Неофобия - наше все

«Жаңасына ұмтылғанша, ескі зұлымдыққа көнгенім жақсы» У. Шекспир

Әдебиет тәрбие құралы болған кезден өтіп кеткелі қай заман. Тіпті қазір одан мән іздеудің өзі әбестік болар. Өнер де осы өмірдегі барлық нәрсе секілді мәннен айырылған. Бәрінің соңы бар. Судың да, жердің де, планетаның да, тіпті, мына шексіз кеңістіктегі ғарыш та бір күні сөнеді. Иә, ғылым солай дейді. Бір күні ғарыш қараңғы бос кеңістікке айналады. Ойлап көріңізші. Шексіз кеңістік ішінде бірі жарылып, бірі қара құрдымға айналған жүйелер. Тұманды газдар да түрлі-түсті жарығынан айырылған. Сөніп бара жатқан, соңғы рет жарық шашып үлгерген жұлдыздар. Қақ айырылған планеталар. Мәңгілік тыныштық. Сонда Жердің кішкене бөлігінде каким-то образом тірі қалған қазақ: «ей, бұларың не? Біздің төл әдебиет ше? Ағылшын тілінен тікелей жасалған аудармалар мен ағаларды мәңгілік сыйлап өту ше? Жо-жоқ, қазақ әдебиеті әлі де "Әлем әдебиеті" энциклопедиясына кірмеді» - деп байбалам салып тұрса ше? Соны көргім келеді. Неофобия жайлаған қазақ әдебиеті мәңгілік тыныштық орнаған кезде де айқай мен түртпектегенін қоймаса екен. Жарыс, талас болу керек дегеніміз бірін төмен, бірін жоғары қоюдан тұрмаса керек. Қазақ өнеріндегі неофобия - патологияға айналған консерватизм. Білімді - аға айтқаны дұрыс, түсінуді - сырттай баға беру деп ойлатындай. Сол айтпақшы, «xолодное чтение» деген бар ғой. Сырт келбетке қарап, баға беруге тырысу - ат сынау секілді примитивті мәдениеттің қалдығы секілді. Жаңадан қорқу ауруынан құтыла алмай кетеміз-ау осы. Кезінде африкалық бір тайпаларға барған суретші олардың малының суретін салып жатса керек. Сонда олар: «Мұныңыз не? Сіз солай малымызды алып кетсеңіз, біз қалай күн көреміз?» - депті ғой. Иә, түсіну тек өз позицияңды қорғаудан тұрмайды.