هشتم امرداد
کانال نقدآگین— رام: روزشمار ایرانی معنادار
هشتم امردادماه سالگرد تأسیس شهر بغداد است و تاریخی نمادین است که احیای نظام سیاسی ایرانشهری به دست ابومسلم خراسانی و عباسیان و ریشهکن شدن امویان را نشانهگذاری میکند.
در چنین روزی به سال ۱۴۱ هجری خورشیدی در ساعت و روزی که منجمان خاندان نوبختی بر اساس چارچوبی مغانه تعیین کرده بودند، منصور خلیفهی عباسی شهر بغداد را بنیان نهاد و پایتخت ایران را برای نخستین بار پس از سرنگونی دولت ساسانی بار دیگر به منطقهی تیسفون بازآورد.
کمتر از یک قرن بعد، روز آدینه هشتم امرداد سال ۲۳۴ امام احمد بن حنبل که یکی از بنیانگذاران مذاهب چهارگانهی اهل سنت بود درگذشت. او از مردم خراسان بود و مادرش که اهل مرو بود او را در همین شهر بغداد زاد.
بیش از هزار سال پس از این رخدادها، در دوران معاصر هم وقایع جالب توجهی در این روز رخ داد.
در ۱۲۸۸ مشروطهخواهان پس از فتح تهران در این روز شیخ فضلالله نوری را دستگیر کردند و به دادگاه تحویل دادند. در همین روز دادگاه انقلاب دو تن از سرکردگان مستبدین به نامهای صنیعحضرت و مفاخرالملک را محاکمه کرد و از آنجا که دستشان به خون آزادیخواهان بسیاری آلوده بود، هردو را به مرگ محکوم کرد و این دو در میدان توپخانه و باغشاه به دار آویخته شدند.
حوادث تاریخی جهان
در سطح جهانی این روز با چند چرخش سیاسی همزمان بوده است.
در ۱۲۹۱ امپراتور میجی[1] درگذشت و پسرش یوشیهیتو تایشو[2] به مقام امپراتوری رسید.
در ۱۳۲۷ گاندی[3] به دست ناتورام گودسی[4] که مرید یک پیشوای هندو به نام مَهاسَبهَه[5] بود، به قتل رسید. او هنگام مرگ هفتاد و نُه سال سن داشت.
رخدادهای پراکنده اما مهم دیگری هم در روز هشتم امرداد واقع شدهاند.
مثلا در ۱۰۰۵ زلزلهی ناپل[6] بیش از ده هزار کشته به جا گذاشت، در ۱۱۱۲ اولین گراند لژ فراماسونهای آمریکایی در ماساچوست تأسیس شد.
در ۱۲۹۸ جمهوری وایمار[7] پس از پایان جنگ جهانی اول در آلمان تأسیس شد.
در سال ۱۳۱۱ والت دیسنی کارتون «گلها و درختان[8]» را نمایش داد که اولین کارتون با رنگبندی تکنیکالر و در ضمن اولین کارتون برندهی جایزهی آکادمی فیلم بود.
در ۱۳۸۵ هم آخرین شماره از طولانیترین برنامهی رادیویی موسیقی دنیا (Top of the Pops) پس از ۴۲ سال پخش منظم در بیبیسی پایان یافت.
زادگان و رفتگان
زادگان نامدار هشتم امرداد عبارتاند از: گئورگ ویلهلم فون زیمنس[9] بنیانگذار آلمانی کمپانی زیمنس (۱۲۳۴)، تورستن وِبلِن[10] جامعهشناس آمریکایی (۱۲۳۶)، هنری مور[11] مجسمهساز انگلیسی (۱۲۷۷) و کریستوفر نولان[12] کارگردان انگلیسی (۱۳۴۹).
در میان رفتگان برجستهی این روز هم میتوان از این افراد یاد کرد: اوتو فون بیسمارک[13] نخستین صدراعظم آلمان (۱۲۷۷) و اینگمار برگمن[14] کارگردان سوئدی (۱۳۸۶).
[1] Emperor Meiji
[2] Yoshihito, Emperor Taishō
[3] Mahatma Gandhi
[4] Nathuram Godse
[5] Mahasabha
[6] Naples earthquake
[7] Weimar
[8] Flowers and Trees
[9] Georg Wilhelm von Siemens
[10] Thorstein Veblen
[11] Henry Moore
[12] Christopher Nolan
[13] Otto von Bismarck
[14] Ingmar Bergman
✍️ پژوهش و نگارش: شروین وکیلی | بازخوانی و ویرایش: بهنوش عافیتطلب [نقدآگین برخی تواریخ ارزشمند را افزوده و بعضن تصحیح یا حذف کردهاست].
رام (روزشمار ایرانیِ معنادار) کوششی است برای بازسازی تقویم روزشماری معنادار برای ایرانیان، به شکلی که مناسبتها و سالگردهای منسوب به روزها عینیتی علمی داشته باشد و زمان روزمره و معنازدودهی امروزینی که روزهایمان را پوچ و پوک ساخته را به توالیای معنادار از سالگردِ رخدادهای معنادار تبدیل کند. سه گوشزد در دربارهی طرح رام:
۱) تمام تاریخهایی که شناسهی میلادی (.م) یا پیشامیلادی (پ.م) ندارند به هجری خورشیدی محاسبه شدهاند.
۲) محتوای روزشمار رام نهایی نیست و تا پایان سال ۱۳۹۶ تکمیل میشود. هنگام نقل آن به طرح ارجاع دهید و این نکته را در نظر داشته باشید.
۳) اگر مناسبتی سراغ دارید که نادیده مانده، آن را همراه با نشانی مرجعش در تلگرام برایم بفرستید که در این طرح گنجانده شود: