Kortejlər (tuple)

Kortej (tuple) siyahının xüsusi bir halıdır. Kortej siyahıdan onunla fərlənir ki, onu dəyişmək olmur, yəni kortej dəyişilməyən siyahıdır. Kvadrat mötərizə ilə yazılan siyahıdan fərqli olaraq kortej adi yumru mötərizə ilə yazılır. Kortejin elementləri müxtəlif tip obyekt (ədəd, sətir və kortej də olmaqla digər struktur) ola bilər. Elementlər bir-biri ilə vergüllə ayrılır. Məsələn: number = (1, 2, 3, 4, 5).

Əgər siyahı varsa, kortejə nə ehtiyac var?

• Təsadüfdən qorunmaq. Çox vaxt proqramlar dəyişməz siyahılardan istifadə edir (məsələn, ayların adı). Əgər bu məlumat yaddaşda siyahı (list) kimi saxlanılsa, məqsədli və ya təsadüfən dəyişdirilə bilər. Siyahıdan fərqli olaraq kortejə yeni element əlavə etmək, elementini dəyişmək və silmək olmaz. Amma yeni kortej yaradıb onu həmin dəyişənlə əlaqələndirmək olar.
• Kiçik ölçülü olması.
• Kortejlərdən lüğətlərin açarı kimi istifadə etmək.

Kortejlərin üstünlüyünü bildik. İndi isə necə işləməyi öyrənək. Kortejlərlə işləmək daha çox siyahılarla işləməyə oxşayır. Kortej boş ola bilər. Əvvəlcə boş kortej yaradaq:

Bir elementdən ibarət kortej yaradaq:

Misaldan göründüyü kimi, biz kortej almaq əvəzinə sətir aldıq. Bəs korteji necə ala bilərik? Sadəcə olaraq kortejə bir element əlavə etmək üçün daxil edilən elementdən sonra vergül (“,”) yazmaq lazımdır.

Əla, alındı. Sadəcə bir vergül məzmuna böyük təsir göstərə bilir. 's' yazısı onun sətir olmasını, ('s',) yazısı isə kortej olmasını bildirir. Beləliklə, bir elementdən ibarət kortej yaratmaq üçün həmin elementin qiymətindən sonra mütləq vergül işarəsi qoymaq lazımdır. 

Yuxarıda dediyimiz kimi kortejin elementləri müxtəlif tipli də ola bilər: dogum_tarixi=(21, “dekabr”, 1955). Python dilində kortejin elementləri kimi dəyişənlərdən də istifadə edilə bilər.

Bu misalda öncə gün, ay, il adlı dəyişənlər yaradılır. Daha sonra bu dəyişənlərdən element kimi istifadə edilməklə doğum_tarixi adlı kortej yaradılır. Bu halda kortejin dogum_tarixi[0] elementi ilə gün dəyişəni eyni bir qiymətə istiqamətləniblər. Kortejin digər elementləri haqqında da eyni fikri demək olar. Bildiyimiz kimi kortej siyahıya oxşasa da, onun elementlərinin qiymətini dəyişmək olmaz.

Python dilində müəyyən funksiyaların yerinə yetirilməsi nəticəsində də kortej alına bilər. Məsələn, divmod() funksiyası iki elementdən ibarət kortej yaradır. Hansısa əşyalar, varlıqlar və ya hadisələr müəyyən sonlu sayda xassələri ilə xarakterizə olunurlarsa, bu halda kortejlərdən istifadə etmək məqsədəuyğundur. Məsələn, avtomobilin markasını və onun göstəricilərini, ya da şagirdin adını və onun yarımillik (illik) qiymətlərini kortej kimi yadda saxlamaq olar. yigma = (11, 12, 13)və yayigma = 11, 12, 13–korteji yaradır (yığıb bükür). a1, a2, a3 = yıgma–korteji açır. Öndə dediyimiz kimi korteji dəyişmək olmaz. Bunu etmək üçün öncə korteji açmalı, daha sonra dəyişənlər üzərində əməliyyat aparıb sonda yenidən bükməliyik. 

Kortejlər siyahılar kimi müqayisə olunur. Sətir tipli obyektdən kortej yaratmaq üçün tuple() funksiyasından istifadə etmək olar.Siyahılar üzərində aparılan və siyahını dəyişməyən bütün bütün əmrlər (cəm, ədədə vurma, index() və count() və bəzi digər əmrlər) kortejlər üçün də tətbiq edilir. Bundan başqa elementlərin yerini müxtəlif formada dəyişmək olar və s.