کتاب لطیف سخنرانی مهندس عبدالعلی بازرگان

سلام و عرض تبریک خدمت دوستان و اصحاب قرآن خدمت به دوستان عزیز انجمن اصحاب قرآن، به تعبیر امام علی (ع) می فرمایند : " «فإنّه شافع مشفّع و ماحل مصدّق»" که مقصود ایشان این است که شفاعتش پذیرفته خواهد شد البته نه به شفاعت لفظی بلکه اگر کسی شفع قرآنی که بسته به اون باشه و پیروی کند از مضامین قرآن وجودش قرآنی شده و صادق مصدقی است که در روز قیامت صداقت قرآن البته معنای مجازی داره حتما پذیرفته خواهد شد.

در قرآن چند بار سوگند به عظمت این کتاب خورده شده یکی می فرماید که " أُقْسِمُ بِمَا تُبْصِرُونَ وَمَا لَا تُبْصِرُونَ " سوگند به هر آنچه که می بینید و هر آنچه که نمی‌بینید ما آن چیزهایی که می بینیم خیلی اندک است ولی از یک مقداری حجم آن وقتی کوچیک تر بشه یا بزرگ تر از یه حدی شود مثل ستاره های نوترونی ... رو هرگز نمی بینیم می‌گویند :"انه لقولُ و رسول کریم" این بشری نیست بلکه در واقع رسول کریم و جبرئیل کریم این رو بر پیامبر (ص) الهام کرده است. در جای دیگر با سوگند به پدیده های بسیار عظیم طبیعت در ماورای زمین در آن جا هم به عظمت قرآن سوگند خورده است، بنابراین هر تلاشی که در جهت فهم بیشتر و بهتر قرآن انجام شود مرضی خداوند است قطعا به هر حال تبریک عرض می کنم که این بخش زیادی از خودتان را به نحوی که توضیح دادند و ترجمه کردند. 

به هر حال تبریک و تهنیت عرض می کنم خدمت آقای دکتر غروی و همه‌ی دوستان دست اندرکار این برنامه و همه شرکت کنندگان در این محفل قرآنی.

به هر حال همین طور که همه در جریان هستید قبل از انقلاب ما سه الی چهار ترجمه قرآن بیشتر نداشتیم ولی بعد از انقلاب تحول بزرگی در این زمینه پیش آمد و ترجمه‌های متعددی عرضه شده که هر کدام هم در جایگاه خود البته مفید و ارزنده خواهد بود. ولی همین طور که می دانید تنها قرآن نیست که احتیاج به ترجمه احتیاج دارد، حافظ و مولوی و بقیه عارفان و ادیبان همان طور که مطلع هستید ده ها شرح برای آن‌ها نوشته شده است در حالی که همه آن‌ها به فارسی سخن گفتند ولی در فرهنگ هشت قرن پیش حدودا زمان حافظ و مولانا مردم از آن واژه ها چیزی می‌فهمیدند که امروز شاید یک معنای دیگری از آن درک می کنند. من یک ترجمه‌ی انگلیسی از حافظ دیدم که درباره کلمه ساقی کلمه "bartender" نوشته بود یعنی ساقی رو همان ساقه‌ای که در میخانه ها است تلقی کرده بود بنابراین هر ترجمه ای کمک می‌کند به فهم قرآن ولی به هر حال این نوع ترجمه خاص که تحت‌اللفظی نام گرفته کمک به آموزش قرآن بیش از شیوه های دیگر می‌کند، اتفاقا مرحوم پدر که قبل از انقلاب کتاب آموزش قرآن به چاپ رساندند.

به هر حال همین طور که همه در جریان هستید قبل از انقلاب ما سه الی چهار ترجمه قرآن بیشتر نداشتیم ولی بعد از انقلاب تحول بزرگی در این زمینه پیش آمد و ترجمه های متعددی عرضه شده که هر کدام هم در جایگاه خود البته مفید و ارزنده خواهد بود. ولی همین طور که می دانید تنها قرآن نیست که به ترجمه احتیاج دارد، حافظ و مولوی و بقیه عارفان و ادیبان همان طور که مطلع هستید ده ها شرح برای آن‌ها نوشته شده است در حالی که همه آن‌ها به فارسی سخن گفتند ولی در فرهنگ هشت قرن پیش حدودا زمان حافظ و مولانا مردم از آن واژه ها چیزی می‌فهمیدند که امروز شاید یک معنای دیگری از آن درک می کنند. من یک ترجمه‌ی انگلیسی از حافظ دیدم که درباره کلمه ساقی کلمه "bartender" نوشته بود یعنی ساقی رو همان ساقه‌ای که در میخانه ها است تلقی کرده بود بنابراین هر ترجمه ای کمک می‌کند به فهم قرآن ولی به هر حال این نوع ترجمه خاص که تحت اللفظی نام گرفته کمک به آموزش قرآن بیش از شیوه های دیگر می‌کند، اتفاقا مرحوم پدر که قبل از انقلاب کتاب آموزش قرآن به چاپ رساندند.

برنامه شان هم این بود که در آموزش و پرورش آن دوران این کتاب تصویب شود و در همان دوران ابتدایی تعلیم داده شود که متاسفانه این عمل به صورت دولتی انجام نشد.ایشان هم همین شیوه را در پیش گرفته بودند که آن هم حالت ترجمه تحت اللفظی داشت، درحقیقت خود من هم به همین نحو یاد گرفته‌ام یعنی در همان دوران نوجوانی که مرحوم پدر هر روز در منزل قرآن می‌خواندند طبیعتا فرزندان هم یاد می‌گیرند و سعی می‌کنند تقلید کنند. من ابتدا یک قرآن با ترجمه عادی را می‌خواندم و زیاد متوجه نمی‌شدم و رفتم سراغ کتابی که یک طرف آن فارسی و یک طرف آن عربی بود تهیه کردم که هرچه می‌خواندم بخصوص قسمت هایی که به تناسب سن و سال داستان داشت باید یکبار فارسی آن را می‌خواندم و برمی‌گشتم عربی آن را میخواندم و خسته می شدم.

بعدها یک زیرنویس گرفتم یک خط عربی بود و یک خط فارسی این خیلی کمک کرد بدون اینکه خودم متوجه بشم ناخودآگاه بعد از مدتی احساس کردم من به زیرنویس نگاه نمی کنم یعنی بالاخره و به خصوص برای نوجوانان که زودتر فرا می گیرند وقتی چند بار آدم این کلمات رو بخواند ناخودآگاه اصلا یاد می گیرد به خصوص وقتی واژه ها در جای خودش انقدر دقیق باشد از این جهت در آموزش به خصوص نسل جوان آشنایی و انس آن‌ها با قرآن به نظر بنده خیلی مفید است. ولی در هر حال جای تفسیرهای به روز را نمی گیرد، همین طور که عرض کردم که دائما شرح بر مولانا و بر حافظ و بر ادیبان دیگر هم نوشته می شود، هر نسلی برای خود به هر حال درک و فهمی دارد و به تناسب روز باید آن حقیقت و مفهوم اصلی را آدم بتواند منتقل بکند ولی در هر حال این در جایگاه خودش یه کار بسیار ارزنده ای بود که زحمت آن را آقای دکتر و همکاران به عهده گرفتند.

ان شاءالله که خداوند توفیق بدهد که به نحو احسن این را به پایان برسانند و همچین اثر با ارزشی رو به جامعه عرضه بکنند.

من به سهم خودم تبریک عرض می کنم و دعای توفیق انجام این کار رو دارم ان شاءالله که همه ی هم میهنان بتوانند حداکثر استفاده را از این کتاب در جهت آشنایی با کلام خداوند بکنند و ملت ما از این سردرگمی و بی تکلیفی ها به مدد هدایت های قرآن ان شاءالله به یک سرنوشت بهتری نائل شود باز هم عذر می‌خواهم از اینکه امکان صحبت مستقیم وجود نداشت و با این اشکالات مجبور شدم که خدمتتون عرض سلام و ارادت و تبریک بکنم عرضم رو خاتمه می دهم خدا نگهدارتان.