شانزدهم شهریور
کانال نقدآگین— رام: روزشمار ایرانی معنادار
#در_چنین_روزی به سال ۵۷۰ هجری خورشیدی در جریان جنگهای صلیبی سوم ریچارد اول انگلیسی[1] در نبرد اَرصوف[2] بر قوای صلاحالدین ایوبی چیره شد.
در ۱۰۷۴ یک دزد دریایی انگلیسی به نام هنری اِوِری[3] به کشتی «گنج سوایی[4]» و کشتی نگهبانش «محمد فاتح» حمله کرد و آنها را گرفت و در گنج سوایی گنجینهای بزرگ به چنگ آورد. این کشتیها به دولت گورکانی هند تعلق داشت و از المُخا در یمن به بندر سورات میرفت. از آنجا که در این تاریخ نیروی دریایی انگلستان و راهزنان دریایی انگلیسی هنوز از هم تفکیک نشده بودند، اورنگ زیب فرمان داد ترابری کل کشتیهای انگلیسی در آبهای اطراف هند منع شود.
روز شانزدهم شهریور سال ۱۲۸۶ پس از آن که مجلس مشروطه به صدراعظمی ناصرالملک ابراز تمایل کرد، محمدعلیمیرزا که صدراعظمی مطیع و مخالف آزادیخواهان را میپسندید، میرزا احمدخان مشیرالسلطنه را به جای او به صدارت برکشید. مشیرالسلطنه در این روز کابینهی خود را به مجلس معرفی کرد و کوشید با گنجاندن مشروطهخواهان در هیئت دولت دل مشروطهخواهان را به دست آورد. اعضای این کابینه عبارت بودند از میرزا حسنخان مستوفیالممالک، میرزا محمدعلیخان قوامالدوله، میرزا حسنخان مشیرالملک، نظامالدینخان مهندسالممالک، میرزا جوادخان سعدالدوله، جعفرقلیخان نیرالملک، محمدتقیخان مجدالملک. با این همه تقیزاده، رهبر اکثریت مجلس، ضمن مخالفت با صلاحیت اکثر وزیران از دولت پروگرام خواست. دعوای میان مستبدین و مشروطهخواهان تا سال بعد بالا گرفت و در همین روز به سال ۱۲۸۷ سواران قرهداغی هوادار محمدعلیشاه، به غارت دو روزه آنها در بازار خرازان (که کانون مشروطهخواهان بود) در تبریز خاتمه دادند.
در شانزدهم شهریور ۱۳۶۷ عبدالاحد محمد افغانی پس از ۹ روز اقامت در ایستگاه فضایی میر با فضاپیمای سویوز-تیام ۶[5] به زمین بازگشت. این خلبان پشتون از مردم غزنی بود و فرستادنش به فضا تا حدودی با هدف تبلیغ به نفع روسها در جنگ با مجاهدین افغان انجام شده بود. او چهارمین فضانورد مسلمان بود و پیش از او سلطان بن سلمان سعودی، موسی پسر خیرامان مناری (موسا خیرامانوویچ ماناروف!) و محمد احمد فارِس خلبان سوریه به فضا رفته بودند.
حواث تاریخی جهان
در ۹۹۹ گروهی از زائران پوریتان بر کشتی میفلاور[6] نشستند و بندر پلیموث[7] را به مقصد آمریکا ترک کردند و نخستین گروه از مهاجران انگلیسی در آمریکا شدند. در ۱۰۰۷ پوریتانها شهر سالم[8] را تأسیس کردند.
این روز در سایر کشورها هم از نظر سیاسی و نظامی پرماجرا بوده است.
در ۸۹۳ ارتش سی هزارنفرهی متحد لیتوانی و لهستان در نبرد اورشا[9] (واقع در بلاروس امروزین) بر ارتش روسها که دو برابرشان عده داشت، پیروز شد. حدود نیمی از سربازان روس کشته و زخمی شدند.
در ۱۱۹۱ فرانسه در نبرد بورودینو[10] در نزدیکی مسکو بر قوای تزاری غلبه کرد. در این نبرد قوای زیر فرمان ناپلئون ۱۳۰ تا ۱۹۰ هزار تن و نیروهای تزاری ۱۲۰ تا ۱۶۰ هزار تن بود که به ترتیب ۳۵ هزار و ۴۵ هزار نفر تلفات دادند.
در ۱۲۰۱ دون پدروی اول[11] استقلال برزیل از اسپانیا را اعلام کرد.
در ۱۲۳۶ دستههای مسلح مورمون در منطقهی کوهستان میدوز[12] به مهاجرانی که از آرکانزاس میآمدند حمله بردند و ۱۲۰ مرد و زن و کودک را کشتار کردند. این قتل عام به درگیری دو دسته از مهاجران بر سر قلمروشان باز میگشت.
در ۱۲۳۹ جوزپه گاریبالدی[13] به ناپل وارد شد و این نقطهی عطفی در روند اتحاد ایتالیا بود.
در ۱۲۵۲ امیلیو کاستلاری ریپول[14] اولین رئیسجمهور اسپانیا شد و در ۱۲۸۰ شورش مشتزنان در چین به طور رسمی با امضای قانوننامهی مشتزنان پایان یافت.
در ۱۳۰۵ آلمان به اتحادیهی ملل پذیرفته شد.
در ۱۳۱۹ لوفتوافه[15] بمباران لندن و شهرهای دیگر انگلستان را آغاز کرد و تا پنجاه شب پیاپی به این حملات ادامه داد.
در ۱۳۲۱ نیروهای آمریکا و استرالیا در نبرد خلیج میلن[16] بر ژاپنیها پیروز شدند. نیروهای متفقین نزدیک به ۹ هزار تن و قوای ژاپنی کمتر از دو هزار نفر بودند که نیمی از ژاپنیها در نبرد کشته یا زخمی شدند.
در ۱۳۲۴ متفقین در برلین رژهی پیروزیشان را برگزار کردند.
در این روز به سال ۱۳۳۰ در گردهمایی مهمی ۴۸ کشور از جمله ژاپن عهدنامهی سانفرانسیسکو را امضا کردند و به این ترتیب به طور رسمی جنگ اقیانوس آرام پایان یافت.
در ۱۳۳۲ نیکیتا خروشچف[17] دبیر اول حزب کمونیست شوروی شد.
رخدادهای اجتماعی و فنی چندی هم با این روز مقارن هستند.
در ۱۲۷۲ قدیمیترین باشگاه فوتبال ایتالیا با نام «باشگاه کریکت و ورزشکاران جنوآ[18]» در این شهر تأسیس شد.
در ۱۲۸۸ اوژن لوفِوْر[19] در اثر سقوط هواپیمای ابتداییاش در پاریس کشته شد. او نخستین خلبانی است که به خاطر سقوط یک هواپیمای موتوری جان باخت.
در ۱۳۰۰ اولین مراسم زن شایستهی آمریکا در آتلانتیک سیتی در نیوجرسی برگزار شد و مارگارت گورمن[20] به مقام بانوی آمریکا دست یافت.
در ۱۳۱۵ آخرین نمونهی بازمانده از کیسهداران گوشتخوار تیلاسین در باغوحشی در تاسمانیا مرد و اینگونه منقرض شد.
در ۱۳۶۵ دزموند توتو[21] اولین کشیش سیاهپوستی بود که در آفریقای جنوبی هدایت یک کلیسای آنگلیکان[22] را به دست گرفت.
در ۱۳۸۴هم اولین انتخابات چند حزبی در مصر برگزار شد.
زادگان و رفتگان
زادگان نامدار این روز عبارتاند از: توماس اراستوس[23] پزشک و الاهیدان سوئیسی (۹۰۳)، ملکه الیزابت اول[24] (۹۱۲)، آگوست کِکوله[25] شیمیدان آلمانی (۱۲۰۸)، الیا کازان[26] هنرپیشه و کارگردان یونانیتبار (۱۲۸۸)، محمد امین عالی پاشا صدراعظم عثمانی (۱۲۵۰) و هوشنگ مرادی کرمانی (۱۳۲۳).
[1] Richard I of England
[2] Battle of Arsuf
[3] Henry Every
[4] Ganj-i-Sawai
[5] Soyuz TM-6
[6] Mayflower
[7] Plymouth
[8] Salem
[9] Battle of Orsha
[10] Battle of Borodino
[11] Dom Pedro I
[12] Mountain Meadows
[13] Giuseppe Garibaldi
[14] Emilio Castelar y Ripoll
[15] Luftwaffe
[16] Battle of Milne Bay
[17] Nikita Khrushchev
[18] Genoa Cricket and Football Club
[19] Eugene Lefebvre
[20] Margaret Gorman
[21] Desmond Tutu
[22] Anglican
[23] Thomas Erastus
[24] Elizabeth I of England
[25] August Kekulé
[26] Elia Kazan
✍️ پژوهش و نگارش: شروین وکیلی | بازخوانی و ویرایش: بهنوش عافیتطلب [نقدآگین برخی تواریخ ارزشمند را افزوده و بعضن تصحیح یا حذف کردهاست].
رام (روزشمار ایرانیِ معنادار) کوششی است برای بازسازی تقویم روزشماری معنادار برای ایرانیان، به شکلی که مناسبتها و سالگردهای منسوب به روزها عینیتی علمی داشته باشد و زمان روزمره و معنازدودهی امروزینی که روزهایمان را پوچ و پوک ساخته را به توالیای معنادار از سالگردِ رخدادهای معنادار تبدیل کند. سه گوشزد در دربارهی طرح رام:
۱) تمام تاریخهایی که شناسهی میلادی (.م) یا پیشامیلادی (پ.م) ندارند به هجری خورشیدی محاسبه شدهاند.
۲) محتوای روزشمار رام نهایی نیست و تا پایان سال ۱۳۹۶ تکمیل میشود. هنگام نقل آن به طرح ارجاع دهید و این نکته را در نظر داشته باشید.
۳) اگر مناسبتی سراغ دارید که نادیده مانده، آن را همراه با نشانی مرجعش در تلگرام برایم بفرستید که در این طرح گنجانده شود: