بلندترین ماه‌گرفتگی قرن
اگر با نرم‌افزار Stellarium به همان روشی که توضیح داده شد به دنبال پیدا کردن زمان خسوف کامل در تهران برویم آغاز و پایان آن را به صورت زیر خواهیم یافت:
یعنی حدوداً رأس بامداد ماه گرفتگی کامل آغاز می‌شود و حدود ۱:۴۴ دقیقه به پایان می‌رسد.
با مراجعه به سایت ناسا در زیر:
https://eclipse.gsfc.nasa.gov/LEcat5/LEcatalog.html
(قسمت قرن ۲۱اُم: https://eclipse.gsfc.nasa.gov/LEcat5/LE2001-2100.html)
می‌توانید به اطلاعات مربوط به ماه‌گرفتگی‌های ۲۰۰۰ سال قبل تا ۳۰۰۰ سال بعد، دسترسی پیدا کنید. اگر به قسمت قرن ۲۱اُمش بروید می‌بینید که ماه‌گرفتگی کامل ۲۷ جولای ۱۰۳ دقیقه طول می‌کشد، که این بزرگترین عدد در آن مجموعه است. همینجا بد نیست به یک نکته دقّت کنیم که قرن بیست و یکم با سال ۲۰۰۱ آغاز می‌شود سال ۲۰۰۰ جزو قرن بیستم محسوب می‌شود. در تاریخ ۱۶ جولای سال ۲۰۰۰ بلندترین ماه‌گرفتگی کامل این قرن رخ داد که ۱۰۶ دقیقه به طول انجامید، یعنی از این ماه‌گرفتی پیشِ‌رو ۳ دقیقه بیشتر. پس خیلی از کسانی که این متن را می‌خوانند بلندترین ماه‌گرفتگی‌های دو قرن را تجربه کرده‌اند. البته ماه‌گرفتگی سال ۲۰۰۰ بیشتر در استرالیا دیده می‌شد. امّا این ماه‌گرفتگی وضعیت خوبی در ایران دارد.
کوتاه‌ترین ماه گرفتگی قرن هم سه سال پیش بود که فقط حدود ۵ دقیقه طول کشید. در طول این ۵۰۰۰ سال داده‌ای که در سایت ناسا هست، بلندترین ماه‌گرفتگی کامل ۱۰۶.۶ دقیقه طول کشیده که در سال ۳۱۸ میلادی رخ داده است.
وقتی ماه روبروی زمین و خورشید پشت زمین در موقعیت مناسبی قرار می‌گیرند، سایهٔ زمین روی ماه می‌افتد و مانع آن می‌شود که نور خورشید به ماه برسد و برای مدّتی ماهِ کامل، تاریک می‌شود. قبل از اینکه تاریکی کامل رخ بدهد، یعنی تمام ماه داخل سایهٔ زمین قرار بگیرد، بخشی از ماه تاریک خواهد شد. قبل از آن نیز که ماه وارد سایهٔ زمین بشود، وارد نیم‌سایهٔ زمین خواهد شد که باعث می‌شود ماه کمی تاریکتر گردد.
تقریباً در بامداد، تمام ماه در سایهٔ زمین قرار می‌گیرد و ماه‌گرفتگی کامل را می‌توان حدوداً در جنوب تماشا کرد. یک اتفاق جالب دیگر در مدّت این ماه‌گرفتگی، این است که مریخ هم مانند ماه با زمین و خورشید هم‌خط است و بنابراین مانند ماه اولاً کامل است، یعنی قسمتی از مریخ که خورشید به آن می‌تابد کاملاً به طرف ماست، و ثانیاً در موقعیت خوبی در آسمان قرار دارد و می‌توان آن را نیز در نبود نور ماه به خوبی رصد کرد. مریخ در زمان ماه‌گرفتگی کامل، زیر ماه می‌افتد و می‌توانید آنرا در جنوب و کمی پایینتر از ماه پیدا کنید.
ضمناً کمی پایینتر از مریخ، اماّ در جنوب غرب، مشتری هم مثل یک نقطهٔ روشن در آسمان پیدا است.
همچنین برای اینکه ببینید ایران در چه موقعیت خوبی قرار دارد می‌توانید به سایت زیر مراجعه کنید:
https://www.timeanddate.com/eclipse/lunar/2018-july-27
