هفدهم شهریور
کانال نقدآگین— رام: روزشمار ایرانی معنادار
#در_چنین_روزی به سال ۱۲۸۵، مظفرالدینشاه قاجار به دنبال اعتراضهای مردمی، شاهزاده عبدالمجید میرزا عینالدوله (صدراعظم سابق) را که از مخالفین سرسخت مشروطه بود، به خراسان تبعید کرد.
دو سال بعد، پسرش محمدعلیشاه، میکوشید همین مشروطهخواهان را از میان بردارد و روز سه شنبه هفدهم شهریور ۱۲۸۷، سربازان اردوی دولتی که به او وفادار بودند، برای سرکوب آزادیخواهان تبریز به باسمنج رفتند و آنجا اردو زدند.
یازده سال بعد، پیروزی مشروطهخواهان تثبیت شده بود، اما هنوز آشوب و غوغا بر پا بود.
در ۱۲۹۹ شیخ محمد خیابانی (رهبر قیام آذربایجان) به مخبرالسلطنه (والی جدید)، اجازهی ورود به تبریز را نداد، وی ناگریز در قزاقخانه سکونت کرد.
درست یک سال بعد (۱۳۰۰) در همین روز، آخرین سرباز روس ایران را ترک کرد.
هفت سال بعد (۱۳۰۷) بانک ملی ایران رسماً افتتاح شد. در همین روز شارژ دافر هلند، به نمایندگی دانمارک، قرارداد بین دو دولت را در مورد «لغو کاپیتولاسیون» امضاء کرد. در همین روز ساعت کار در وزارتخانههای دولتی (۸-۱۲ صبح و ۲:۳۰ تا ۵:۳۰ عصر) تعیین شد و قانون سجل احوال و قاعدهی کمک مالی به دانشآموزان تهیدست به تصویب رسید.
در تاریخ سالهای اخیر هم این روز از آن رو اهمیت دارد که در سال ۱۳۵۷، در جمعهی سیاه، نیروهای پلیس بر تظاهرکنندگان در میدان ژاله آتش گشودند و نزدیک به صد تن را به قتل رساندند و این جرقهای بود که سرنگونی نظام شاهنشاهی را رقم زد.
در ۱۳۹۱ هم کانادا به خاطر بحثهای حقوق بشری و هستهای روابط دیپلماتیک خود را با ایران قطع کرد.
در ۱۳۰۱ جنگ ترکها و یونانیها با پیروزی ترکها در ازمیر پایان یافت و درست یک سال بعدش (۱۳۰۲)، آتاتورک حزب جمهوری خلق را در ترکیهی نوپا تأسیس کرد.
حوادث تاریخی جهان
در تاریخ جهان، هفدهم شهریور با چندین رخداد سیاسی و نظامی مصادف بوده است.
در ۶۰۷ در جریان جنگهای صلیبی ششم، فردریک دوم[1] (امپراتور روم مقدس) در عکا نیرو پیاده کرد و به سوی اورشلیم پیشروی کرد.
در ۹۲۲ مری استوارت[2] در نُهماهگی به مقام ملکهی اسکاتلند رسید.
در ۱۰۳۱ پانزده هزار کشاورز چینیتبار هان، در تایوان در برابر سلطهی هلندیها سر به شورش برداشتند.
در ۱۰۳۴ هم شهر ورشو برای نخستینبار به دست نیروهایی بیگانه اشغال شد. قوای کارل گوستاو[3] شاه سوئد بر مقاومت اندک ساکنان شهر غلبه کردند و ورشو را گرفتند.
در ۱۳۱۲ قاضی بن فیصل اولین شاه کشور نوتأسیس عراق شد.
در ۱۳۲۰ محاصرهی لنینگراد آغاز شد.
در ۱۳۲۳ برای اولینبار یک موشک (وی-2) آلمانی به لندن اصابت کرد.
در ۱۳۲۵ به دنبال ختم جنگ جهانی دوم ش از مردم بلغارستان در یک همهپرسی به الغای پادشاهی رأی دادند.
در ۱۳۴۱ مردم الجزایر که تازه استقلال یافته بود در یک همهپرسی به مشروطه شدن دولتشان رأی دادند و در ۱۳۷۰ جمهوری مقدونیه از یوگسلاوی استقلال یافت.
جمعهی سیاه در میدان ژاله مراسم سوگند وفاداری به پرچم آمریکا
این روز از نظر رخدادهای فرهنگی و اجتماعی هم مهم بوده است.
در ۸۸۳ در فلورانس از مجسمهی داوود میکلانژ پردهبرداری شد.
در چنین روزی به سال ۱۳۱۸ سایاداو او-اُتاما[4] راهب بودایی و قهرمان ملی مردم برمه، بعد از اعتصاب غذا در اعتراض به ستمهای دولت استعماری انگلیس، در زندان این نظام درگذشت.
در ۱۳۲۶ برای نخستین بار ایدهی باگ (نقص فنی) در رایانهها ظهور کرد و این نتیجهی گیر کردن یک شبپره در خط انتقال اطلاعات رایانهی دانشگاه هاروارد بود!
در ۱۳۴۵ اولین بخش از سریال پیشتازان فضا در تلویزیون آمریکا پخش شد.
در ۱۳۵۴ یک قهرمان جنگ ویتنام به نام لئونارد ماتلوویچ[5] طی مصاحبهای با مجلهی تایمز اعلام کرد که همجنسگراست. ارتش آمریکا او را از خدمت اخراج کرد، اما بعدتر افتخاراتش را به رسمیت شمرد. اخراج او یکی از وقایعی بود که استخدام همجنسگرایان در ارتش را برای جنبشهای حقوقی دگرباشان جنسی برجسته و مهم ساخت.
زادگان و رفتگان
روز هفدهم شهریور سال ۲۰۷ هجری خورشیدی امام هادی دهمین امام شیعیان زاده شد.
در ۶۵۰ شارل مارتل[6] سردار فرانک یا ناپل، در آنژو[7] به دنیا آمد و آگوست ویلهلم اشلگل[8] ادیب و منتقد آلمانی (۱۱۴۶)، آنتونین دووراک[9] آهنگساز چک (۱۲۲۰) و علی هادی برا مجسمهساز پیشروی ایرانیتبار ترکیه (۱۲۸۵) هم در چنین روزی چشم به جهان گشودند.
در مقابل در هفدهم شهریور سال ۲۴۸ احمد بن اسرائیل انباری، وزیر خلیفه معتز عباسی که از مسیحیان نستوری بود، پس از عزل معتز و به قدرت رسیدن مهتدی عباسی، به خاطر کشمکش و دشمنی قدیمیاش با صالح بن واصف سپهسالار ترک خلیفه بازداشت شد، پس از شکنجههای بسیار در بغداد اعدام شد.
هرمان فون هلمهولتس[10] پزشک آلمانی (۱۲۷۳) و ملک فیصل اول شاه عراق (۱۳۱۲) و ریشارد اشتراوس[11] آهنگساز آلمانی (۱۳۲۸) (تصویر زیر وسط چپ) هم در این روز درگذشتهاند.
[1] Frederick II
[2] Mary Stuart
[3] Carl Gustav
[4] Sayadaw U Ottama
[5] Leonard Matlovich
[6] Charles Martel
[7] Anjou
[8] August Wilhelm Schlegel
[9] Antonín Dvořák
[10] Hermann von Helmholtz
[11] Richard Strauss
✍️ پژوهش و نگارش: شروین وکیلی | بازخوانی و ویرایش: بهنوش عافیتطلب [نقدآگین برخی تواریخ ارزشمند را افزوده و بعضن تصحیح یا حذف کردهاست].
رام (روزشمار ایرانیِ معنادار) کوششی است برای بازسازی تقویم روزشماری معنادار برای ایرانیان، به شکلی که مناسبتها و سالگردهای منسوب به روزها عینیتی علمی داشته باشد و زمان روزمره و معنازدودهی امروزینی که روزهایمان را پوچ و پوک ساخته را به توالیای معنادار از سالگردِ رخدادهای معنادار تبدیل کند. سه گوشزد در دربارهی طرح رام:
۱) تمام تاریخهایی که شناسهی میلادی (.م) یا پیشامیلادی (پ.م) ندارند به هجری خورشیدی محاسبه شدهاند.
۲) محتوای روزشمار رام نهایی نیست و تا پایان سال ۱۳۹۶ تکمیل میشود. هنگام نقل آن به طرح ارجاع دهید و این نکته را در نظر داشته باشید.
۳) اگر مناسبتی سراغ دارید که نادیده مانده، آن را همراه با نشانی مرجعش در تلگرام برایم بفرستید که در این طرح گنجانده شود: