دوم شهریور
کانال نقدآگین— رام: روزشمار ایرانی معنادار
در چنین روزی به سال ۱۲۷۱ هجری خورشیدی، مردم تهران و شمیران که سخت با وبا و قحطی درگیر بودند و روزانه شمار زیادی کشته میدادند، با به راه انداختن موجی از مراسم روضهخوانی و سینهزنی به این شرایط واکنش نشان دادند.
تا هفده سال بعد همین مردم در اثر جنبش مشروطه بسیار دگرگون شده بودند و محمدعلیشاه مستبد را از قدرت کنار زده و آزادیخواهان مشروطه را بار دیگر برپا کرده بودند. در ۱۲۸۸ حاج مخبرالسلطنه (تصویر روبرو) والي جديد آذربايجان از اروپا وارد تبريز شد و از طرف ستارخان و باقرخان و ساير مجاهدين و مشروطهخواهان استقبال با شكوهي از وي به عمل آمد.
در دوم شهریور ۱۳۰۰ اولین شماره از روزنامهی طوفان به مدیریت محمد فرخی یزدی با طرفداری از طبقهی رنجبر و دهقان منتشر شد که سردبیریاش را موسویزاده یزدی بر عهده داشت.
در همین روز به سال ۱۳۳۲ شاه در اجتماع اعضای سابق اتاق بازرگانی و شورای عالی اتحادیهی بازرگانان سخنرانی کرد و با اشاره به سرنگونی مصدق گفت خداوند مملکت ایران را از خطری بزرگ نجات داد!
در قلمرو پیرامونی ایرانزمین، این روز بیشتر با جنگ و جدلها و کشمکشهای استعمارگران مصادف بودهاست.
در ۸۹۵ سلطان سلیم اول عثمانی در نبرد مرج دابق بر قوای مملوک غلبه کرد و آسورستان را از مصریها گرفت. در این نبرد عثمانیها ۶۵ هزار و مملوکان ۸۰ هزار سرباز وارد میدان کردند و حضور توپ و سلاح آتشین در جبههی عثمانی برایشان پیروزی به ارمغان آورد. یاسر عرفات هم در این روز (۱۳۰۸) زاده شد.
حوادث تاریخی جهان
در ۹۲۲ ژاپنيها برای اولین بار اروپاییان را و سلاحهای آتشینشان را دیدند.
در اروپا این روز با فرو افتادن شهرهای بزرگ مصادف بوده است. در دوم شهریور سال ۷۹ میلادی آتشفشانی وزوو[1] به مدفون شدن شهرهای پمپی و هرکولانئوم و استابیای انجامید.
در ۴۱۰ میلادی ویزیگتها[2] به رهبری آلاریک[3] دست به غارت رم گشودند.
چهل و پنج سال بعد در ۴۵۵ میلادی، این بار وندالها[4] به رهبری گِنسِریک[5] بودند که دست به غارت رم گشودند، هرچند با پا در میانی پاپ لئوی اول[6] قرار شد بناهای شهر را نسوزانند و شهروندان رومی را نکشند.
در ۵۶۴ هجری خورشیدی نورمنها تسالونیکا[7] را گرفتند و غارت کردند.
در ۱۱۹۳ در جریان جنگهای استقلال آمریکا قوای انگلیسی وارد واشنگتن شدند و کاخ سفید و کپیتول و بخش مهمی از بناهای شهر را در آتش سوزاندند.
در دوم شهریور سال ۱۳۲۰ هیتلر فرمانی را امضا کرد که بر مبنای آن، عقبماندههای ذهنی و افراد فلجی که زندگی گیاهی داشتند، طی یک برنامهی اوتانازی از بین میرفتند.
سه سال بعد (۱۳۲۳) در همین روز، متفقین به پاریس حمله کردند و پنج سال پس از آن (۱۳۲۸) عهدنامهی آتلانتیک شمالی عملیاتی شد و بلوک ناتو شکل گرفت.
در ۱۳۳۳ حزب کمونیست آمریکا غیرقانونی شد و در نتیجه نیروی چپگرایان جوان، یک دهه بعد به شکلی نامنتظره احیا شد.
چنان که در دوم شهریور سال ۱۳۴۶ اَبی هوفمن[9] و پیروانش که حزب بینالمللی جوانان (ییپیها)[10] را با گرایشهای آنارشیستی تأسیس کرده بودند، با پخش کردن دلار و به هم زدن نظم عمومی بازار بورس نیویورک را به وقفه وا داشتند.
در ۱۳۶۸ هم رهبران قاچاقچیان مواد مخدر در کلمبیا به دولت این کشور اعلان «جنگ کامل» دادند!
دو سال بعد در ۱۳۷۰ هم گورباچف[11] از رهبری حزب کمونیست شوروی کنارهگیری کرد و در همین روز اوکراین از شوروی مستقل شد.
دوم شهریور در اروپا با جنبشهای مذهبی خشن و استبدادگرا هم قرین است.
در ۵۹۴ هجری خورشیدی پاپ اینوسان سوم[12] منشور ماگنا کارتا[13] را که اولین قانون مشروطهی انگلستان بود نامشروع دانست.
در ۷۲۸ هم مردم مینتس[14] آلمان در جریان یک غوغا، یهودیان را به ایجاد طاعون متهم کردند و شش هزار نفر از شهروندان یهودی این شهر را به قتل رساندند.
این روز در سطح فرهنگ هم با چند رخداد مهم گره خورده است.
قدیمیتر از همه این که به سال ۳۹۴ میلادی دیوارنگارهی اِسمِت-آخوم[15] (نگارهی روبرو) در مصر پدید آمد و در آن برای واپسین بار خط هیروگلیف مصری در اثری باستانی نگاشته شد.
در ۸۳۵ هجری خورشیدی هم نخستین انجیل به دست گوتنبرگ[16] چاپ شد.
در دوم شهریور ۱۲۳۶ وحشت عمومی در آمریکا به سقوط اقتصادی انجامید.
در ۱۲۷۰ توماس ادیسون[17] اختراع دوربین فیلمبرداری را ثبت کرد.
در ۱۳۷۴ شرکت مایکروسافت ویندوز ۹۵ را به بازار عرضه کرد.
در ۱۳۸۵ اتحادیهی بینالمللی اخترشناسان مفهوم سیاره را بازتعریف کرد. بر این مبنا پلوتو در ردهی سیارههای کوتوله جای گرفت.
زادگان و رفتگان
از زادگان این روز میتوان از ژرژ کوویه[18] طبیعیدان نامدار فرانسوی (۱۱۴۸) نام برد.
جیمز وات[19] مخترع انگلیسی ماشین بخار (۱۱۹۸) هم در این روز درگذشته است.
[1] Mount Vesuvius
[2] Visigoths
[3] Alaric
[4] Vandals
[5] Genseric
[6] Pope Leo I
[7] Thessalonica
[8] George Cockburn
[9] Abbie Hoffman
[10] Youth International Party (Yippies)
[11] Mikhail Gorbachev
[12] Pope Innocent III
[13] Magna Carta
[14] Mainz
[15] Graffito of Esmet-Akhom
[16] Gutenberg
[17] Thomas Edison
[18] Georges Cuvier
[19] James Watt
✍️ پژوهش و نگارش: شروین وکیلی | بازخوانی و ویرایش: بهنوش عافیتطلب [نقدآگین برخی تواریخ ارزشمند را افزوده و بعضن تصحیح یا حذف کردهاست].
رام (روزشمار ایرانیِ معنادار) کوششی است برای بازسازی تقویم روزشماری معنادار برای ایرانیان، به شکلی که مناسبتها و سالگردهای منسوب به روزها عینیتی علمی داشته باشد و زمان روزمره و معنازدودهی امروزینی که روزهایمان را پوچ و پوک ساخته را به توالیای معنادار از سالگردِ رخدادهای معنادار تبدیل کند. سه گوشزد در دربارهی طرح رام:
۱) تمام تاریخهایی که شناسهی میلادی (.م) یا پیشامیلادی (پ.م) ندارند به هجری خورشیدی محاسبه شدهاند.
۲) محتوای روزشمار رام نهایی نیست و تا پایان سال ۱۳۹۶ تکمیل میشود. هنگام نقل آن به طرح ارجاع دهید و این نکته را در نظر داشته باشید.
۳) اگر مناسبتی سراغ دارید که نادیده مانده، آن را همراه با نشانی مرجعش در تلگرام برایم بفرستید که در این طرح گنجانده شود: