📅 سیام اردیبهشت
کانال نقدآگین— رام: روزشمار ایرانی معنادار
🗓 سیام اردیبهشت، سالگرد چندین رخداد مهم تاریخیست که اغلب به مرگ و میر و خونریزی منتهی شدهاست.
🗓 قدیمیترین نمونهاش آنکه در ۳۲۵ میلادی، شورای اول نیقیه آغاز به کار کرد و این همان انجمنی بود که دین مسیحیت دولتی را زیر نظر کنستانتین امپراتور روم سازماندهی کرد و کمر همت به ریشهکنی فرهنگ جهان باستان بست.
🗓 حدود دویست سال بعد در ۵۲۶ میلادی، زلزلۀ سهمگینی انطاکیه را ویران کرد و به مرگ ۲۵۰ هزار تن انجامید. این شهر در آن هنگام در قلمرو روم شرقی قرار داشت، اما پس از زلزله، انوشیروان دادگر و سپاهیان ساسانی آنجا را گرفتند و برای مردم انطاکیه شهری دیگر در سوریه ساختند و مردمش را به آنجا منتقل کردند. هر چند منابع تاریخی دربارۀ ماهیت این عملیات کاملاً شفاف و روشن هستند، برخی از بیانیهنویسان دولتی رومی این عملیات درخشان یاریرسانی را به فتح انطاکیه و به بردگی گرفتن اهالیاش حمل کردند که به شکل نامنتظره و نامعقولی امروز روایت غالب از ماجرا شدهاست. برای رد این روایت نامستند، کافیست ورود سپاهیان ساسانی به انطاکیه و انتقال مردم به شهری تازه که برایشان ساخته شدهبود را با ورود سپاهیان فاتح به شهرهای دیگر مقایسه کنیم.
🗓 دست بر قضا، دقیقاً در همین روز سیام اردیبهشت دو نمونۀ دیگر از این رخداد را داریم در ۸۹۹ خورشیدی سربازان اسپانیایی که به فرمان شورای نیقیه مؤمن بودند و خود را وارث امپراتوری روم میدانستند، همچون مهمانانی عالی مقام به پایتخت آزتکها - تنوچتیتلان - وارد شدند، و در همین روز به هنگام جشن مذهبی توکسکاتل که در آن، مردم بیسلاح شرکت میکردند، غافلگیرانه به میزبانانشان حمله بردند و همۀ مردم را کشتار کردند. به روایتی بیش از هزار زن و مرد و کودک در این فاجعه کشتهشدند.
🗓 برای این که نمونۀ مدرنی هم در این بین داشتهباشیم، خوب است به فرمان ناپلئون اشاره کنیم که در سال ۱۱۸۱ در همین روز صادر شد و بار دیگر بردگی را که در جریان انقلاب فرانسه الغا شدهبود، در مستعمرههای فرانسه قانونی ساخت.
🗓 از جملۀ رخدادهای فاجعهبار دیگر این روز، میتوان به سال ۱۲۶۲ اشاره کرد که چنین روزی در آن، انفجار آتشفشان کراکاتوآ آغاز شد و به مرگ ۳۶ هزار نفر منتهی شد. در ۱۳۱۹ هم اولین زندانیان به اردوگاه آشویتس وارد شدند!
🗓 رخدادهای ریز و درشت دیگری هم در این روز واقع شدهاست. در ۱۳۲۷ چیانگ کای شک، به ریاست جمهوری چین برگزیدهشد. در ۹۴۹ آبراهام اور تلیوس، اولین نقشۀ اطلس مدرن را پدید آورد در ۱۲۵۲ لوی استراوس و ياكوب دیویس، در آمریکا شلوار لی (بلو جین) را به اسم خود ثبت کردند.
🗓 در ۱۲۵۴، هفده کشور در کنوانسیون متر حضور یافتند و پذیرفتند تا یکاهای متریک استاندهشان باشند. ادیسون هم در چنین روزی به سال ۱۲۷۰ اولین نمونه از کینتوسکوپ خود را نمایش داد؛ ابزاری که بعدها به دوربین فیلمبرداری تکامل یافت. در ۱۳۰۶ چارلز لیندبرگ نخستین پرواز انفرادی بر فراز اقیانوس اطلس را به پایان رساند. در ۱۳۴۳ ریزموجهای مربوط به تشعشع زمینۀ کیهانی کشف شد و در ۱۳۶۲ اولین مقاله دربارۀ کشف ویروس ایدز در Science انتشار یافت. در این بین، جینالولو بریجیدا (هنرپیشه نامدار ایتالیایی) هم در ۱۳۴۲، همراه همسرش به تهران سفر کرد که با استقبال بیسابقۀ مردم روبرو شد.
📅 زادگان و رفتگان
🗓 زادگان نامدار سیام اردیبهشت کاملاً برای خنثا کردن تأثیر رخدادهای سیاسی این روز بسنده هستند؛ چون اونوره دو بالزاک نویسندۀ فرانسوی (۱۱۷۸) و جان استوارت میل فیلسوف انگلیسی (۱۱۸۵) و آلکسی توپولف، مهندس طراح هواپیماهای توپولف (۱۳۰۴) و شر خوانندهی آمریکایی (۱۳۲۵) در این روز زاده شدند.
🗓 در گذشتگان این روز هم به همین اندازه نامدار هستند. در ۱۰۰۱ عثمان دوم، امیر عثمانی در ۱۳۸۱ استفن جی گولد، زیست شناس و در ۱۳۸۴ پل ریکور ادیب و فیلسوف فرانسوی درگذشتند.
✍️ پژوهش و نگارش: شروین وکیلی | بازخوانی و ویرایش: بهنوش عافیتطلب [نقدآگین برخی تواریخ ارزشمند را افزوده و بعضن تصحیح یا حذف کردهاست].
رام (روزشمار ایرانیِ معنادار) کوششی است برای بازسازی تقویم روزشماری معنادار برای ایرانیان، به شکلی که مناسبتها و سالگردهای منسوب به روزها عینیتی علمی داشته باشد و زمان روزمره و معنازدودهی امروزینی که روزهایمان را پوچ و پوک ساخته را به توالیای معنادار از سالگردِ رخدادهای معنادار تبدیل کند. سه گوشزد در دربارهی طرح رام:
۱) تمام تاریخهایی که شناسهی میلادی (.م) یا پیشامیلادی (پ.م) ندارند به هجری خورشیدی محاسبه شدهاند.
۲) محتوای روزشمار رام نهایی نیست و تا پایان سال ۱۳۹۶ تکمیل میشود. هنگام نقل آن به طرح ارجاع دهید و این نکته را در نظر داشته باشید.
۳) اگر مناسبتی سراغ دارید که نادیده مانده، آن را همراه با نشانی مرجعش در تلگرام برایم بفرستید که در این طرح گنجانده شود:
@SherwinVakili