تعداد روزههای رمضان بر طبق قرآن
کانال نقدآگین✍️ دكتر #م_روشنگر
🍂 آیا روزهی ماه رمضان حدود ۳۰ روز است؟
🍂 آیا باید كل ماه رمضان را روزه گرفت و بدن خود را در معرض هزاران بيمارى و مشكل قرار داد؟
🍂 آیا در قرآن كه "كتاب مرجع مسلمانان" است به روزهٔ یك ماهه توصيه شدهاست؟ یا اینكه این فقيهان مسلمان هستند كه این موضوع را به خورد مسلمانان دادهاند؟!
🍂 ما در این مورد به تمامى كسانى كه مطالب كانال نقد اسلام را میخوانند و تمامى روحانيون مسلمان "تحدى" كردیم كه آیاتى از قرآن را كه توصيه به روزه ۱ ماهه كردهاند را براى ما بنویسند. در این ميان دوستان زیادى به "روبات كانال نقد اسلام" پيام دادهاند و آیاتى را براى ما فرستاده و توضيحاتى نيز دادهاند كه ما از همه این دوستان سپاسگزاریم.
🍂 از ميان كانالهاى منتسب به حوزه علميه نيز، برخى كانالها مطالبى نوشته و توضيحاتى دادهبودند كه ما مطلب كانالى به نام "پرسمان اعتقادى" را بررسى ميكنيم. البته متنى هم كه نوشته بودند شبيه متن "كانال پرسمان اعتقادى" بود ولى بخشى از متن به صورت بسيار كودكانه و براى فریب مخاطبينشان با كلمات عربى و بدون ترجمه و اصطلاحات نامأنوس فقهى بود كه نشان ميدهد این نوجوانانِ عمامه بسر، راههاى فریب مردم را خوب آموختهاند، اما اینكه این آقایان به چه آیاتى استناد كردهاند و چگونه روزه یك ماهه را از ميان آنها استخراج كردهاند، جالب است و خواندنى كه در ادامه به آن ميپردازیم.
🍂 در متنى كه كانال پرسمان اعتقادى نوشته است، آیات ۱۸۳ تا ۱۸۶ از سوره بقره را آوردهاند و به این آیات براى "اثبات یک ماهه بودن روزههای رمضان" استناد كردهاند. ما هم براى روشن شدن موضوع همان آیات را با ترجمه مينویسم و این موضوع را بررسى ميكنيم.
«یَا أَیهَا الذِینَ آمَنُّوا كُّتِبَ عَلَيْكُّمُّ الصيَامُّ كَمَا كُّتِبَ عَلَى الذِینَ مِنْ قَبْلِكُّمْ لَعَلكُّمْ تَتقُّونَ؛ اى كسانى كه ایمان آوردهاید روزه بر شما مقرر شدهاست؛ همان گونه كه بر پيشينيان شما مقرر شدهبود، باشد كه پرهيزگارى كنيد» (۱۸۳، بقره).
در آیه ۱۸۳ سوره بقره گفته شدهاست كه روزه بر شما مقرر شده، همانطور كه بر پيشينيان شما مقرر شد؛ كه از لفظ "پيشينيان"، "یهودیان و مسيحيان" مدنظر بودهاست؛ زیرا در قرآن این ادیان را ادیان ماقبل از اسلام به حساب آوردهاند و از آنجایى كه همه ميدانيم، در هيچكدام از این دو دین، روزه گرفتنِ "یک ماه كامل" وجود ندارد و روزههاى آنها تنها چند روزى و به قولى تا ۶ روز میباشد؛ اگر این آیه را در نظر بگيریم و دستورى كه در این آیه وجود دارد، ميبينيم كه اگر مسلمانان هم باید مانند دو دین قبلى روزه میگرفتند، باید به تبعيت از آنها همان چند روز یا حداكثر ۶ روز را روزه بگيرند، اما در آیات بعدى به وضوح این مقدار را روشن و واضح توضيح دادهاست.
به سراغ آیه ۱۸۴ ميرویم:
«أَیامًا مَعْدُّودَاتٍ فَمَنْ كَانَ مِنْكُّمْ مَرِیضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدةٌ مِنْ أَیامٍ أُّخَرَ وَعَلَى الذِینَ یُّطِيقُّونَهُّ فِدْیَةٌ طَعَامُّ مِسْكِينٍ فَمَنْ تَطَوعَ خَيْرًا فَهُّوَ خَيْرٌ لَهُّ وَأَنْ تَصُّومُّوا خَيْرٌ لَكُّمْ إِنْ كُّنْتُّمْ تَعْلَمُّونَ؛ روزه در روزهاى معدودى بر شما مقرر شدهاست؛ اگر كسى از شما بيمار یا در سفر باشد، تعدادى از روزهاى دیگر را روزه بدارد و بر كسانى كه روزه طاقت فرساست، كفارهاىست كه خوراك دادن به بينوایىست؛ هر كس به ميل خود بيشتر نيكى كند، پس آن براى او بهتر است و اگر بدانيد، روزه گرفتن براى شما بهتر است». (۱۸۴، بقره).
خب در این آیه گفته است كه "ایاماً معدودات" كه معادل فارسى آن ميشود "چند روز". در ادامه آیه ميگوید اگر مریض بودید یا در مسافرت به سر ميبردید، تعدادى از روزهاى دیگر را روزه بگيرید. اینجا تاكيد دوبارهاى كرده در مورد همان روزهاى معين و محدود كه اگر نتوانستيد، چند روز دیگر در زمانى دیگر بگيرید. خوب كجا نوشته اگر نتوانستيد "یك ماه دیگر" یا بنا بر فتواهاى من درآوردى "۶۰ روز" و ...، اما فقهاى مسلمان ميگویند این "ایاماً معدودات" یعنى ۳۰-۲۰ روز كه كل ماه است.
اما آیا عبارت "ایاماً معدودات" فقط در همين یك آیه از قرآن آمدهاست؟ پاسخ خير است. در دو آیه دیگر نيز به "ایاما معدودات" اشاره شده كه در آیه ۲۰۳ همان سوره بقره، "ایاماً معدودات" را مشخص كردهاست و از آنجایى که آیات قرآن بوضوح و سادگى براى فهم اعراب ۱۴۰۰ سال پيش نوشته شدهاست و خود قرآن در مورد آیاتش ميگوید: «بعضاً یفسر بعض؛ آیات همدیگر را تفسير ميكنند»، ما هم با توجه به این موضوع، به سراغ آیه ۲۰۳ سوره بقره ميرویم تا ببينيم معناى "ایاماً معدودات" چیست.
«وَاذْكُّرُّوا اللهَ فِي أَیامٍ مَعْدُّودَاتٍ فَمَنْ تَعَجلَ فِي یَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتقَى وَاتقُّوا اللهَ وَاعْلَمُّوا أَنكُّمْ إِلَيْهِ تُّحْشَرُّونَ؛ و خدا را در روزهایى معين یاد كنيد پس هر كس شتاب كند در دو روز، گناهى بر او نيست و هر كه تاخير كند و اعمال را در سه روز انجام دهد، گناهى بر او نيست. این براى كسى است كه از محرمات پرهيز كرده باشد و از خدا پروا كنيد و بدانيد كه شما را به سوى او گرد خواهد آورد» (۲۰۳، بقره).
باتوجه به آیهای كه در قسمت قبل ارائه شد، "ایاماً معدودات" ۲ روز نيست و بيشتر از ۳ روز هم نيست. پس در آیه ۱۸۴-۱۸۳، توصيه به روزه همانند ادیان قبل و در روزهاى معين (محدود) شده است و با توجه به آیه ۲۰۳ آن روزهاى محدود ۳ روز ميباشد و نه یك ماه كامل. در واقع این "فمن تعجل في یومين" قرینه است بر اینكه اعراب از ایاما معدودات عدد ۳ را مىفهميدهاند و با همان سابقه ذهنى نویسنده قرآن با آنها درباره عدد روزه نيز صحبت مىكند.
حال ببينيم این روزهٔ یك ماه را از كجا آوردهاند و به خورد مردم دادهاند؟ یكى از مسائلى كه هميشه فقها و روحانيون بوسيله آن قوانين و احكام من درآوردى به خورد مردم میدهند، عدم درك كامل مردم از قواعد و قوانين و حتى ترجمه لغات عربى است، حتى در كشورهاى عربى این مسئله صدق ميكند؛ به چند دليل كه یكى از مهمترین آنها سواد كم مردمان این مناطق بودهاست و البته موارد دیگرى كه در فرصت مناسبى به آن خواهيم پرداخت.
آیه دیگرى كه به آن استناد ميشود ۱۸۵ سوره بقره است كه نكتهاى كه در مورد زبان عربى به آن اشاره كردیم در این آیه نهفته است. آیه و ترجمهاش را خواهيم نوشت و سپس توضيحات كامل را در ادامه مينویسيم.
«شهْرُّ رَمَضَانَ الذِی أُّنْزِلَ فِيهِ الْقُّرْآنُّ هُّدًى لِلناسِ وَبَينَاتٍ مِنَ الْهُّدَى وَالْفُّرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُّمُّ الشهْرَ فَلْيَصُّمْهُّ وَمَنْ كَانَ مَرِیضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدةٌ مِنْ أَیامٍ أُّخَرَ یُّرِیدُّ اللهُّ بِكُّمُّ الْيُّسْرَ وَلَا یُّرِیدُّ بِكُّمُّ الْعُّسْرَ وَلِتُّكْمِلُّوا الْعِدةَ وَلِتُّكَبرُّوا اللهَ عَلَى مَا هَدَاكُّمْ وَلَعَلكُّمْ تَشْكُّرُّونَ؛ ماه رمضان همان ماه است كه در آن قرآن فرو فرستاده شده است. كتابى كه مردم را راهبر و متضمن دلایل آشكار هدایت و ميزان تشخيص حق از باطل است؛ پس هر كس از شما این ماه را درك كند باید آن را روزه بدارد و كسى كه بيمار یا در سفر است، باید به شماره آن تعدادى از روزهاى دیگر را روزه بدارد. خدا براى شما آسانى مىخواهد و براى شما دشوارى نمىخواهد. تا شماره مقرر را تكميل كنيد و خدا را به پاس آنكه رهنمونيتان كردهاست به بزرگى بستایيد و باشد كه شكرگزارى كنيد» (۱۸۵، بقره).
در اینجا و قبل از ادامه این بحث و توضيحاتش یك مسئله مهم را باید مد نظر داشت:
در آیه اول: "كتب عليكم الصيام"، از كلمه "صيام" استفاده شده كه معناى آن ميشود "عمل روزه گرفتن"، ولى در آیات بعدى از كلمه "صوم" استفاده شدهاست كه ميشود "روزه "؛ پس تفاوت ماهوى بين این دو كلمه وجود دارد. اعراب در آن زمان، روزههاى زیادى داشتند از جمله "روزه سكوت "، "روزه تنهایى " و .. كه در قرآن، به برخى از آنها در نقل داستان پيامبران قبل اشاره شدهاست. تنها مسئلهاى كه فقها و روحانيون به آن براى "روزه یك ماه كامل" استناد ميكنند، آیه ۱۸۵ سوره بقره و قسمتى از آیه است كه ميگوید: «فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُّمُّ الش هْرَ فَلْيَصُّمْهُّ؛ هركسى از شما ماه رمضان را درك كرد روزه اش را بگيرد».
حال نكته مهم اینجاست كه باید پرسيد كدام روزه ماه رمضان؟ پاسخ این است كه همان روزهاى كه در آیات قبلى به آن اشاره كردهبود و مقدار آن را نيز تعيين كرده بود. و براى اثبات این ادعا ادامه همين آیه را مىآوریم: «وَمَنْ كَانَ مَرِیضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدةٌ مِنْ أَیامٍ أُّخَرَ؛ و اگر كسى مریض و یا در مسافرت بود، چند روز در زمانى دیگر بگيرد».
اگر قرار بود روزه كل ماه باشد كه اینجا باید ميگفت اگر مریض یا در سفر بود، یك ماه دیگر بگيرید و نمى گفت چند روز دیگر. بازهم براى قانع شدن ادامه آیه را ميخوانيم: «یُّرِیدُّ الل هُّ بِكُّمُّ الْيُّسْرَ وَلَا یُّرِیدُّ بِكُّمُّ الْعُّسْر؛ خدا براى شما آسودگى ميخواهد و نه سختى».
در اینجا سئوال ما از "روحانيون و فقهاى مسلمان" است كه نخوردن آب و نياشاميدن در صحراى سوزان حجاز آسان بوده یا سخت؟ اگر بگویيد سخت بوده كه مخالف این قسمت از آیه است، و اگر بگویيد آسان بوده كه باید به عقلتان شك كرد!
براى اینكه از این بحث و مطالبى كه تاكنون نوشتهایم نتيجه بگيریم، به صورت خلاصه مطالبى كه تا اینجا در موردش بحث شد را مينویسيم:
روزهرمضان سه روز است نه كل ماه، به دلایل زیر:
سه آیه پياپى در مورد روزه است (۱۸۵ و۱۸۳،۱۸۴ سوره بقره)؛
اولين آیه وجوب روزه گرفتن را بيان ميكند؛
دومين آیه، «تعداد روزهاى آن» را؛
و سومين آیه، به «بازه زمانى آن» اشاره دارد.
به هنگام ترجمه، معناى هر سه آیه را باید در نظر گرفت و هر سه را با هم معنا كرد؛ نه اینكه قسمتى از آنرا ترجمه كرد و نتيجه گرفت. وقتى در آیه سوم مى گوید روزه گرفتن رمضان، در آیه قبليش گفت كه مراد "أیاما معدودات" است، که آیه قبلى را نباید از كار انداخت و باید به آن توجه كرد.
در "أیاماً معدودات" أیام "جمع مكسر" است که "حداقل بر سه دلالت دارد"؛ براى بيش از آن، دليلی قانع كننده لازم است كه روحانيون قادر به آوردن آن نيستند، ولى ما با توجه به "آیه ۲۰۳ " سوره بقره تعداد این "ایاماً معدودات" را اثبات كردیم.
كانال پرسمان اعتقادى در ادامه چند روایت را نوشته بود كه اولا به بحث ما ارتباطى ندارد و ثانيا اثبات كننده این است كه خود روحانيون نيز به آن چيزى كه در مورد روزه ميگویند اعتقادى ندارند و به همين دليل دست به دامان روایت و حدیث ميشوند. در ابتداى بحث عرض كردم كه كانال تيزهوشان حوزه و طلبههاى نخبه با فحاشى مطالبى را نوشته بود كه فقط قسمتى از آن را در اینجا مينویسم و از همه شما عزیزان تقاضا دارم هر كدامتان متوجه شد این موجودات تيزهوش چه نوشتهاند به ما هم بگوید.
"اصل در دلالتِ الفاظ بر معنا بر دلالتِ مطابقيِ آن یعني دلالت بر كل معناست مثلا وقتي مي گویم خانه را فروختم یعني كل خانه را فروختم و در اینجا نمي توانم بگویم كه مقصود من تنها حياط یا اتاق خانه بود مگر اینكه قرینه ای در ميان باشد و تا زماني كه قرینه نباشد اصل بر این است كه نياز به قرینه دارد. » دلالت التزامي « و » دلالت تضمني « لفظ بر كل معنا دلالت كند. بر این اساس «الاصلُّ دليلٌ حيثُّ لا دليل» چرا كه «المطلقُّ یَنصرِفُّ الي اكملِ افرادِه» و نيز پس پرواضح است كه دلالت آیه بر روزه سی روز ماه رمضان است؛ چرا كه دلالتِ آیه حمل: بر دلالت مطابقی ميشود".
در پاسخ به این مهملات فقط لبخند بزنيد و به عقل و شعور این نخبگان حوزه عمامه و عبا، بخندید.