بیست و سوم شهریور
کانال نقدآگینبرخی از مورخان شب بیست و سوم شهریور سال ۱۶۵ هجری خورشیدی را شب سه خلیفه مینامند. چون در این شب هارونالرشید پس از مرگ برادرش هادی به خلافت رسید و در همین روز پسرش مأمون هم زاده شد.
در دوران معاصرمان در چنین روزی به سال ۱۲۹۹ مخبرالسلطنه، والی آذربایجان، به پاس ختم قضایای آذربایجان و قتل شیخ محمد خیابانی بنا به پیشنهاد مشیرالدوله از احمدشاه نشان درجه اول اقدس با حمایل گرفت.
در ۱۳۲۱ ویندل ویلکی[1] نماینده مخصوص روزولت رئیسجمهور آمریکا وارد تهران شد و در همین روز لایحهی مجلس اجازهی انتشار سه میلیارد ریال اسکناس را به بانک ملی داد. در ۱۳۳۹ کنفرانس کشورهای نفتخیز خاورمیانه در بغداد به مذاکرات خود خاتمه داد. به موجب تصمیم این کنفرانس سازمانی به نام
سازمان کشورهای صادرکنندهی نفت با نام اختصاری «اوپک» تشکیل گردید تا در سیاست نفتی کشورهای عضو این سازمان هماهنگی ایجاد نماید و از نوسانات قیمت خرید جلوگیری کند.
در ۱۳۵۸ نورمحمد ترکی به دستور حفیظالله امین کشته شد و امین به جای وی رئیسجمهور افغانستان شد. در ۱۳۶۱ هم بشیر جمیل رئیسجمهور لبنان (تصویر بالا) ترور شد.
حوادث تاریخی جهان
در سطح جهانی این روز با چندین رخداد سیاسی و نظامی مصادف بوده است.
در سال ۸۱ میلادی دومیتیان[2] پس از مرگ برادرش تیتوس[3] امپراتور روم شد و در سال هشتم هجری خورشیدی امپراتور هراکلیوس[4] پس از پیروزی و صلح با ساسانیان به کنستانتینوپل[5] بازگشت.
در ۱۱۷۰ انقلابیون فرانسه آوینیون[6] را گرفتند و قوای وفادار به پاپ را از آنجا بیرون کردند.
در ۱۱۹۱ ارتش فرانسه با رهبری ناپلئون وارد مسکو شد. ارتش روس در راستای سیاست زمین سوخته، پیش از خروج از شهر، کاخ کرمیلین و بناهای مهم دیگر را منهدم کردند و به آتش کشیدند. این آتشسوزی ساعاتی بعد به حریق بزرگ مسکو منتهی شد که کل شهر را با خاک یکسان کرد (تصویر بالا).
در سال ۱۲۰۸ عثمانی و روسیه عهدنامهی آدریانوپل[7] را امضا کردند و جنگ میانشان خاتمه یافت. در ۱۲۲۵ جنگ بهادر رانا[8] و برادرانش طی دسیسهای خاندان سلطنتی نپال را کشتار کردند و قدرت را به دست گرفتند. جنگ بهادر سلسلهی رانا را در نپال تأسیس کرد.
در بیست و سوم شهریور سال ۱۲۸۰ ویلیام مککینلی[9] رئیسجمهور آمریکا پس از هشت روز با زخمی که از یک تروریست برداشته بود کشته شد و تئودور روزولت[10] جانشینش شد. در ۱۲۹۶ روسیه رسماً جمهوری شد، در ۱۳۳۸ نیکیتا خروشچف[11] اولین رهبر شوروی بود که از آمریکا دیدار کرد، در ۱۳۱۴ طبق قوانین نورمبرگ[12] حق شهروندی و تابعیت از یهودیان آلمان ستانده شد، پرچم آلمان تغییر کرد و با صلیب شکسته آراسته شد و در ۱۳۳۹ موبوتو سِسهسِکو[13]، دیکتاتور خونریز کنگو، با پشتیبانی سازمان سیا با کودتا در این کشور به قدرت رسید و نظام پارلمانی را از میان برد. در ۱۳۸۲ هم استونی با همهپرسی به اتحادیهی اروپا پیوست.
این روز در تاریخ علم و فرهنگ و دین هم به خاطر این رخدادها اهمیت دارد:
در ۱۱۲۰ گئورگ فردریک هَندل[14] اوراتوریوی مسیح را تکمیل کرد.
در ۱۱۹۳ فرانسیس اسکات کِی[15] سرود «درفش اختران براق[16]» را تکمیل کرد که در ۱۳۱۰ سرود ملی آمریکا شد.
در ۱۲۹۴ سینمای نیوامپایر[17] که قدیمیترین سینمای هنوز فعال در استرالیاست آغاز به کار کرد.
در 1354 هم الیزابت آن سِتون[18] که در ابتدای قرن نوزدهم میلادی میزیست اولین قدیس آمریکایی شد که توسط پاپ پل ششم مشروعیت یافت.
در نهایت در ۱۳۹۴ اولین ثبت موج گرانشی گزارش شد.
زادگان و رفتگان
زادگان نامدار این روز عبارتاند از سایچو[19] راهب و مفسر بودایی ژاپنی که از بنیانگذاران بودیسم ژاپنی است (۱۴۶)، صاحب بن عباد دانشمند و سیاستمدار ایرانی (۲۱۷)، شروود اندرسون[20] داستاننویس آمریکایی (۱۲۵۵) و دمیتری مدوِدِف[21] سومین رئیسجمهور روسیه (۱۳۴۴). در ۲۵۸ میلادی هم سیپریان[22] اسقف کارتاژ به امر حاکم رومی شهر اعدام شد و در ۴۰۷ میلادی یوحنای زریندهان (جان کریزوستوم[23]) درگذشت. چندی از رفتگان نامدار دیگر این روز هم عبارتاند از گونگدی[24] آخرین امپراتور سلسلهی سوئی در چین (۶۱۹ میلادی)، جان هاروارد[25] نیکوکار آمریکایی و بنیانگذار دانشگاه هاروارد (۱۰۱۷)، آرون بِر[26] سیاستمدار آمریکایی (۱۲۱۵) و لودویگ فوئرباخ[27] فیلسوف آلمانی (۱۲۵۱).
[1] Wendell Willkie
[2] Domitian
[3] Titus
[4] Heraclius
[5] Constantinople
[6] Avignon
[7] Treaty of Adrianople
[8] Jang Bahadur Rana
[9] William McKinley
[10] Theodore Roosevelt
[11] Nikita Khrushchev
[12] The Nuremberg Laws
[13] Mobutu Sese Seko
[14] George Frideric Handel
[15] Francis Scott Key
[16] The Star-Spangled Banner
[17] New Empire
[18] Elizabeth Ann Seton
[19] Saichō
[20] Sherwood Anderson
[21] Dmitry Medvedev
[22] Cyprian
[23] John Chrysostom
[24] Gong of Sui
[25] John Harvard
[26] Aaron Burr
[27] Ludwig Feuerbach