چرا پیامبر اسلام ﷺ فاتحِ قلمروِ دل‌هاست؟

میلاد حضرت محمد مصطفی ﷺ، تنها ورق خوردنِ برگی از تقویم تاریخ نیست؛ تجلیِ دوباره‌ی رحمتی است که نازل شد تا انسان، رازِ مکتومِ «انسان بودن» را بازشناسد. او آمد و پیش از آنکه تبر بر پیکر بتخانه بسپارد، بت‌های خودپرستی را در نهانخانه‌ی دل‌ها شکست؛ و پیش از آنکه جهانی را به آیین دعوت کند، آدمیان را به کرامت، اخلاق و والاییِ جان فراخواند.

قرآن، او را «رحمةً للعالمین» می‌نامد؛ بارانی نه برای یک کویر یا یک قبیله، بلکه نَفَسی جان‌بخش برای تمام خاک و هر آن‌کس که بر این کره ترابی دم می‌زند. رازِ جاودانه‌ی محمد ﷺ همین است: او پیش از آنکه پیام‌آورِ شریعت باشد، حکمرانِ ملکوتِ دل‌ها بود.

اگر شمره‌ی شمشیر، مرزها را می‌گشاید، تنها مغناطیسِ محبت است که قلوب را تسخیر می‌کند؛ و آنچه او در ژرفای جانِ انسان‌ها بنا نهاد، زوال‌ناپذیرتر از هر امپراتوریِ خاکی ماندگار شد.

تماشا کنید درخششِ فتح مکه را؛ شکوهِ روزی که قله‌ی اقتدارش پدیدار گشت. آنان که او را از کاشانه رانده بودند، پیکر عمویش حمزه را به خون کشیده و سال‌ها او و یارانش را در حصارِ گرسنگی شکنجه داده بودند، اینک بی‌دفاع و لرزان در برابرش ایستاده بودند. دستِ قدرت برای انتقام گشوده بود، اما او تیغ از غلاف برنکشید؛ نگاهی از سر شفقت بر آنان افکند و فرمود: «بروید که همگی آزادید.» حتی آن‌کس که قساوتش، داغی گران بر دلِ پیامبر نهاده بود، در سایه‌سار این بخشش پناه یافت. این صریح‌ترین تجلیِ قلبی است که عظمت خویش را نه در کینه‌توزی و انتقام، که در ایثار و غفران معنا کرد.

در منشور مدینه نیز نگرشی نو تجلی یافت؛ جایی که اقوام و ادیان گوناگون در کنار یکدیگر نشستند تا به‌جای سلطه‌ی یک تفکر، شهرِ مسئولیت و برادری برپا شود. او در برابر جهالت، نه با ابزارِ تحقیر، که با آئینِ کرامت جنگید؛ آمد تا دختری که زنده در خاک پنهان می‌شد، تاجِ انسانيت بر سر نهد؛ و فقیر، یتیم، زن و برده، مرجعیت و ارزش یابند.

پیش از حضورش، عیارِ آدمی با تبار، زر و زورِ قبیله سنجیده می‌شد. اگر از تبارِ گمنام بودی، در غبارِ نیستی گم می‌شدی. اما او این ترازو را در هم شکست و فریاد زد: «گرامی‌ترین شما نزد خدا، پرهیزکارترین شماست.» این کلام، گسستی شگرف در بنیادهای جاهلیت بود؛ همان زلزله‌ای که «بلال» -برده‌ی رانده‌شده‌ی دیروز- را بر فرازِ کعبه و در کنار بزرگان قریش نشانید.

از همین روست که مهرِ محمد ﷺ، هیجانی زودگذر نیست؛ بلکه عشق به زیستنی متعالی و تجسمِ واقعیِ منشِ انسانی است.

او از بلندای غرور با مردم سخن نگفت؛ فروتنانه می‌نشست، صبورانه می‌شنید، خطاها را می‌پوشاند و مسیر بازگشت را هموار می‌کرد. آدمی را در سیاهیِ کوتاهش خلاصه نمی‌ساخت و در آن‌سوی گناه، انسانی را می‌دید که تشنه‌ی هدایت است.

قرآن چه زیبا سیرتش را نگاشته است: «پیامبری از جنسِ خودتان آمد که رنجِ شما بر جانش گران می‌آید، بر رهایی‌تان حریص است و با مؤمنان، مشفق و مهربان.» رنجِ مردم، بر جانِ او سنگینی می‌کرد؛ او تنها ابلاغ‌کننده‌ی پیام نبود، بلکه قلبی بود که برای رهاییِ هر انسان می‌تپید. احکامش نیز جوششِ همان کوثرِ رحمت بود؛ حکمی که بند از پای برده می‌گشايد، حقِ یتیم را پاس می‌دارد و بر مقام زن روشنی می‌بخشد.

او آموزگارِ این حقیقت شد که می‌توان در عینِ شوکت، متواضع بود؛ در اوجِ قدرت، بخشید؛ در مسندِ رهبری، هم‌دوشِ مستمندان نشست؛ و در جامِ پیروزی، شربتِ گذشت نوشید.

یادِ دل‌ها، عمیق‌تر و پاک‌تر از سطورِ تاریخ است.

اگر امروز خواهانِ پاسداشتِ میلاد او هستیم، ثناگوییِ صرف بس نیست؛ باید پرتوی از نورِ منشِ او در آیینه‌ی رفتارمان بتابد.

اگر او پیامبرِ دل‌هاست، حرمتِ دل‌ها را پاس داریم.

اگر او برای کرامتِ انسان آمد، هیچ جانی را به سببِ تفاوت‌ها بیازاریم.

و اگر او تجسمِ رحمت بود، دین‌داریِ ما نیز بوی شفقت و مهر بدهد.

والاترین جشنِ میلادش، روزی است که با گذشت، احترام و محبت، بارِ رنجی را از دوشِ انسانی برداریم.

میلاد محمد ﷺ، یادبودِ مردی محصور در جغرافیا و تاریخ نیست؛

اشراقِ حقیقتی جاویدان است که می‌تواند در اعماقِ جانِ ما دوباره متولد شود.

سلام بر محمد؛

بر آن‌که مبعوث شد تا انسان، به فطرتِ الهیِ خویش بازگردد.

سلام بر آن جانِ والایی که رنجِ خلق، بی‌تابش می‌ساخت.

سلام بر رسولی که گیتی را نه با قهرِ قدرت، که با کمندِ محبت تسخیر کرد.

و درودِ بی‌کرانِ آسمان‌ها بر او، بر خاندانِ مطهرش، و بر تمامیِ سالکانِ طریقِ اخلاق، رحمت و انسانیت.

میلادِ خجسته‌ی پیامبرِ رحمت، حضرت محمد مصطفی ﷺ، بر تمامیِ آزادگان و حق‌طلبانِ جهان فرخنده باد.

محمدعلی سوره