سی و یکم شهریور
کانال نقدآگین
روز سی و یکم شهریور سال ۴۸۰ پیش از میلاد، قوای متحد یونانی که زیر فرمان تمیستوکلس[1] سردار آتنی میجنگیدند در نبرد سالامیس[2] حملهی ناوگان هخامنشی را پس زدند. اندکی بعد یونانیها تمیستوکلس را به همدستی با پارسها متهم کردند و او گریخت و نزد خشایارشا پناهنده شد. این واقعه که در جهان باستان اهمیتی نداشته، در قرون اخیر همچون سالگرد جنگی بزرگ و سرنوشتساز که اروپا را از تهدید اقتدار پارسیان رهاند، گرامی داشته میشود.
روز شنبه سی و یکم شهریور سال ۳۱۰ هجری خورشیدی ابی بن زکریا التمایی در خراسان شورش کرد و مردم را به دین مزدیسنی فرا خواند و ادعای خدایی کرد و یکی از جنبشهای اعتراضی دینی مهم دوران خود را ایجاد کرد.
در ۱۱۸۲ در جریان دومین دور نبردهای میان انگلیسیها و دولت ماراتا[3]، سربازان کمپانی هند شرقی در منطقهی آسای بر قوای هندی که فرماندهای آلمانی داشتند، غلبه کردند و راهشان برای گرفتن شهر احمدنگر گشوده شد.
در دوران معاصرمان در روز دوشنبه ۳۱ شهریور ۱۲۸۶ (۱۵ شعبان ۱۳۲۵ ق.) حزب اجتماعیون عامیون شعبهی مشهد با شعار عدالت، برابری و آزادی اعلام موجودیت کرد.
یک سال بعد در ۱۲۸۷ ستارخان و باقرخان با بيست و يك هزار مجاهد و بيست و پنج كرور فشنگ به مهمترین جبههی نظامی مشروطهخواهی تبدیل شدند که در برابر کودتای محمدعلیشاه مقاومت میکردند.
در همین روز به سال ۱۳۰۰ روزنامههای شرق ایران و بهار که در مشهد منتشر میشدند و دومیشان را ملکالشعرای بهار مدیریت میکرد، به شدت قوامالسلطنه و دولت انگلیس را مورد انتقاد و حمله قرار دادند.
در همین روز به دستور کلنل محمدتقیخان پسیان، حاکم خراسان، طرح اسکناسهایی جدید به تصویب رسید و پیشکار دارائی خراسان امضایشان کرد.
در همین روز، پانترکها در ارمنستان، به غارت و کشتار مردم سرگرم بودند. سرداران ترک مهم در این ماجرا عبارت بودند از کاظم پاشا، عثمان نوری کوپتاگِل، جاوید اردل، کاظم اوربای و خالد کرسیالان. در مقابلشان نیروهای ارمنی مقاومت میکردند که نام و نشان سردارانشان چنین بود: آرمین دانیال، بیک پیرومیان، آرمین هاروتیون، و موسی سِلیکیان.
ارتش ارمنیها و ترکها در جبههی جنوبی کمابیش برابر بود و از حدود بیست هزار سرباز تشکیل شده بود. ترکها بعد از شکست دادن سپاهیان ارمنی، همزمان با پیشروی در درون ارمنستان به کشتار منظم مردم و قتلعام اهالی غیرنظامی دست گشودند. شمار مردم کشتارشده در مرحلهی اول این نسلکشی ۶۰ هزار تن بوده و ۳۶ هزار تن دیگر نیز در اثر شکنجههای ترکان به شدت زخمی یا علیل شدند.
در همین روز به سال ۱۳۵۹، عراق به ایران حمله کرد و جنگ تحمیلی آغاز شد که از نظر زمان و تلفات یکی از بزرگترین جنگهای قرن بیستم است.
در ۱۳۹۲ هم در بمبگذاری پیشاور کلیسایی مورد حمله قرار گرفت و ۷۵ نفر کشته شدند.
حوادث تاریخی جهان
تاریخ سیاسی جهان در این روز با چند رخداد پراکنده روبرو بود.
در ۱۱۴۰ جرج سوم تاجگذاری کرد و شاه انگلستان شد.
در ۱۱۵۵ ارتش انگلیس پس از غلبه بر استقلالخواهان آمریکایی و فتح نیویورک بخشهایی از شهر را آتش زد.
در ۱۱۷۱ کنوانسیون انقلابی فرانسه الغای سلطنت و تأسیس جمهوری اول فرانسه را اعلام کرد.
در ۱۲۷۵ هم نیروهای انگلیسی پس از شکست دادن قوای مهدی سودانی شهر دونگولا[4] را تصرف کردند و شمار زیادی از اهالیاش را کشتار کردند.
در ۱۲۸۷ بلغارستان اعلام استقلال کرد.
در ۱۳۲۲ آلمانیها دولت دستنشاندهی جمهوری سوسیالیستی ایتالیا را در این قلمرو تأسیس کردند و در ۱۳۴۴ هم جنگ دوم هند و پاکستان بر سر کشمیر با حکم سازمان ملل به پایان رسید.
در این روز چند رخداد جالب توجه دیگر هم در سطح اجتماعی و فرهنگی رخ داده است.
در ۹۷۷ بن جانسون ادیب[5] و نویسندهی انگلیسی در دوئل گابریل اسپنسر[6] را کشت و به این خاطر به جرم قتل دستگیر شد.
در۱۱۹۰ اولین نامه با پست هوایی دولتی آمریکا جا به جا شد.
در ۱۳۷۰ هم برای نخستین بار الواح بحرالمیت برای عموم به نمایش درآمد.
زادگان و رفتگان
در این روز مایکل فارادی[7] دانشمند انگلیسی (۱۱۷۰)، محمد حسنین هیکل روزنامهنگار مصری (1302) و خولیو ایگلِسیاس[8] خوانندهی اسپانیایی (۱۳۲۲) زاده شدند و این نامداران در گذشتند: ژائوزونگ[9] امپراتور سلسلهی تانگ چین (۲۸۳)، سلطان سلیم اول عثمانی (۸۹۹)، شاکا[10] شاه زولوها[11] (۱۲۰۷) و زیگموند فروید[12] عصبشناس و روانشناس اتریشی (۱۳۱۸). جالب آن که در سالهای اخیر شمار زیادی از شخصیتهای فرهنگی و سیاسی ایرانزمین نیز در همین روز جان سپردهاند. مثلاً ابوالاعلی مودودی نظریهپرداز پاکستانی حکومت اسلامی در نیویورک همزمان با آیتالله طالقانی در تهران درگذشت (۱۳۵۸)، در ۱۳۷۹ آیتالله علینقی طبسی حائری نویسندهی کشکول طبسی در مشهد فوت کرد و در ۱۳۷۷ شاعر و نویسندهای به نام حمید پورحاجیزاده متخلص به سحر به همراه پسر خردسالش به شکلی فجیع در جریان قتلهای زنجیرهای در تهران کشته شد.
[1] Themistocles
[2] Battle of Salamis
[3] Maratha
[4] Dongola
[5] Ben Jonson
[6] Gabriel Spenser
[7] Michael Faraday
[8] Julio Iglesias
[9] Zhaozong
[10] Shaka
[11] Zulu
[12] Sigmund Freud