نهم شهریور
کانال نقدآگین— رام: روزشمار ایرانی معنادار
روز نهم شهریور سال ۵۹۷ هجری خورشیدی، ناصرالدین ابوالمعالی محمد که با لقب ملک کامل شناخته میشد و عضوی از خاندان کردتبار ایوبیها بود، در مصر به حکومت رسید.
هشت قرن بعد در ۱۲۵۵ سلطان مراد پنجم عزل شد و برادرش عبدالحمید دوم به خلافت رسید.
سی و یک سال بعد، در روز یکشنبه نهم شهریور ۱۲۸۶ (۲۳ رجب ۱۳۲۵ ق.)، روزنامهی انجمن ملی ولایتی گیلان توسط دبیرالملک انتشار یافت.
در روز چهارشنبه نهم شهریور سال ۱۲۹۹ نریمان نریمانوف در باکو کنگره ملل شرق را با حضور ۱۸۹۱ نفر برگزار کرد. این کنگره یکی از بزرگترین گردهماییهای کمونیستهای قلمرو ایران زمین بود و هم آغازگاه وابستگی و فرمانبریشان از دولت شوروی بود و هم در درون حزب کمونیست شوروی قدرتنماییای سیاسی بود از طرف دار و دستهی آذریها به رهبری نریمانوف در برابر دار و دستهی قفقازیها به رهبری استالین
در ۱۳۵۷ امام موسی صدر در لیبی ناپدید شد.
در ۱۳۷۵ هم سربازان صدام حسین شورش مردم اربیل را سرکوب کردند و این شهر را گرفتند و شهروندان کرد عراقی را به سختی کشتار کردند.
حوادث تاریخی جهان
این روز با چندین دسیسهی سیاسی و مرگ و میر و به خصوص استقلال کشورهای نوبنیاد پیوند خورده است.
در ۱۱۷۷ مردم ایرلند با کمک انقلابیون فرانسوی سر به شورش برداشتند و در مخالفت با انگلیسیها جمهوری کوناخت[1] را تشکیل دادند.
در ۹ شهریور ۱۳۱۸ جنگ جهانی دوم آغاز شد.
در ۱۳۲۴ حزب لیبرال استرالیا توسط روبرت منزیس[2] تأسیس شد.
در ۱۳۳۶ فدراسیون مالایی که امروز به کشور مالزی تبدیل شده از انگلستان استقلال یافت.
در ۱۳۴۱ ترینیداد و توباگو مستقل شدند.
و در ۱۳۷۰ قرقیزستان از شوروی جدا شد.
در ۱۲۹۳ نام سنپترزبورگ به پتروگراد تغییر یافت.
در ۱۳۰۲ زلزلهی بزرگ کانتو[3] جزیرهی اوکیناوا و منطقهی توکیو را در هم کوبید و به مرگ ۱۰۵ هزار تن انجامید.
در ۱۳۱۸ آلمان و اسلواکی به لهستان حمله کردند و در همین روز هم هیتلر فرمانی را امضا کرد که بر مبنای آن عقبماندگان ذهنی و کودکان ناقصالخلقه مشمول قتل از سر ترحم (اوتانازی) میشدند.
در ۱۳۷۶ هم پرنسس دیانا[4] و دوستپسر مصریاش عمادالدین محمد فاید در سانحهی رانندگی کشته شدند.
از زمرهی رخدادهای فنی و فرهنگی این روز هم چند نمونه آن که:
در نهم شهریور ۱۲۷۴ کنت فردیناند زپلین[5] هوانورد بالنی خود را همچون اختراعی به ثبت رساند.
در ۱۳۰۷ برای اولین بار «اپرای سه پولی[6]» برتولت برشت[7] در برلین به نمایش در آمد.
در ۱۳۱۵ رادیو پراگ آغاز به کار کرد.
زادگان و رفتگان
از میان زادگان این روز این نامها شهرت بیشتری دارند: کالیگولا[8] امپراتور دیوانهی روم (سال ۱۲ میلادی)، کومودوس[9] امپراتور بدنام و خودشیفتهی رومی (۱۶۱ میلادی)، مری شلی[10] نویسندهی انگلیسی و خالق فرانکشتاین (۱۱۷۶)، هرمان فون هلمهولتز[11] فیزیکدان آلمانی (۱۲۰۰)، تایشو[12] امپراتور ژاپن (۱۲۵۸)، عبدالحق انصاری متأله هندی (۱۳۱۰) و سید حسن نصرالله رهبر حزبالله لبنان (۱۳۳۹).
در نهم شهریور سال ۱۷۳ هجری خورشیدی احمد بن محمد طائی سردار و دیوانسالار دولت عباسی درگذشت، جمالالدین محمد بن عبدالرزاق كاشانی فیلسوف و شاعر نامدار ایرانی هم در چهارشنبه نهم شهریور سال ۷۱۴ (۳ محرم ۷۳۶ ق.) فوت کرد. درگذشتگان نامدار دیگر این روز عبارتاند از تئودورا[13] امپراتریس روم شرقی (۴۳۵) که چون فرزندی نداشت سلسلهی مقدونیها در این قلمرو منقرض شد
شارل بودلر[14] شاعر فرانسوی (۱۲۴۶)، ویلهلم وونت[15] پزشک آلمانی (۱۲۹۹)، آندرئی ژدانف[16] سیاستمدار و طراح سرکوب فرهنگی در شوروی (۱۳۲۷)، راکی مارسیانو[17] بوکسور مشهور آمریکایی که فیلمهای راکی را از زندگیاش ساختهاند (۱۳۴۸)، و هنری مور[18] مجسمهساز انگلیسی (۱۳۶۵). در دهم شهریور سال ۱۲۹۳ هم آخرین کبوتر نامهبر که مارتا[19] نام داشت در باغوحش سینسیناتی[20] مرد!
[1] Connacht
[2] Robert Menzies
[3] Great Kantō earthquake
[4] Princess Diana
[5] Count Ferdinand von Zeppelin
[6] The Threepenny Opera
[7] Bertolt Brecht
[8] Caligula
[9] Commodus
[10] Mary Shelley
[11] Hermann von Helmholtz
[12] Taishō
[13] Theodora
[14] Charles Baudelaire
[15] Wilhelm Wundt
[16] Andrei Zhdanov
[17] Rocky Marciano
[18] Henry Moore
[19] Martha, the Passenger Pigeon
[20] Cincinnati Zoo
✍️ پژوهش و نگارش: شروین وکیلی | بازخوانی و ویرایش: بهنوش عافیتطلب [نقدآگین برخی تواریخ ارزشمند را افزوده و بعضن تصحیح یا حذف کردهاست].
رام (روزشمار ایرانیِ معنادار) کوششی است برای بازسازی تقویم روزشماری معنادار برای ایرانیان، به شکلی که مناسبتها و سالگردهای منسوب به روزها عینیتی علمی داشته باشد و زمان روزمره و معنازدودهی امروزینی که روزهایمان را پوچ و پوک ساخته را به توالیای معنادار از سالگردِ رخدادهای معنادار تبدیل کند. سه گوشزد در دربارهی طرح رام:
۱) تمام تاریخهایی که شناسهی میلادی (.م) یا پیشامیلادی (پ.م) ندارند به هجری خورشیدی محاسبه شدهاند.
۲) محتوای روزشمار رام نهایی نیست و تا پایان سال ۱۳۹۶ تکمیل میشود. هنگام نقل آن به طرح ارجاع دهید و این نکته را در نظر داشته باشید.
۳) اگر مناسبتی سراغ دارید که نادیده مانده، آن را همراه با نشانی مرجعش در تلگرام برایم بفرستید که در این طرح گنجانده شود: