دوازدهم شهریور
کانال نقدآگین— رام: روزشمار ایرانی معنادار
#در_چنین_روزی به سال ۱۲۵۸، مردم کابل بر انگلیسیهای اشغالگر شوریدند. در نتیجه، پشتونها به محل اقامت انگلیسیها در کابل حمله بردند و پس از جنگی شدید، ۷۲ سرباز و مقام انگلیسی و هندی را کشتار کردند. ماژور پیر لوئیس ناپلئون کاواگناری[1] هم در این جریان کشته شد.
در ۱۲۷۴ گروهی از زنان مسلح به رهبری زینبپاشا، انبار غلهی والی آذربایجان را در زمان قحطی نان گشودند.
در همین روز به سال ۱۲۹۸ مصطفی کمال پاشا گروهی از پیروانش را برای تصمیمگیری دربارهی آیندهی آناتولی و تراکیه در سیواس[2] گرد آورد.
در همین روز، مرتضیقلیخان صنیعالدوله از ریاست مجلس شورای ملی استعفا داد.
یک سال بعد همین شخصیتها با کودتای محمدعلیشاه درگیر بودند و کانون مقاومتشان تبریز بود.
شب پنجشنبه دوازدهم شهریور ۱۲۸۷ (۶ شعبان ۱۳۲۶ ق.) مستبدین به محلههای هواداران مشروطه در تبریز حملهای سخت بردند، اما با دادن صد تن تلفات، ناچار به عقبنشینی شدند.
بیست سال بعد، در ۱۳۰۷کلنگ ساخت آرامگاه فردوسی با حضور والی خراسان بر زمین خورد.
در ۱۳۲۲ در هیاهوی پس از حملهی متفقین به ایران، سید محمد تدین (وزیر مشاور) به جای حسین سمیعی به سمت وزیر کشور معرفی شد و در همین روز، طی اعلامیهای به بازداشت مقامات ایرانی به دست انگلیسیها و روسها اشاره کرد و گفت، دلیل دستگیریشان هواداری از آلمانیها بودهاست. این بگیر و ببندها به معنای تشویق وابستگان به انگلیس و شوروی بود.
در همین راستا، دو سال بعد در ۱۳۲۴، سید جعفر پیشهوری در آذربایجان بیانیهای صادر کرد در این بیانیه زبان ترکی و خودمختاری آذربایجان را اعلام کرد و این در حالی بود که ارتش سرخ آذربایجان را اشغال کرده بود و برای منضم ساختن آن به امپراتوری تزار سرخ زمینهچینی میکرد. در همین روز شاخهی آذربایجان حزب توده آذر به فرقهی دموکرات پیشهوری پیوست.
در ۱۳۳۲ تروری و بعد از آن کودتایی رخ داد که پیامدش تا سی سال نمایان نبود، اما آن ترور به تکرار ماجرایی نزدیک به قتل اتابک منتهی شد. یعنی در چنین روزی به سال ۱۳۳۲، دادستان تهران با تبدیل قرار متهمین قتل افشار طوس موافقت کرد و همهشان از زندان آزاد شدند.
در همین روز دولت امریکا موافقت خود را با پرداخت مبلغ ۴/۲۳ میلیون دلار بابت کمکهای فنی سالانهی اصل چهار به ایران اعلام کرد.
حوادث تاریخی جهان
در دوازدهم شهریور سال ۳۰۱ میلادی جمهوری سانمارینو[3] که یکی از کوچکترین کشورهای دنیاست و کهنترین جمهوریِ هنوز موجود است، در شمال ایتالیا تأسیس شد.
در ۲۴۲ هجری خورشیدی سپاهیان بیزانسی در نبرد لالاکون[4] (واقع در شمال آناتولی) بر سپاهیان مهاجم عرب چیره شدند و میخائیل سوم[5] رومی امیر عمر اقطع را در نبرد از پای در آورد.
در ۵۶۸ ریچارد شیردل[6] در کلیسای وستمینستر[7] تاجگذاری کرد.
در ۹۸۵ هنری هادسن[8] به رودی رسید و کشف آن را گزارش کرد. این رود، امروز به نام خودش رودخانهی هادسن نامیده میشود
در دوازدهم شهریور ۱۰۲۸ پاپ اینوسان دهم[9] در جنگ بر شهر کاسترو[10] در ایتالیا دست یافت و فرمان داد تا آنجا را با خاک یکسان کنند. به این ترتیب این شهر به کلی از میان رفت!
در ۱۱۶۲ هم جنگهای استقلال آمریکا با امضای عهدنامهی پاریس خاتمه یافت و انگلستان، استقلال آمریکا را پذیرفت.
در ۱۱۷۱ هجری خورشیدی خطابههایی در جریان انقلاب فرانسه تولید شد که نتیجهاش آن بود که در چنین روزی تودهی مردم خشمگین در پاریس به حرکت در آمدند و سه اسقف، بیش از دویست کشیش و همهی زندانیانی را که به گمانشان سلطنتطلب بودند با خشونت به قتل رساندند.
این روز در ضمن با چند رخداد در تاریخ قدرتهای استعماری نیز مصادف بوده است.
در ۱۲۱۷ بردهای سیاهپوست به نام فردریک داگلاس[11] از قلمرو اربابش گریخت و بعدتر به سخنگوی جنبش لغو بردگی تبدیل شد.
در ۱۲۳۴ سپاهی هفتصد نفره از سربازان ارتش آمریکا به دهکدهی سرخپوستان سو[12] حمله کردند و صد زن و مرد و کودک را کشتار کردند.
در همین روز به دنبال حملهی آلمان به لهستان، انگلستان و فرانسه و نیوزلند و استرالیا به آلمان اعلام جنگ دادند و خود را متفقین نامیدند. به این ترتیب جنگ دوم جهانی شروع شد.
در ۱۳۵۰ هم به دنبال همان سیاست قدیمی انگلستان برای سیطره بر منابع نفتی ایرانزمین، کشور قطر تأسیس شد!
این روز در تاریخ ورزش هم نقطهی عطفی بوده است.
در ۱۲۵۴ اولین دورهی بازیهای چوگان که با واسطهی انگلیسیها از ایرانزمین به غرب منتقل شده بود، در آرژانتین برگزار شد، در ۱۲۷۴ جان برالیر[13] وقتی ده دلار گرفت تا در مسابقهای برای انجمن ورزشی لاتروب[14] بازی کند، اولین فوتبالیست حرفهای آمریکا شد، در ۱۳۲۹ نینو فارینا[15] اولین قهرمان مسابقات فرمول ۱ شد، و در ۱۳۱۲ یِوگنی آبالاکوف[16] نخستین کوهنورد شوروی شد که بلندترین قلهی قلمرو شوروی را فتح کرد. این قله که یکی از کوههای بدخشان است، امروز قلهی اسماعیل سامانی نامیده میشود، اما کمونیستها مدتی آن را قلهی استالین مینامیدند و پس از فرو افتادن سلطهی وی آن را قلهی کمونیسم نامیدند!
در دوازدهم شهریور ۱۱۳۱ انگلستان دو قرن پس از اروپای قارهای تقویم گریگوری را مبنای گاهشماری قرار داد و در ۱۱۶۸ خزانهداری ایالات متحدهی آمریکا تأسیس شد.
زادگان و رفتگان
در چنین روزی به سال ۱۲۵۴ فردیناند پورشه[17] مهندس آلمانی-اتریشی و مؤسس شرکت پورشه و ایوان ایلیچ[18] فیلسوف و کشیش اتریشی کروات تبار (۱۳۰۵) زاده شدند و در ۱۲۸۴ فاطمهخانم عصمتالدوله دختر ناصرالدینشاه و زن دوستعلی معیرالممالک درگذشت. اسلام کریموف رئیس جمهور ازبکستان و محمد بن عوض بن لادن بنیانگذار شرکت بن لادن هم در این روز (۱۳۹۵) درگذشتند.
اسلام کریموف پاپ اینوسان دهم ایوان ایلیچ
[1] Sir Pierre Louis Napoleon Cavagnari
[2] Sivas
[3] San Marino
[4] Battle of Lalakaon
[5] Michael III
[6] Richard the Lionheart
[7] Westminster Abbey
[8] Henry Hudson
[9] Pope Innocent X
[10] Castro
[11] Frederick Douglass
[12] Sioux
[13] John Brallier
[14] Latrobe Athletic Association
[15] 'Nino' Farina
[16] Yevgeniy Mikhaylovich Abalakov
[17] Ferdinand Porsche
[18] Ivan Illich
✍️ پژوهش و نگارش: شروین وکیلی | بازخوانی و ویرایش: بهنوش عافیتطلب [نقدآگین برخی تواریخ ارزشمند را افزوده و بعضن تصحیح یا حذف کردهاست].
رام (روزشمار ایرانیِ معنادار) کوششی است برای بازسازی تقویم روزشماری معنادار برای ایرانیان، به شکلی که مناسبتها و سالگردهای منسوب به روزها عینیتی علمی داشته باشد و زمان روزمره و معنازدودهی امروزینی که روزهایمان را پوچ و پوک ساخته را به توالیای معنادار از سالگردِ رخدادهای معنادار تبدیل کند. سه گوشزد در دربارهی طرح رام:
۱) تمام تاریخهایی که شناسهی میلادی (.م) یا پیشامیلادی (پ.م) ندارند به هجری خورشیدی محاسبه شدهاند.
۲) محتوای روزشمار رام نهایی نیست و تا پایان سال ۱۳۹۶ تکمیل میشود. هنگام نقل آن به طرح ارجاع دهید و این نکته را در نظر داشته باشید.
۳) اگر مناسبتی سراغ دارید که نادیده مانده، آن را همراه با نشانی مرجعش در تلگرام برایم بفرستید که در این طرح گنجانده شود: