هفتم شهریور
کانال نقدآگین— رام: روزشمار ایرانی معنادار
در تاریخ معاصرمان این روز با چند رخداد سیاسی قرین بوده است.
روز جمعه هفتم شهریور ۱۲۴۸ ظلالسلطان (پسر مهتر ناصرالدینشاه) که میکوشید به پادشاهی برسد و دعوی مشروطهخواهی داشت، نامهای برای میرزا ملکمخان نوشت و در آن، خود را هوادار آزادی و تجدد و شاگرد میرزا ملکمخان دانست. با این همه، کوششهای او به نتیجه نرسید.
در ۱۲۸۸ محمدحسينميرزا (برادر احمدشاه)، در ۹ سالگی به وليعهدي برگزیده شد، اما بخت به او نیز وفا نکرد و در نهایت، رضاشاه به قدرت رسید. در ساعت ۴ عصر روز هفتم شهریور سال ۱۳۲۰، او نیز با حملهی متفقین به ایران روبرو شد و کمی بعد کنارهگیری کرد.
در سال ۱۳۳۳ هم به دنبال ماجرای ملی شدن صنعت نفت ایران، دو شرکت اکتشاف و تولید و تصفیهی نفت ایران تأسیس شد. این دو شرکت به موجب توافق بین ایران و کنسرسیوم نفت در خاک هلند به ثبت رسید ولی مرکز اصلی آن در تهران قرار داشت.
در هفتم شهریور ۱۳۳۴ وزیر پست و تلگراف، ۱۸۰ هزار شماره تلفن از آلمان غربی خریداری کرد.
مناسبتهای جهانی
امروز در تاریخ میلادی، روز منع گونهپرستی است. گونهپرستی یا گونهگرایی، به تبعیض بر مبنای گونه در میان حیوانات گفته میشود و مدافعان حقوق حیوانات معتقدند، جانواران مانند انسان دارای ارزشهای حقوقی و اخلاقی هستند.
حوادث تاریخی جهان
هفتم شهریور در سطح جهانی با نبردهای پرشماری همراه بوده است.
در ۶۹۴ جمهوری پیزا[1] با آن که سپاهیانی کمشمارتر داشت، در نبرد مونتهکاتینی[2] بر نیروهای متحد جمهوری فلورانس و پادشاهی ناپل پیروز شد.
در ۹۲۰ نیروهای عثمانی شهر بودا پایتخت مجارستان را هم گرفتند.
هفتم شهریور در ضمن با رخدادهای غمانگیز در تاریخ استعمار قرین بوده است.
در ۱۱۳۷ اولین منطقهی ویژهی اسکان سرخپوستان که در واقع شکلی آغازین از اردوگاه مرگ قرن بیستمی بود، در نیوجرسی آمریکا تعریف شد.
در ۱۲۲۱، به دنبال شکست چین، امضای عهدنامهی نانکینگ[3] به نخستین جنگ تریاک در چین پایان داد و ورود این مادهی مخدر به قلمرو چین را آزاد کرد
ژاپنیها در این هنگام ادعای تاریخ و فرهنگی دیرینه داشتند، اما در واقع شهرنشینی و نویسایی در جزایرشان به نسبت دیرهنگام شکل گرفته بود و بنا به روایتهای اساطیری اولین سکهی مسی در قلمروشان در همین روز هفتم شهریور به سال ۸۷ هجری خورشیدی ضرب شده بود.
چند نوآوری فنی مهم در این روز به ثبت رسیدهاند که مهمترینشان به این قرارند:
در ۱۲۶۴ گوتلیب دایملر[4] نخستین موتورسیکلت با موتور درونسوز را اختراع کرد و اسم آن را رایتواگن[5] گذاشت.
در ۱۲۷۷ شرکت گودیِر[6] توسط فرانک سیبرلینگ[7] تأسیس شد و به تولید لاستیک خودرو پرداخت.
در ۱۲۹۳ در جریان جنگ جهانی اول، ارتش آلمان روسیه را در نبرد تاننبرگ[8] شکست داد.
در ۱۲۹۷ فانی کاپلان[9] در پی برخاستن موجی از مقاومت در برابر سلطهی بلشویکها، لنین[10] را ترور کرد، اما تنها توانست او را زخمی کند. به دنبال این حادثه، ترور سرخ آغاز شد که به اعدام حدود یک میلیون نفر انجامید.
در ۱۳۲۸ هم روسها اولین بمب اتمی خود را آزمایش کردند. این بمب، به طور آزمایشی در قزاقستان منفجر شد و از آن به بعد، این قلمرو تازهفتحشدهی ایرانیتبار، به میدان آزمایشهای هستهای شوروی تبدیل شد و به همین خاطر، امروز آلودهترین نقطهی زمین از نظر مواد رادیوآکتیو است.
در ۱۳۴۲ هم خط تلفن مستقیم بین رهبران آمریکا و شوروی میان مسکو و واشنگتن آغاز به کار کرد که در پیشگیری از درگیری نظامی بین دو ابرقدرت بسیار کارساز از آب در آمد.
چپ: سید قطب
هفتم شهریور با تنش و کشتارهایی در دوران معاصر هم مصادف است که به درگیریهای میان مسلمانان مربوط میشود.
در سال ۱۳۴۵ سید قطب در مصر اعدام شد.
در ۱۳۸۲ آیتالله سید محمدباقر حکیم (تصویر روبرو) در جریان یک بمبگذاری به قتل رسید. این بمب در زمان نماز در مسجد جامع نجف منفجر شد و صد تن دیگر از نمازگزاران شیعه را نیز به قتل رساند.
در میانهی دو رویداد بالا، در ۱۳۷۶، یک گروه اسلامگرای مسلح، به روستای رئیس در منطقهی سیدی موسی در جنوب الجزایر، حمله کرد و بین دویست تا هشتصد ساکن روستا را کشتار کرد. این روستا، پیشتر پول و امکانات در اختیار گروههای مسلح مذهبی قرار میداد و به تازگی از این کار سر باز زده بود. مهاجمان زنان و کودکان را هم کشتند و سرهای روستاییان را میبریدند و جلوی در خانههایشان میگذاشتند!
از میان رخدادهای پراکندهی دیگر این روز میتوان به این موارد اشاره کرد:
در ۱۱۶۸ ویلیام هرشل[11] یکی از ماههای کیوان را کشف کرد و آن را اِنکِلادوس[12] نامید.
در ۱۳۴۵ گروه بیتلها[13] آخرین کنسرت خود را برگزار کردند.
در ۱۳۶۱ عنصر شمارهی ۱۰۹ در دارمشتات آلمان به طور مصنوعی ساخته شد و مایتنِریوم[14] نام گرفت.
در ۱۳۸۴ گردباد کاترینا[15] سواحل لویزیانا تا فلوریدا را درهم کوبید و مرگ ۱۸۳۶ نفر و خسارتی بالغ بر ۱۰۸ میلیارد دلار را به دنبال داشت.
زادگان و رفتگان
زادگان نامدار این روز بدین قرارند: موریس مترلینک[16] شاعر و فیلسوف بلژیکی (۱۲۴۱)، کیومرث صابری فومنی مشهور به گلآقا (۱۳۲۰) و مایکل جکسون[17] خوانندهی آمریکایی (۱۳۳۷).
در روز هفتم شهریور سال ۳۵۸ هجری خورشیدی ابوتغلب حمدانی در جنگ با قبایل رقیب عرب کشته شد، در ۵۱۴ خلیفه المسترشد عباسی به دست فداییان اسماعیلی کشته شد و در ۹۱۲ آتاهوالپا[18] فرمانروای اینکا به دست جهانگشایان اسپانیایی با طناب خفه شد و هوگو گروتیوس[19] فیلسوف و حقوقدان هلندی (۱۰۲۴)، سلطان مراد پنجم عثمانی (۱۲۸۳)، اینگرید برگمان[20] هنرپیشهی سوئدی (۱۳۶۱) و فلیکس گتاری[21] فیلسوف فرانسوی (۱۳۷۱) هم در این روز درگذشتند.
[1] Pisa
[2] Battle of Montecatini
[3] Treaty of Nanking (Nanjing)
[4] Gottlieb Daimler
[5] Reitwagen
[6] Goodyear
[7] Frank Seiberling
[8] Battle of Tannenberg
[9] Fanny Kaplan
[10] Vladimir Lenin
[11] William Herschel
[12] Enceladus
[13] Beatles
[14] Meitnerium
[15] Hurricane Katrina
[16] Maurice Maeterlinck
[17] Michael Jackson
[18] Atahuallpa
[19] Hugo Grotius
[20] Ingrid Bergman
[21] Félix Guattari
✍️ پژوهش و نگارش: شروین وکیلی | بازخوانی و ویرایش: بهنوش عافیتطلب [نقدآگین برخی تواریخ ارزشمند را افزوده و بعضن تصحیح یا حذف کردهاست].
رام (روزشمار ایرانیِ معنادار) کوششی است برای بازسازی تقویم روزشماری معنادار برای ایرانیان، به شکلی که مناسبتها و سالگردهای منسوب به روزها عینیتی علمی داشته باشد و زمان روزمره و معنازدودهی امروزینی که روزهایمان را پوچ و پوک ساخته را به توالیای معنادار از سالگردِ رخدادهای معنادار تبدیل کند. سه گوشزد در دربارهی طرح رام:
۱) تمام تاریخهایی که شناسهی میلادی (.م) یا پیشامیلادی (پ.م) ندارند به هجری خورشیدی محاسبه شدهاند.
۲) محتوای روزشمار رام نهایی نیست و تا پایان سال ۱۳۹۶ تکمیل میشود. هنگام نقل آن به طرح ارجاع دهید و این نکته را در نظر داشته باشید.
۳) اگر مناسبتی سراغ دارید که نادیده مانده، آن را همراه با نشانی مرجعش در تلگرام برایم بفرستید که در این طرح گنجانده شود: