چهارم خرداد

— رام: روزشمار ایرانی معنادار

چهارم خردادماه با مجموعه‌ای از رخدادهای ریز و درشت واگرا مصادف بوده است.

در سال ۴۶۴ خورشیدی، آلفونسوی ششم شاه کاستیل[1] موفق شد تولدو[2] را فتح کند و به حاکمیت مسلمانان بر این قلمرو خاتمه دهد.

در ۱۳۰۰ احمدشاه قاجار به دنبال اعتراض شدید مردم، سیدضیاءالدین را از صدارت عزل کرد و دولت بیست و پنج هزار تومان به او داد و محترمانه به این ترتیب به اروپا تبعیدش کرد.

در ۱۳۲۹ دکتر مصدق در جریان کشمکش بر سر ملی شدن صنعت نفت، به بازنشستگی اجباری فضل‌الله زاهدی به دست رزم‌آرا اعتراض کرد و شاه که با رزم‌آرا دشمنی داشت از او هواداری کرد و زاهدی را به سناتوری برگزید.

در ۱۳۲۵ مجلس اردن امیر عبدالله اول را به حکومت برگزید.

در ۱۳۶۰ در گرماگرم جنگ ایران و عراق، شورای همکاری خلیج فارس در ریاض خلق شد. این شورا از عربستان، بحرین، کویت، قطر، عمان، و امارات تشکیل شده بود و کشورهایی با پیشینه‌ی چند ده سال را شامل می‌شد که پیشتر مستعمره‌ی انگلستان بودند و حالا قرار بود پول نفتشان را برای فرسودن توان نظامی ایران به اروپا بفرستند و برای عراق اسلحه بخرند.

در ۱۱۸۹، مردم بوئنوس آیرس شورش کردند و جنگ‌های استقلال آرژانتین شروع شد.

در ۱۲۷۴ جمهوری فرمز (تایوان) تشکیل شد.

روز چهارم خرداد در ضمن ارتباطی با آسمان و سفرهای فضایی واقعی و مجازی هم پیدا می‌کند.

چون در ۱۳۴۰ کندی[3] در سخنرانی‌اش در کنگره گفت تا پیش از پایان دهه انسان به ماه خواهند فرستاد و در نتیجه شانزده سال بعد (۱۳۵۶) فیلم مشهور «جنگ ستارگان[4]» اکران شد!

در همین روز به میمنت این ماجرا، دولت چین ممنوعیت آثار شکسپیر را برداشت و به این ترتیب، انقلاب فرهنگی خاتمه یافت.

نزدیک ده سال بعد از ماجراها، برنامه‌ی تلویزیونی دیرپا و مشهور اوپرا آغاز شد که تا چهارم خرداد ۱۳۹۰ ادامه داشت و در این روز، اوپرا وینفری[5] آخرین بخش از برنامه‌اش را پس از بیست و پنج سال اجرا کرد.

در 917 ژان کالون[6] اصلاحگر مسیحی و پیروانش از ژنو تبعید شدند. پارلمان انگلستان هم در ۱۰۶۸ قانون رواداری دینی را تصویب کرد که فقط پروتستان‌ها را شامل می‌شد و بگیر و ببند کاتولیک‌ها را مهار نمی‌کرد!

در 1297 در پی فروپاشی دولت تزاری جمهوری دموکراتیک گرجستان تأسیس شد که اندکی بیش نپایید و باز به دست روس‌ها فتح و ویران شد.

زادگان

این روز با زادروز این افراد مصادف است: ابوالفتح نصیرالدین محمود بگادَه شاه گجرات (۸۳۷)، دانیل گابریل فارنهایت[7] وضع‌کننده‌ی مقیاس درجه‌بندی دما (۱۰۶۵)، قاضی ناظرالاسلام شاعر بنگالی (۱۲۷۸)، نعیم فراشری[8] شاعر آلبانیایی (۱۲۲۵)، ایگور سیکورسکی[9] مخترع هلیکوپتر (۱۲۶۸)،

1802م - یوهان فردریش فون برانت (متوفی 1879)، پزشک، جانورشناس و گیاه شناس آلمانی، نویسنده بیش از 300 مقاله علمی.

1865م - جان ریلی موت (متوفی 1955)، شخصیت عمومی و مذهبی آمریکایی، برنده جایزه صلح نوبل

رفتگان

عبدالرحمن صوفی اخترشناس نامدار ایرانی (۳۶۵)، حسین بن احمد بن حجاج کاتب معروف به ابن حجاج فاضل، ادیب و شاعر شیعه (۳۸۰) و احمد جودت پاشا[10] (۱۲۷۴) در چنین روزی درگذشتند.

1693م - ماری دو لافایت (زاده 1634)، نویسنده فرانسوی، پیشگام ژانر رمان عاشقانه-روانشناختی.

2020م - جورج فلوید (متولد 1973)، آمریکایی آفریقایی تبار، درگذشت که مرگ او منجر به اعتراضات گسترده ضد نژادپرستی در سراسر کشور شد.

مناسبت‌های جهانی و برخی حوادث

روز جهانی آفریقا
روز جهانی تیروئید
روز ملی شراب در آمریکا

• 1895 - اسکار وایلد توسط دادگاه لندن به دلیل "رفتار غیر اخلاقی" (ارتباط با یک مرد) محکوم شد و به دو سال کار سخت محکوم شد.

•2009 - کره شمالی آزمایش های هسته ای زیرزمینی را با ظرفیت 20 کیلوتن انجام داد

✍️ پژوهش و نگارش: شروین وکیلی | بازخوانی و ویرایش: بهنوش عافیت‌طلب [نقدآگین برخی تواریخ ارزشمند را افزوده و بعضن تصحیح یا حذف کرده‌است].

رام (روزشمار ایرانیِ معنادار) کوششی است برای بازسازی تقویم روزشماری معنادار برای ایرانیان، به شکلی که مناسبتها و سالگردهای منسوب به روزها عینیتی علمی داشته باشد و زمان روزمره و معنازدوده‌ی امروزینی که روزهایمان را پوچ و پوک ساخته را به توالی‌ای معنادار از سالگردِ رخدادهای معنادار تبدیل کند. سه گوشزد در درباره‌ی طرح رام:

۱) تمام تاریخ‌هایی که شناسه‌ی میلادی (.م) یا پیشامیلادی (پ.م) ندارند به هجری خورشیدی محاسبه شده‌اند.

۲) محتوای روزشمار رام نهایی نیست و تا پایان سال ۱۳۹۶ تکمیل می‌شود. هنگام نقل آن به طرح ارجاع دهید و این نکته را در نظر داشته باشید.

۳) اگر مناسبتی سراغ دارید که نادیده مانده، آن را همراه با نشانی مرجعش در تلگرام برایم بفرستید که در این طرح گنجانده شود:

@SherwinVakili

[1] Alfonso VI of León and Castile

[2] Toledo

[3] John F. Kennedy

[4] Star Wars

[5] Oprah Winfrey

[6] John Calvin

[7] Daniel Gabriel Fahrenheit

[8] Naim Frashëri

[9] Igor Sikorsky

[10] Ahmed Cevdet Pasha