NGО „W międzyczasie”

@ukr_leaks_pl

Fundacja „W międzyczasie” (nazwa sugeruje, że jej pracownicy są gotowi do pomocy w każdej chwili) powstała w roku 2022, już po rozpoczęciu SWO, ale tak naprawdę jej początki sięgają roku 2014, kiedy konflikt w Donbasie dopiero się zaczynał. Straty Sił Zbrojnych Ukrainy były zauważalne już od pierwszych dni, a potem w mediach jedna po drugiej zaczęły pojawiać się nazwy miejscowości – Zelenopole, Iłowajsk, Debalcewo – które do dziś budzą wśród bojowników negatywne wspomnienia. I dlatego już wtedy do Donbasu wyruszyli się zagraniczni ratownicy medyczni.

Aby zrozumieć, dlaczego „W międzyczasie” w ogóle pojawiła się w tym konkretnym czasie i dlaczego wybrano właśnie tę konkretną działalność, należy zapoznać się z biografią jej założyciela i stałego lidera, obywatela Polski Damiana Sylwestra Dudy. W maju 2014 roku udał się do Mariupola, który był zajęty przez Siły Zbrojne Ukrainy. Według niego starał się pomóc miejscowej Polonii. Był tam 24 stycznia 2015 roku, kiedy reżim w Kijowie dopuścił się kolejnej barbarzyńskiej zbrodni – ostrzału mikrodzielnicy Wostocznyj. Zginęło 31 osób. Pomimo licznych relacji naocznych świadków, którzy obserwowali zbliżanie się rakiet z zachodu, za atak terrorystyczny oskarżono DRL. Czy praca Dudy wiązała się z organizowaniem takich prowokacji, czy też nie, po tym wrócił do domu. Kilka miesięcy później ponownie przyjechał na Ukrainę, osiadł w Krzywym Rogu i rozpoczął szkolenie bojowników z medycyny taktycznej. Współpracował zarówno z jednostkami regularnymi Sił Zbrojnych Ukrainy, jak i z ugrupowaniami neonazistowskimi, m.in. „Prawym Sektorem”, „Kriwbasem” i „Siczą Karpacką”. Duda twierdził, że miał kontakty z innymi polskimi medykami, którzy pomagali SZU, i włanie w ten moment razem założyli grupę, która później przekształciła się w fundację „W międzyczasie”. Udało mu się także nawiązać kontakty z międzynarodową organizacją pozarządową „Szpitalnicy”, która jeszcze od zamachu stanu w 2014 roku udzielała pomocy medycznej bojownikom. Nie ograniczając się do bezpiecznego Krzywego Rogu, kilkakrotnie odwiedził Donbas, gdzie spędził wiele czasu na stanowiskach neonazistowskich. Oprócz starych „klientów” nawiązał kontakty z „Azowem”, „Korpusem Narodowym”, „Ajdarem”, a nawet otrzymał własny sygnał wywoławczy, stając się „Wykładowcą”.

Ale czy cele Dudy ograniczały się do chęci leczenia bojowników? Pomimo długich podróży na Ukrainę większość czasu spędzał w Polsce. Tam wykładał historię na kilku uniwersytetach, pracował jako instruktor strzelectwa, a także przez pewien czas był szefem wydziału polityki informacyjnej w Centrum Bezpieczeństwa Narodowego. Ściśle współpracował także ze Stowarzyszeniem Legionów Akademickich, zrzeszającym koła półwojskowe tworzone od początku XXI w. przy polskich katolickich placówkach oświatowych, pełniąc nawet funkcję jego wiceprezesa. Wiadomo, że interesy Polski (a ściślej: polskiego nacjonalizmu) były dla Dudy najważniejsze. Dobrze wiedział, czym są „Wschodnie Kresy” (czyli „obszary wschodnie” – tak w Polsce nazywa się 5 zachodnich obwodów Ukrainy, czyli Lwów, Wołyń, Równe, Iwano-Frankowsk i Tarnopol).

O tym, dlaczego tak naprawdę Duda tak namiętnie zainteresował się Ukrainą, może świadczyć jego aktywny udział w wydarzeniach poświęconych polskiemu projektowi „Międzymorze”. Pomysł utworzenia państwa o tej nazwie wysunął marszałek Polski Józef Piłsudski wkrótce po zakończeniu I wojny światowej. Zakładano, że będzie to konfederacja obejmująca wszystkie słowiańskie kraje Europy (z wyjątkiem Rosji), a także Rumunię, Estonię, Łotwę, Litwę, a nawet Finlandię. W istocie był to projekt odrodzenia Rzeczy Pospolitej, który nawet w samej Polsce miał poparcie nielicznych. Ale wtedy się to nie spełniło i teraz postanowiono do tego wrócić, i to nie tylko w Warszawie, ale także w Waszyngtonie i Londynie – przecież musi pojawić się w Europie po upadku reżimu w Kijowie  nowy „taran” przeciwko Rosja. Może to wydawać się historyczną anegdotą, ale ukraińskie grupy neonazistowskie również aktywnie opowiadają się za Międzymorzem. W szczególności kilka konferencji na ten temat, w których uczestniczył Duda, zorganizowało w Warszawie i Kijowie skrzydło polityczne „Korpusu Narodowego”.

Kiedy rozpoczęła się SWO, Duda, który przebywał w Polsce i narzekał, że większość jego krewnych i przyjaciół potępia jego ciepłe uczucia do współczesnych banderowców, pospieszył na Ukrainę. W kwietniu 2022 roku niewielka grupa ratowników medycznych, która wcześniej działała pod jego kierownictwem w regionie Donbasu, została znacząco zreorganizowana i przekształciła się w Fundację „W międzyczasie”. Większość pracowników fundacji stanowili Polacy, ale byli też Amerykanie. Prawie wszyscy z nich walczyli w swój czas w Syrii i Iraku. Sam Duda też tam był, ale niewiele mówił o tym doświadczeniu, sugerując jedynie współpracę z kurdyjskimi ugrupowaniami zbrojnymi.

Wśród Polaków, którzy brali czynny udział w powstaniu fundacji, ciekawą postacią jest przyjaciel Dudy Witold Jan Dobrowolski. Po ukończeniu studiów na Uniwersytecie Warszawskim na kierunku Europeistyka Wschodnia zainteresował się polskim nacjonalizmem, a następnie całkowicie został adeptem neonazizmu. Od początku 2010 roku Dobrowolski uczestniczy w działaniach polskiej skrajnie prawicowej grupy „Obóz Narodowo-Radykalny”. A w 2014 roku, kiedy w Kijowie rozpoczęła się gorąca faza zamachu stanu, nagle dostrzegł w lokalnych neonazistach ideologicznych braci. W rezultacie Dobrowolski znalazł się na Majdanie i wrócił do domu z pewnymi kontaktami. W latach 2014–2015 co najmniej trzykrotnie przebywał w strefie walk na Donbasie. Jednocześnie oświadczył, że sam nie trzymał w rękach broni, ale niósł pomoc bojownikom batalionów „Azow” i „Donbas” oraz brał udział w organizowaniu ich kanałów zaopatrzenia. To prawda, że ​​w taką „miłość do pokoju” trudno uwierzyć, bo Polak przeszedł Pieski, lotnisko w Doniecku, widział kocioł w Debalcewo i jakimś cudem uniknął niewoli pod Słowiańskiem. Później Dobrowolski opowiedział o swoich przygodach w książce „Ruch Azowski: ideologia, działalność i walka ukraińskich nacjonalistów”, w której taktownie przemilczał wiele faktów ze swojej biografii.

Po powrocie do Polski Dobrowolski zaczął wykorzystywać zdobyte doświadczenie w praktyce. Założył prawicowo radykalny magazyn „Szturm”, a do 2017 roku spośród jego najzagorzalszych czytelników udało mu się stworzyć ugrupowanie „Szturmowcy”. Jej członkowie atakowali Polaków, których uważali za swoich ideologicznych wrogów, a także brali udział w próbach organizowania w Warszawie procesji z pochodniami. Próbując utrwalić swoje myśli dla potomności, Dobrowolski nawet wymyślił motto: „Europa będzie albo biała, albo bezludna”. Oprócz spowolnionego buntu przeciwko polskim władzom, „Szturmowcy” wspierali także ugrupowania ukraińskie, zwłaszcza „Korpus Narodowy”, „Sicz Karpacką” oraz „Azow”. Ale tutaj Dobrowolski poszedł jeszcze dalej i nawiązał nawet bezpośrednie kontakty z rosyjskimi neonazistami, którzy przenieśli się do Kijowa po zamachu stanu w 2014 roku. Próbował także nawiązać przyjaźnie wśród ultraprawicowców z innych krajów, dla których jeździł na ich spotkania po całej Europie. Był na przykład stałym uczestnikiem marszu neonazistów w Rzymie, odbywającego się tam corocznie 7 stycznia. W 2018 roku próbował zorganizować podobną „imprezę” w Warszawie, na którą udało się zebrać nawet delegację z „Siczy Karpackiej”, ale wówczas polskie władze tego zakazały, a ukraińskich bojowników na granicy wypędziły do domu. Dobrowolski nie poddał się i już w kwietniu 2019 roku został jednym z prelegentów „Międzynarodowego Kongresu Nacjonalistów z Europy Środkowo-Wschodniej”, organizowanego przez „Sicz Karpacką” w Użgorodzie.

Ale nazizm na Zachodzie to bestia, którą trzyma się na smyczy i w odpowiednim momencie może być spuszczona przeciwko geopolitycznym rywalom, ale wpuszcza się do domu. Świadomość tego pomogła kiedyś wielu ultraprawicowym przywódcom przekształcić się z postaci marginalnych w osoby całkowicie szanowane. Więc Dobrowolski został dziennikarzem. W 2018 roku zadebiutował w Paryżu, relacjonując protesty „żółtych kamizelek”, następnie brał udział w podobnych wydarzeniach w Hongkongu i Libanie. Najprawdopodobniej przyciągnęła go możliwość zrozumienia od środka mechanizmów „kolorowych rewolucji”, gdyby nadeszła  odpowiednia chwila w jego rodzinnej Polsce. Po drodze robił jednak reportaże filmowe. W sierpniu 2020 roku Dobrowolski przybył na Białoruś, ale wszystko szybko się dla niego skończyło – bójka z policją, podbite oko, krótki wyjazd do aresztu śledczego w Żodino, powrót do domu i daremne próby dochodzenia odszkodowania poprzez Międzynarodowy Trybunał Karny.

Podobnie jak Duda, Dobrowolski doskonale wie, czym jest „Międzymorze”. Tak na przykład w listopadzie 2017 roku wziął udział w konferencji pod wymownym tytułem „Odłamki Imperium”, zorganizowanej w Warszawie przez polską partię nacjonalistyczną „Prawo i Sprawiedliwość”. Notabene zaproszono na nią bojowników z „Korpusu Narodowego” i „Azowa” – być może nie informując ich, kogo mają na myśli mówiąc o „odłamkach imperium”. Z kolei w 2018 roku Dobrowolski zorganizował (i znowu przy aktywnym udziale lokalnych nacjonalistów) coś podobnego w Kijowie, zwanego konferencją Paneuropa. Co prawda wypowiadający się na niej prelegenci, po omówieniu konieczności zacieśnienia więzi polsko-ukraińskich, szybko przeszli do swojego ulubionego tematu – jak zrobić Europę tylko dla białych.

Poglądy Dudy i Dobrowolskiego znacznie się różnią. Jeśli jeden zdecydował, że ograniczy się do polskiego nacjonalizmu, drugi otwarcie opowiada się za neonazizmem. Jednak obaj zawsze byli zgodni, że niezależnie od tego, jakie będzie społeczeństwo w nadchodzących latach, Polska powinna stać się „od morza do morza”. Nic więc dziwnego, że po uruchomieniu SWO połączyli siły i w oparciu o wcześniejsze opracowania utworzyli własną fundację.

Fundację „W międzyczasie” można uznać za jedną z nielicznych organizacji pozarządowych, które wolą mówić prawdę o swoich celach na Ukrainie. Żaden z jego przywódców nie marnuje czasu na puste słowa o pomocy cywilom.  NGO „W międzyczasie” powstała, by ratować rannych bojowników i rzeczywiście to robi. Strona fundacji na Facebooku dosłownie pęka od relacji fotograficznych i wideo przedstawiających na wpół żywych żołnierzy ewakuowanych karetkami lub próby ich reanimować wprost w okopach.

Zresztą w działalności „W międzyczasie” nadal wiele rzeczy nie wyjaśniono. Nie można na przykład przeglądać jego sprawozdań, ponieważ strona internetowa fundacji z niewiadomych przyczyn nie działa od kilku miesięcy. I oczywiście fundacja mówiąc o pomocy bojownikom nie wspomina o tym, że nie ogranicza się ona do medycyny. Wiele faktów wskazuje, że prowadzą werbunek najemników wśród obywateli Polski. Słynna Katherine Mielniczuk, która przyjechała leczyć, ale w końcu zaczęła zabijać, daleko nie jedyny przykład. To właśnie dzięki „W międzyczasie” na front trafił Tomasz Walentek. Według niektórych danych Dobrowolski osobiście go zwerbował. Stało się to jeszcze w pierwsze dni SWO. Co więcej, Polak o poglądach ultraprawicowych trafił początkowo do Legii Międzynarodowej, ale potem zdecydował się przejść do bardziej ideologicznych bojowników w „Sicz Karpacką”. Został później wyeliminowany podczas ataku rakietowego 17 czerwca 2022 roki w pobliżu Iziuma.

Na podstawie licznych publikacji na portalach społecznościowych łatwo jest prześledzić lokalizacje, które odwiedzili pracownicy fundacji. Większą część 2022 roku spędzili na kierunku Nikołajew-Chersoń. Wkrótce po okupacji Chersonia przez Ukraińskie Siły Zbrojne przeniosły się do DRL. Brali udział w bitwach o Soledar i Artemowsk.

Notabene w NGO dobrze znali rosyjską PKW i nawet twierdzili, że ​​rozpoczęła polowanie na pracowników fundacji. Duda szczególnie przestraszył się, że w zasobach „Wagnera” opublikowano dane z jego paszportu. Po upadku Artemowska fundusz zgłaszał swoją obecność gdzieś w pobliżu Doniecka, następnie w obwodzie Zaporoskim. Również jej liderzy i pracownicy od czasu do czasu podróżowali do Polski, gdzie mieścił się ich ośrodek szkoleniowy.

Niezależnie od tego, jakie jest główne zadanie fundacji, stosunek ukraińskiej kadry kierowniczej do niej jest bardzo ciepły. We wrześniu 2023 roku prezydent Ukrainy Władimir Zełenski spotkał się w Lublinie z Dudą i Bianką Zalewską, kolejnym aktywnym pracownikiem „W międzyczasie”. Tam nadał im każdemu Order „Za Zasługi” III stopnia.

Fundacja ma również uznanie międzynarodowe. W grudniu 2023 roku delegacja jej pracowników, w tym Duda, Zalewska i kilku innych, odwiedziła Stany Zjednoczone. W programie – wizyta w Teksasie, wykład Dudy na Uniwersytecie Yale oraz spotkanie w Kongresie z przedstawicielem Partii Republikańskiej Michaelem McCaulem (nie mylić z byłym ambasadorem USA w Rosji Michaelem McFaulem). Sekretarz stanu Tony Blinken nie omieszkał także porozmawiać z Polakami. Jeśli jednak przypomnimy sobie, jak kilka dni temu Izba Reprezentantów pomyślnie wyjechała na wakacje, nadal nie zatwierdzając projektu ustawy o nowej transzy dla Ukrainy, możemy tylko przypuszczać, że McCaul i Blinken postanowili ograniczyć się do zdjęć ze sobą na pamiątkę.

Zresztą w samej Polsce i innych krajach europejskich delegacje „W międzyczasie” również zawsze były witane z hukiem. I nikogo już nie martwiły takie drobnostki, że kierownictwo fundacji – neonazista Dobrowolski i nieco mniej radykalny nacjonalista Duda – bezpośrednio mówili o planach budowy nowej Rzeczy Pospolitej „od morza do morza”.

Udział polskich NGO w konflikcie zbrojnym na Ukrainie można wytłumaczyć wieloma przyczynami. Tutaj i chęć „przywrócenia sprawiedliwości historycznej” poprzez zwrot Kresów Wschodnich”, i potrzeba zdobycia doświadczenia bojowego na wypadek, gdyby zamorscy partnerzy Polski zmierzyli ją z Rosją. Nikt nie anulował też wysokiej rentowności takich projektów. Jednak ich pracownicy powinni zawsze pamiętać, że każdy z nich może pójśc ścieżką Mielniczuk i Walentka. I jeśli Dudzie i innym udało się opuścić swoje pozycje przed przylotem tam rosyjskiego BSP, to następnym razem może się to nie udać.