نانوذرات مغناطیسی و پارکینسون؛ نتیجه آزمایش روی موشها
خبرگزاری شیر و خورشیدگزارش علمی | بازتاب رسانهای ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶

آیا میتوان بخشی از مغز را از بیرون بدن تحریک کرد، بدون اینکه الکترود دائمی در مغز بماند؟ گروهی از پژوهشگران این ایده را با نانوذرات مغناطیسی در موشهایی با اختلال حرکتی شبیه پارکینسون آزمودند. در بعضی آزمونهای تعادل و راهرفتن، موشهای دریافتکنندهٔ تحریک عملکرد بهتری نشان دادند. مقالهٔ اصلی در ۳ آوریل ۲۰۲۶ در مجلهٔ Advanced Science منتشر شد و ScienceDaily در ۱۷ نوامبر آن را در میان خبرهای علمی برجستهٔ خود قرار داد.
در آزمایش چه اتفاقی افتاد؟
پژوهشگران نانوذرات مغناطیسی را به هستهٔ زیرتالاموسی موشها رساندند. این ناحیه بخشی از مدارهای کنترل حرکت است و از هدفهای رایج تحریک عمقی مغز در برخی بیماران پارکینسون به شمار میرود. میدان مغناطیسی خارجی روی ذرات نیروهای مکانیکی بسیار کوچکی ایجاد میکند. این نیروها میتوانند بر حسگرهای مکانیکی سلولهای عصبی اثر بگذارند و فعالیت آنها را تغییر دهند. روش آزمایشی به الکترود دائمی نیاز نداشت، اما رساندن ذرات به محل هدف مستلزم تزریق مستقیم در مغز بود.
بهبود حرکت چقدر گسترده بود؟
در مدل حیوانی پارکینسون، موشهای گروه تحریک در آزمون حفظ تعادل روی میلهٔ گردان بهتر از گروه کنترل عمل کردند. در آزمون راهرفتن نیز برخی شاخصها تغییر کرد. از جمله طول گام بیشتر شد و جانوران مسیر آزمون را در زمان کوتاهتری طی کردند. در مقابل، فعالیت حرکتی کلی در آزمون میدان باز بهبود نشان نداد. بنابراین نتیجه به چند شاخص مشخص از حرکت و تعادل مربوط است.
بافت مغزی انسان هم بررسی شد
گروه پژوهشی در بخشی جداگانه، نمونههای بافت مغز انسان را در آزمایشگاه بررسی کرد و پس از تحریک، نشانههایی از افزایش فعالیت سلولهای عصبی دید. این آزمایش روی نمونههای بافت خارج از بدن انجام شد. آزمایش رفتاری و بهبود حرکت به موشها مربوط بود و این پژوهش کارآزمایی درمانی روی بیماران نداشت.
گام بعدی چیست؟
پژوهشگران باید روشن کنند ذرات در درازمدت چه رفتاری در بافت مغز دارند، اثر تحریک تا چه زمانی باقی میماند و آیا میتوان همین رویکرد را در مقیاس مغز انسان با دقت و ایمنی کافی اجرا کرد. یافتهٔ فعلی راهی برای بررسی شیوهای متفاوت از تحریک عمقی مغز باز میکند. اثربخشی و ایمنی آن برای بیماران هنوز مشخص نشده است.