بیست و چهارم شهریور

در چنین روزی به سال ۳۷۳ هجری خورشیدی سپاهیان فاطمیون مصر در نبرد اروند بر ارتش بیزانسی غلبه کردند.

روز چهارشنبه بیست و چهارم شهریور سال ۶۳۵ هلاکو از بستام به رودبار حمله کرد.

سه شنبه ۲۴ شهریور ۱۲۳۶ فروغی بسطامی از برجسته‌ترین شاعران پارسی‌گوی دوران در تهران درگذشت.

این روز با نامه‌ها و روزنامه‌های مهم عصر مشروطه پیوندی جالب توجه داشته است.

در ۱۲۴۹ روزنامه‌ی ملت سنیه اسم خود را به روزنامه‌ی ملتی تغییر داد. در ۱۲۵۲ ملا علی کنی در نامه‌ای که ناصرالدین‌شاه نوشته بود از «کلمه‌ی قبیحه‌ی‌ آزادی» ابراز نفرت کرد! روز شنبه ۲۴ شهریور سال ۱۲۷۹ (۲۰ جمادی الاول ۱۳۱۸ ق.) هم روزنامه‌ی ثریا توقیف شد.

در چنین روزی به سال ۱۲۸۷ جنگ اول مشروطه‌خواهان با مستبدین در تبریز آغاز شد.

ده سال بعد که مشروطه‌خواهان چیره شده و احمدشاه را به جای پدرش به سلطنت برگزیده بودند، این شاه جوان و نااهل (در ۱۲۹۷) از انگلیسی‌ها درخواست کرد که در ازای خدماتش مادام‌العمر [ماهیانه] هزار تومان به او پرداخت کنند. وزارت خارجه‌ی انگلستان با این خواسته مخالفت کرد و می‌گفت احمدشاه تا زمانی که زمامدار است و طبق دستور انگلیسی‌ها رفتار می‌کند این حقوق را خواهد گرفت. سر پرسی کاکس[1] هم در این چانه‌زنی وارد شد و در این روز نامه‌ای به وزارت خارجه‌ی انگلستان نوشت و گوشزد کرد که شاه جوان بسیار چاق است و به احتمال زیاد زود خواهد مرد! بنابراین مانعی ندارد به صورت مادام‌العمر با او حساب کنند!

دقیقاً در همان روزی که احمدشاه و انگلیسی‌ها درگیر این معامله‌های شرم‌آور بودند، عثمانی‌ها باکو را تسخیر کردند. در گیر و دار سقوط چپ‌های باکو، آناستاس میکویان به زندان رفت و شاهومیان و دوستانش را رهاند. این گروه با کشتی گریختند، اما در میانه‌ی راه به دست قوای ضد بلشویک افتادند و همگی جز میکویان اعدام شدند. در تاریخ شوروی، این گروه را که همگی پیروان شاهومیان بودند «بیست و شش کمیسر باکو» می‌نامند و آن‌ها را شهدایی مقدس به شمار می‌آورند.

 یک سال بعد در ۱۲۹۸ احمد کسروی در سازمان عدلیه‌ی تبریز استخدام شد و درست یک سال بعد در روز چهارشنبه بیست و چهارم شهریور سال ۱۲۹۹ یکی از آشنایان کسروی و همراهان نزدیک خیابانی به نام تقی رفعت که می‌کوشید شعر بی‌وزن و قافیه را در پارسی باب کند، بعد از شکست سرکشی خیابانی، به روستای قزل‌دیزج در نزدیکی تبریز گریخت و در آنجا از ترس نیروهای دولتی ایران خودکشی کرد. درست یک سال بعد (در ۱۳۰۰) سرکشی کلنل محمد تقی‌خان پسیان آغاز شده بود. او در این روز دستور داد تلگراف‌های کنسولگری و اتباع انگلیس باید به صورت غیررمز و فقط توسط تلگرافچی‌های ایرانی مخابره شود. او همچنین در این روز دو تن از صاحب‌منصبان ژاندارم خراسان را که از جنگیدن با افراد طوایف خودداری کرده بودند اعدام کرد و صدور بیانیه‌ی اعلام جمهوری خراسان را که از طرف حزب ملیون تهیه شده بود به بعد موکول کرد.

حوادث تاریخی جهان

بیست و چهارم شهریور در سطح جهانی با چندین رخداد سیاسی و نظامی مهم مصادف بوده است. در سال ۴۷ هجری خورشیدی کنستانس دوم[2] امپراتور روم شرقی (تصویر بالا) هنگامی که در سیراکوز[3] به گرمابه رفته بود به قتل رسید.

در ۱۱۹۱ ناپلئون پس از فتح مسکو به کرملین وارد شد.

در ۱۲۹۵ ‌برای نخستین بار در جنگ سُم[4] (از نبردهای جنگ جهانی اول) تانک به میدان وارد شد (تصویر زیر). این نبرد دو ماه و نیم به درازا کشید و طی آن یک و نیم میلیون تن در هر جبهه وارد میدان شدند و آلمانی‌ها پانصد هزار، فرانسوی‌ها ۲۰۰ هزار و انگلیسی‌ها ۴۲۰ هزار نفر تلفات دادند.

در ۱۳۳۱ سازمان ملل اریتره را به اتیوپی واگذار کرد.

در ۱۳۳۴ کودتای نظامی در آرژانتین به عزل رئیس‌جمهور خوان پرون[5] انجامید.

در ۱۳۴۱ رزم‌ناو روسی پولتاوا[6] به سوی کوبا حرکت کرد و بحران موشکی کوبا را آغاز کرد.

در ۱۳۴۲ کشور مالزی با اتحاد فدراسیون مالایی، سنگاپور، ساراواک و بورنئوی شمالی تشکیل شد.

در ۱۳۶۲ هم مناخیم بگین[7] نخست‌وزیر اسرائیل استعفا کرد.

 رخداد جالب توجه دیگرِ این روز آن بود که در سال ۸۱۹  بارون ژیل دو ری[8] که از اولین قاتلان زنجیره‌ای شناخته شده در تاریخ است، به دنبال شکایت اسقف نانت دستگیر شد. او از حاکمان منطقه‌ی برتانی در فرانسه و از سرداران مهم ژاندارک بود و صدها کودک را پس از تجاوز به قتل رسانده بود (تصویر بالا).

رخدادهای فرهنگی و اجتماعی این روز هم چشمگیر بوده‌اند.

در ۱۱۳۱ تقویم گریگوری در امپراتوری بریتانیا رسمیت یافت، در ۱۲۰۹ خط راه‌آهن لیورپول به منچستر راه‌اندازی شد و در ۱۲۱۴ کشتی بیگل[9] و داروین[10] به جزایر گالاپاگوس[11] رسیدند. در ۱۲۳۰ دانشگاه سنت جوزف[12] در فیلادلفیا تأسیس شد.

در ۱۳۱۴ طبق قوانین نورمبرگ[13] حق شهروندی و تابعیت از یهودیان آلمان ستانده شد، پرچم آلمان تغییر کرد و با صلیب شکسته آراسته شد [23 شهریور]. ده سال بعد در ۱۳۲۴ یک گردباد در جنوب فلوریدا پایگاه هوایی ریچموند را در هم کوبید و ۳۶۶ هواپیما را از بین برد، در ۱۳۳۸ از اولین دستگاه فتوکپی کارآمد به نام زیراکس-۹۱۴[14] در یک برنامه‌ي تلویزیونی رونمایی شد و در ۱۳۵۷ محمدعلی کلی پس از غلبه بر لئون اسپینکس[15] نخستین مشت‌زن سنگین وزنی شد که سه بار به قهرمانی می‌رسید.

زادگان و رفتگان

         بیست و چهارم شهریور از نظر دینی برای شیعیان از این رو اهمیت دارد که در این روز به سال ۶۰۱ میلادی حضرت علی زاده شده است. جالب آن که سایچو راهب و مفسر بودایی ژاپنی که از بنیانگذاران بودیسم ژاپنی است (۱۴۶ هجری خورشیدی) [23 شهریور] و همچنین مأمون خلیفه‌ی عباسی (۱۶۵) هم در همین روز زاده شده‌اند، که همگی در تاریخ دین اهمیت دارند. زادگان نامدار دیگر این روز عبارت‌اند از مارکوپولو[16] (۶۳۳)، الکساندر فون هومبولت[17] کاشف و جغرافی‌دان آلمانی (۱۱۴۸) و آگاتا کریستی[18] نویسنده‌ی انگلیسی داستان‌های جنایی (۱۲۶۹). در همین روز به سال ۱۳۱۰ عمر بن فرهاد منافی مشهور به ‌عمر مختار پیشوای دینی سنوسی‌ها و رهبر مقاومت لیبی در برابر استعمار ایتالیا به دست ایتالیایی‌ها کشته شد. ویلی مسراشمیت[19] مهندس آلمانی و سازنده‌ی سلاح و هواپیما (۱۳۵۷) و اوریانا فالاچی[20] روزنامه‌نگار مشهور (۱۳۸۵) هم در این روز از دنیا رفته‌اند.

[1] Sir Percy Cox

[2] Constans II

[3] Syracuse

[4] Battle of the Somme

[5] Juan Perón

[6] Poltava

[7] Menachem Begin

[8] Gilles de Rais

[9] Beagle

[10] Charles Darwin

[11] Galapagos Islands

[12] Saint Joseph's University

[13] The Nuremberg Laws

[14] Xerox 914

[15] Leon Spinks

[16] Marco Polo

[17] Alexander von Humboldt

[18] Agatha Christie

[19] Willy Messerschmitt

[20] Oriana Fallaci