ششم شهریور
کانال نقدآگین— رام: روزشمار ایرانی معنادار
روز ششم شهریور سال ۱۲۸۵ اتابک امینالسلطان (صدراعظم عزلشدهی ایرانی) که در حال سفر به دور دنیا بود با میرزا ملکمخان (دشمن قدیمیاش) دیدار کرد و با او رفاقتی پیدا کرد و تعهد کرد که از این به بعد، به مشروطهخواهی پایبند باشد. او به ویژه هنگام بازدید از ژاپن، به اهمیت مدرنیته پی برده بود و بیسرانجام بودن مقاومت مستبدین در برابر اصلاحات را دریافته بود.
دوازده سال بعد (۱۲۹۷) در گرماگرم جنگ جهانی اول، یکی از مشروطهخواهان پرشور قدیمی به نام عبدالرحمن سیفآزاد که به متحدین پیوسته بود و مأمور فعال آلمانیها در شرق بود، از برلین به تهران آمد و با رضاخان که قصد داشت کودتا کند، رایزنی کرد.
در ششم شهریور سال ۱۳۰۴، آتاتورک برای اولین بار با لباس غربی به بخشهای سنتی آناتولی رفت و در پافلاگونیه سخنرانی کرد.
دو سال بعد در ۱۳۰۶، حزب ایران نو اعلام موجودیت کرد و اولین میتینگ خود را برگزار کرد.
در راستای سیاستهای دلجویی از قشر فرودست، در همین روز به سال ۱۳۵۷ دولت پهلوی در آستانهی انقلاب اسلامی اعلام کرد که حلبینشینها را در محدودهی شهری به رسمیت میشناسد و آب و برقشان را تأمین خواهد کرد.
حوادث تاریخی جهان
در سایر بخشهای جهان، ششم شهریور با چند جنگ خونین مصادف بوده است.
در ۴۸۹ میلادی تئودوریک[2] شاه اوستروگتها[3] با ده هزار جنگاور در نبرد ایسونزو[4] بر اودوآکر[5] که بر بیست هزار سرباز فرمان میراند پیروز شد و به ایتالیا راه یافت.
در سال ۴۲ هجری خورشیدی سپاهیان متحد امپراتور تانگ[6] و پادشاهی سیلا[7] در نبرد بائِکگانگ[8] بر قوای زیر فرمان یاماتو[9] پیروز شدند و ژاپنیها را از کره بیرون راندند. در این نبرد، نیروهای چینی-کرهای یک سوم قوای ۴۲ هزار نفرهی ژاپنی-کرهای بودند و با این همه تلفاتی بالغ بر ده هزار نفر و چهارصد کشتی را به ایشان وارد آوردند.
در ششم شهریور سال ۵۶۹ در جریان سومین جنگهای صلیبی مسیحیان به رهبری گای اهل لوسینیان[10] شهر عکا[11] را محاصره کردند.
و در سال ۶۰۰ ترکهای عثمانی بلگراد را گرفتند.
در ۶۲۱ قوای متحد عثمانی و حبشی به فرماندهی امام احمد بن ابراهیم غازی در کرانهی دریاچهی آشِنگِه[12] در ووفلا[13] واقع در اتیوپی بر نیروهای مهاجم پرتغالی که زیر فرمان کریستووا داگاما[14] میجنگیدند غلبه کردند. داگاما هم اسیر شد و اعدامش کردند.
در ۹۰۵ سلطان سلیمان باشکوه در نبرد موهاش[15]، بر مجارها پیروز شد و شاهشان لویی دوم[16] را کشت و به این ترتیب دودمان پادشاهی مجار منقرض شد.
در ۱۱۵۵ قوای انگلیسی زیر فرمان ژنرال ویلیام هوو[17] در نبرد لانگ آیلند[18] در جایی که امروز منطقهی بروکلین در نیویورک است، بر سپاه جرج واشنگتن[19] غلبه کرد.
در ۱۱۷۲ شهر تولون[20] در برابر جمهوری نوپای فرانسه سر به شورش برداشت و به ناوگان اسپانیا و انگلیس اجازه داد، شهر را تصرف کنند؛ در نتیجه ارتش انقلابی فرانسه، شهر را در محاصره گرفت.
در ششم شهریور ۱۲۲۸ ونیز که اعلام استقلال کرده و خود را جمهوری سان مارکو[21] مینامید، پس از یک ماه محاصره، تسلیم نیروهای اتریشی شد و این جمهوری از میان رفت.
در ۱۲۵۸ کِتشوایو[22] آخرین شاه زولوها[23] به دست انگلیسیها اسیر شد.
در ۱۲۸۹ به موجب عهدنامهای که به مردم کره تحمیل شد، این سرزمین در ژاپن ادغام شد.
در ۱۲۹۵ آلمان به رومانی و ایتالیا به آلمان اعلان جنگ دادند.
در ۱۳۰۳ گرجیها بر ضد حاکمیت شورویها سر به شورش برداشتند.
در ۱۳۲۳ متفقین شهرهای مارسی و تولون را گرفتند.
در ۱۳۶۹ عراق اعلام کرد کویت استانی از این کشور است و این مقدمهی حملهی نظامی و اشغال این کشور بود.
در ششم شهریور سال ۱۲۷۵ کوتاهترین نبرد تاریخ جهان، بین زنگبار و انگلستان در گرفت. در این نبرد کشتیهای توپدار انگلیسی قصر سلطان زنگبار –خالد بن برگاش- و پایتختش را به توپ بستند و در نتیجه، جنگی که ساعت ۹ صبح آغاز شده بود پس از حدود ۴۰ دقیقه، با پیروزی انگلیسیها پایان یافت. در این نبرد، ۵۰۰ زنگباری کشته و زخمی شد و از طرف انگلیسیها هم فقط یک ملوان زخم برداشت!
در ششم شهریور سال ۱۲۹۰ ایشی[24] که به تعبیری، آخرین سرخپوست اصیل آمریکایی بود، به میان سپیدپوستان آمد. او واپسین بازماندهی قبیلهی یاهی بود و نامش هرگز معلوم نشد؛ چون در فرهنگشان، بردن نام خود و افراد درگذشته تابو بود. ایشی در این زبان، به معنای مرد است و انسانشناسان این نام را به او دادند. ایشی تا پنجاه سالگی هیچ تماسی با تمدن مدرن نداشت و پس از آن که خویشاوندان انگشتشمارش مورد حملهی سپیدپوستان قرار گرفتند و از میان رفتند از خلوت خود خارج شد.
این روز در ضمن با رخدادهای علمی و فرهنگی چندی هم قرین بوده است.
در ۱۲۱۰ مایکل فارادی[25] القای الکترومغناطیسی را کشف کرد.
در ۱۲۲۴ اولین شماره از مجلهیScientific American منتشر شد.
در ۱۲۳۸ طی «رخداد کارینگتون[26]» شدیدترین توفان زمین-مغناطیسی ثبتشده باعث اختلال جهانی در خطوط تلگراف شد.
در ۱۲۷۷ کالب برَدهام[27] نوشیدنی قندیای درست کرد که بعدتر به پپسی کولا شهرت یافت.
در ششم شهریور ۱۳۱۶ شرکت تویوتا به صورت یک مؤسسهی مستقل شروع به کار کرد.
در ۱۳۷۲ فضاپیمای گالیله[28] برای نخستین بار ماهی را در اطراف یک خردهسیاره کشف کرد. این خرده سیاره آیدا ۲۴۳[29] نام داشت و ماهش را داکتیل[30] نام نهادند.
زادگان و رفتگان
سه تن از زادگان نامدار این روز عبارتاند از یوهان ولفگانگ فون گوته[31] ادیب آلمانی (۱۱۲۸)، اینگرید برگمان[32] هنرپیشهی سوئدی (۱۲۹۴) و ولایتخان آهنگساز و نوازندهی سیتار هندی (۱۳۰۷) (تصاویر زیر).
اما ششم شهریور بیشتر به خاطر درگذشتگانش اهمیت دارد. در چنین روزی به سال یازدهم هجری خورشیدی فاطمه دختر پیامبر اسلام درگذشت، در ۵۲۸ معینالدین اُنُر اتابکی حاکم دمشق فوت کرد و در سال ۱۳۱۱ مستوفیالممالک زمانی که در خانهی سردار فاخر حکمت مهمان بود سکته کرد و جان سپرد. مراسم تدفین او را در امامزاده قاسم شمیران برگزار کردند و با حضور شمار زیادی از مردم در ونک به خاکش سپردند. در سال ۱۳۶۳ هم محمد نجیب اولین رئیسجمهور مصر درگذشت.
رفتگان نامدار دیگر این روز عبارتاند از سنت آگوستین اهل هیپو قدیس و متأله مسیحی (۴۳۰ م.)، و میشل اِندِه[33] دانشمند و نویسندهی آلمانی (۱۳۷۴).
[1] Johan Carl Gustaf Westdahl
[2] Theodoric
[3] Ostrogoths
[4] Battle of Isonzo
[5] Odoacer
[6] Tang
[7] Silla
[8] Battle of Baekgang
[9] Yamato
[10] Guy of Lusignan
[11] Acre
[12] Ashenge
[13] Wofla
[14] Cristóvão da Gama
[15] Battle of Mohács
[16] Louis II
[17] William Howe
[18] Battle of Long Island
[19] George Washington
[20] Toulon
[21] Republic of San Marco
[22] Cetshwayo
[23] Zulu
[24] Ishi
[25] Michael Faraday
[26] Carrington Event
[27] Caleb Bradham
[28] Galileo
[29] 243 Ida
[30] Dactyl
[31] Johann Wolfgang von Goethe
[32] Ingrid Bergman
[33] Michael Ende
✍️ پژوهش و نگارش: شروین وکیلی | بازخوانی و ویرایش: بهنوش عافیتطلب [نقدآگین برخی تواریخ ارزشمند را افزوده و بعضن تصحیح یا حذف کردهاست].
رام (روزشمار ایرانیِ معنادار) کوششی است برای بازسازی تقویم روزشماری معنادار برای ایرانیان، به شکلی که مناسبتها و سالگردهای منسوب به روزها عینیتی علمی داشته باشد و زمان روزمره و معنازدودهی امروزینی که روزهایمان را پوچ و پوک ساخته را به توالیای معنادار از سالگردِ رخدادهای معنادار تبدیل کند. سه گوشزد در دربارهی طرح رام:
۱) تمام تاریخهایی که شناسهی میلادی (.م) یا پیشامیلادی (پ.م) ندارند به هجری خورشیدی محاسبه شدهاند.
۲) محتوای روزشمار رام نهایی نیست و تا پایان سال ۱۳۹۶ تکمیل میشود. هنگام نقل آن به طرح ارجاع دهید و این نکته را در نظر داشته باشید.
۳) اگر مناسبتی سراغ دارید که نادیده مانده، آن را همراه با نشانی مرجعش در تلگرام برایم بفرستید که در این طرح گنجانده شود: