùm lên trật tự cũ.

Nếu Cách mạng nhận thức là điểm biến đổi giúp con người phát triển, thì Cách mạng nông nghiệp làm con người mất tự do, kèm theo đó là đánh đổi ở sự phân tầng, sắp xếp trật tự xã hội, phát minh tuyệt vời của thời đại này là chữ viết

Chữ viết, lẽ dĩ nhiên, là phát minh của dân có đầu óc, để giải quyết vấn đề thu thuế & quản lý đất đai của chính họ, khi mà họ không thể nhớ mọi thứ và không thể tin tưởng hoàn toàn vào trí nhớ của mình. Chữ viết thực sự phát triển cho việc lưu trữ, mục lục và tra cứu thuế má hiệu quả.

Khi được gợi nhớ về vấn đề xưa cũ, người ta hay nhớ về mùi hương, cảm xúc, nụ cười, hoàn toàn cảm hứng và không có hệ thống. Chữ viết là cách để sắp xếp suy nghĩ cho ngăn nắp. Để thay đổi cấu trúc ghi nhớ tự nhiên.

Sau hàng ngàn năm, cái này vẫn đúng. Nếu không viết, thì đầu óc chính ta chỉ là mớ hỗn độn.

2. Phân tầng xã hội

Không một xã hội nào có thể thoát khỏi sự phân biệt bất công, con người luôn muốn điều tiết và phân biệt đối xử để tư lợi cho mình.

Khi tôn giáo đòi hỏi chúng ta phải tin vào thứ gì đó, thì tiền lại đòi hỏi chúng ta phải tin rằng những người khác tin vào thứ gì đó