سیزدهم شهریور
کانال نقدآگین— رام: روزشمار ایرانی معنادار
روز سیزدهم شهریور سال ۴۶۹ هجری خورشیدی (۶ رجب ۴۸۳ ق.) رئیس مظفر حاکم دامغان شد.
حدود هشتصد سال بعد، جنبش تنباکو با کوتاه آمدن ناصرالدینشاه به پیروزی رسید و تلگراف شاه که الغای امتیاز تنباکو را اعلام میکرد در چنین روزی به سال ۱۲۷۰ به شهرهای مختلف رسید و شورشها را آرام ساخت.
پانزده سال بعد در ۱۲۸۵، نظامنامهی انتخابات مجلس شورای ملی که توسط هیئت پنجنفری تهیه شده بود، از طرف مظفرالدینشاه توشیح شد.
یک سال بعد در ۱۲۸۶ پس از به قدرت رسیدن محمدعلیشاه، اولین شمارهی روزنامهی تندرو هتاک روحالقدس به مدیریت سلطانالعلمای خراسانی در تهران منتشر شد.
در همین روز نمایندگان مجلس شورای ملی میرزا محمودخان احتشامالسلطنه را به ریاست خود برگزیدند.
در ۱۳۱۳ محمدعلی فروغی دانشکدهی فنی دانشگاه تهران را افتتاح کرد.
در ۱۳۲۲ سرکنسول روسیهی شوروی در تبریز، یوسف افتخاری (سندیکالیست مستقل و ضدشوروی نامدار) را به تهران تبعید کرد و از فعالیتش در قلمرو تحت اشغال روسها جلوگیری کرد.
در ۱۳۳۸ دولت برای تأسیس دانشگاه شیراز پنج میلیارد ریال اعتبار تأمین کرد.
در ۱۳۳۹ بنا به دعوت سران جبهه ملی گردهمایی بزرگی در جلالیه تشکیل شد ولی دولت از اجرای برنامه جلوگیری کرد و در نتیجه بین مردم و پلیس زد و خورد درگرفت.
حوادث تاریخی جهان
سیزدهم شهریور در تاریخ سیاسی جهان نیز روزی پر جنب و جوش بوده است.
در سال ۴۷۶ میلادی، اودوآکر[1] پس از فتح رم خود را پادشاه ایتالیا نامید و رومولوس[2] آخرین امپراتور روم غربی (تصویر روبرو) را عزل کرد. به این ترتیب امپراتوری روم غربی از میان رفت.
در ۱۲۴۹ به دنبال عزل ناپلئون سوم از مقام امپراتوری جمهوری سوم در فرانسه تأسیس شد.
در ۱۲۶۵ رئیس قبیلهی چیروکی[10] جرونیمو[11] پس از سی سال جنگ با ارتش ایالات متحده شکست را پذیرفت و تسلیم شد.
در سیزدهم شهریور سال ۱۲۹۳ جنگ مارن[12] در شمال شرقی پاریس آغاز شد، در ۱۲۹۷ اولین سند عملیاتی چکا[13] (پلیس سیاسی مخوف کمونیستهای شوروی) دربارهی ترور سرخ منتشر شد.
در سال ۱۳۱۹ پس از اعلان جنگ انگلستان به آلمان نازی، اولین هواپیمای انگلیسی به حریم هوایی آلمان حمله برد.
یک سال بعد در ۱۳۲۰ پس از اعلان جنگ آمریکا به اولین درگیری دریایی دو کشور با حملهی یک زیردریایی آلمانی به یک کشتی آمریکایی آغاز شد.
در ۱۳۴۹ هم سالوادور آلنده[14] به ریاست جمهوری شیلی برگزیده شد.
در سیزدهم شهریور سال ۱۱۶۰ هجری خورشیدی ۴۴ مهاجر اسپانیایی روستایی به نام El Pueblo de Nuestra Señora La Reina de los Ángeles de Porciúncula (روستای بانویمان، ملکهی فرشتگان پورزیونکولا) را بنیان نهادند، که امروز به لسآنجلس تبدیل شده است. تصویر زیر این روستا را در آستانهی تبدیل شدن به شهر در قرن نوزدهم میلادی نشان میدهد.
در سال ۱۲۶۱ ادیسون[15] نخستین نیروگاه برقی را راهاندازی کرد و بخشی به مساحت یک کیلومتر مربع را در مانهاتان با لامپ روشن کرد. معمولاً این روز را آغازگاه عصر برق به شمار میآورند
. در ۱۲۸۵ هم برای اولین بار در تاریخ فوتبال آمریکا بردبری رابینسون[16] که بازیکن تیم دانشگاه سنت لوئیز[17] بود، پاس فوروارد داد، در ۱۳۰۶ اولین کارتون «اوسوالد خرگوش خوششانس»[18] توسط والت دیسنی[19] ساخته شد و در ۱۳۷۷ لری پیج[20] و سرگی برین[21] شرکت گوگل را تأسیس کردند.
زادگان و رفتگان
زادگان نامدار این روز عبارتاند از دادابهائی نائوروجی[22] اقتصاددان و دولتمرد زرتشتی هندی (۱۲۰۴)، تقی ارانی (۱۲۸۲). روز سیزدهم شهریور سال ۱۷۸ هجری خورشیدی امام موسی کاظم درگذشت. سایر رفتگان این روز عبارتاند از طغرل شاه سلجوقی (۴۴۲)، لودویگ بولتسمان[23] فیزیکدان و فیلسوف اتریشی (1285)، آلبرت شوایتزر[24] پزشک و الاهیدان فرانسوی-گابونی (۱۳۴۴) و ژرژ سیمنون[25] نویسندهی بلژیکی داستانهای پلیسی (۱۳۶۸).
ژرژ سیمنون سکهی دینار زر طغرل سلجوقی آلبرت شوایتزر
[4] Obotrites
[6] Lenzen
[7] Saxon
[8] Mamluks
[9] Battle of Ain Jalut
[11] Geronimo
[12] Battle of the Marne
[13] Cheka
[14] Salvador Allende
[15] Thomas Edison
[16] Bradbury Robinson
[17] Saint Louis University
[18] Oswald the Lucky Rabbit
[19] Walt Disney
[20] Larry Page
[21] Sergey Brin
[22] Dadabhai Naoroji
[23] Ludwig Boltzmann
[24] Albert Schweitzer
[25] Georges Simenon
✍️ پژوهش و نگارش: شروین وکیلی | بازخوانی و ویرایش: بهنوش عافیتطلب [نقدآگین برخی تواریخ ارزشمند را افزوده و بعضن تصحیح یا حذف کردهاست].
رام (روزشمار ایرانیِ معنادار) کوششی است برای بازسازی تقویم روزشماری معنادار برای ایرانیان، به شکلی که مناسبتها و سالگردهای منسوب به روزها عینیتی علمی داشته باشد و زمان روزمره و معنازدودهی امروزینی که روزهایمان را پوچ و پوک ساخته را به توالیای معنادار از سالگردِ رخدادهای معنادار تبدیل کند. سه گوشزد در دربارهی طرح رام:
۱) تمام تاریخهایی که شناسهی میلادی (.م) یا پیشامیلادی (پ.م) ندارند به هجری خورشیدی محاسبه شدهاند.
۲) محتوای روزشمار رام نهایی نیست و تا پایان سال ۱۳۹۶ تکمیل میشود. هنگام نقل آن به طرح ارجاع دهید و این نکته را در نظر داشته باشید.
۳) اگر مناسبتی سراغ دارید که نادیده مانده، آن را همراه با نشانی مرجعش در تلگرام برایم بفرستید که در این طرح گنجانده شود: