یازدهم امرداد

در دوران اوج نهضت مشروطه، روز چهارشنبه یازدهم امرداد سال ۱۲۸۹ دولت فرمانی صادر کرد و از همه‌ی مجاهدان که تهران را فتح کرده بودند، خواست تا سلاح خود را تحویل دهند. بر مبنای این فرمان، تنها بختیاری‌ها به‌عنوان گارد ملی مسلح باقی می‌ماندند. با این همه، هنوز نیروهای استبدادی فعال بودند و درست یک سال بعد، در همین روز به سال ۱۲۹۰، سالارالدوله با نیروهای عشایری‌اش کرمانشاه را گرفت.

شش سال بعد مستبدین سرکوب شده بودند، ولی پشتیبانان خارجی‌شان همچنان در ایران نفوذ داشتند. به این شکل بود که در ۱۲۹۶ روزنامه‌ی نوبهار که به دست ملک‌الشعرای بهار منتشر می‌شد با اعمال نفوذ روس‌ها توقیف شد.

یک سال بعد (۱۲۹۷) وثوق‌الدوله به صدارت رسید و موفق شد نظمی در کشور ایجاد کند. یکی از دستاوردهایش آن بود که انجمن مجازات را از بین برد و دو تن از تروریست‌های مهمشان -حسین‌الله و رشیدالسلطان- را اعدام کرد و منشی‌زاده و ابوالفتح‌زاده را به پانزده سال حبس محکوم کرد.

دو سال بعد، قوای انگلیسی هم ناگزیر شدند از شمال ایران خارج شوند و وقتی منجیل را تخلیه کردند، بلشویک‌ها در رشت جشن بزرگی برگزار کردند.

حوادث تاریخی جهان

در خارج از قلمرو ایران‌زمین این روز با درگیری‌ها و کشمکش‌های سیاسی گوناگونی قرین بوده‌است.

 در یازدهم امرداد سال ۳۳۸ پ.م. سپاهیان مقدونی که زیر فرمان فیلیپ می‌جنگیدند در نبرد خایرونیا[1] بر قوای متحد آتن و تبس چیره شدند و به این شکل مقدونیه یونان را زیر نفوذ خود گرفت.

در ۲۱۶ پ.م. ارتش کارتاژ[2] با فرماندهی هانیبال[3] (نگاره‌ی بالا) بر ارتش بزرگ‌تر روم در نبرد کانای[4] چیره شد و این یکی از بزرگ‌ترین شکست‌های رومیان از نیرویی مهاجم به قلمروشان بود.

در سال ۱۰۴۳ هجری خورشیدی قوای اتریشی در نبرد سنت گوتارد[5] بر ارتش عثمانی غلبه کرد،

 در ۱۱۷۷ هجری خورشیدی قوای انگلیسی در نبرد نیل[6] بر نیروهای انقلابی فرانسه چیره شدند و این یکی از مهم‌ترین جنگ‌های میان دو نیروی اروپایی بود که در مصر در می‌گرفت.

در سال ۱۲۹۳، در جریان اولین جنگ جهانی اول، نخستین نبرد هوایی رخ داد که طی آن، خلبانی فرانسوی به نام رولان ژرژ گارو[7]، هواپیمای خود را به یک کشتی هوایی (زپلین[8]) آلمانی کوبید و آن را منهدم کرد.

 در سال ۱۳۰۶ در جریان شورش نان‌چانگ، اولین درگیری بزرگ میان حزب ملی‌گرای کومینگ‌تانگ و حزب کمونیست چین آغاز شد.

و هفت سال بعد در ۱۳۱۳، پس از درگذشت هیندنبورگ[9]، آدولف هیتلر که در این هنگام صدراعظم آلمان بود به مقام رهبری (فوهرر[10]) دست یافت.

در زمانه‌ی ما هم در ۱۳۶۸ پاکستان به کشورهای مشترک‌المنافع ملحق شد.  

و در ۱۳۶۹ عراق به کویت حمله کرد.

این روز با چند بازسازی نهادی و تحول اجتماعی نیز مصادف بوده‌است.

در ۱۱۶۹ اولین سرشماری در این کشور نوبنیاد انجام گرفت.

در ۱۲۴۸ سیستم طبقاتی اِدو در ژاپن که نوعی نظام خان‌خانی بود توسط امپراتور میجی لغو شد.

در ۱۲۴۹ اولین قطار زیرزمینی جهان (tower subway) در لندن گشایش یافت،

در سال ۱۳۱۱ در چنین روزی کارل اندرسون[11] پوزیترون[12] را کشف کرد.

در ۱۳۸۳ آتش‌سوزی در یک سوپرمارکت در پاراگوئه به مرگ ۳۹۶ نفر و زخمی شدن پانصد نفر انجامید!

زادگان و رفتگان

 زادگان نامدار این روز عبارت‌اند از ژان باتیست لامارک[13]، زیست‌شناس فرانسوی (۱۱۲۳)، مانوئل آلبوکرک[14] سردار استعمارگر اسپانیایی (۱۲۰۷)، ایزابل آلنده[15] نویسنده‌ی شیلیایی (۱۳۲۱). الطائع بالله خلیفه‌ی عباسی (۳۸۲)، معین‌الدین سلیمان پروانه وزیر سلجوقیان روم (۶۰۶)، ‌پاول فون هیندنبورگ[16] رئیس‌جمهور آلمان و قهرمان جنگ جهانی اول (۱۳۱۳) و ریموند کارور[17] داستان‌نویس آمریکایی (۱۳۶۷) هم در این روز درگذشته‌اند.

[1] Battle of Chaeronea

[2] Carthage

[3] Hannibal

[4] Battle of Cannae

[5] Battle of Saint Gotthard

[6] Battle of the Nile

[7] Roland Georges Garros

[8] Zeppelin

[9] Paul von Hindenburg

[10] Führer Führer

[11] Carl Anderson

[12] positron

[13] Jean-Baptiste Lamarck

[14] Manuel Pavia y Rodriguez de Alburquerque

[15] Isabel Allende

[16] Paul von Hindenburg

[17] Raymond Carver