Компенсацияхўр
Нозим СафариКечаги Ўзбекистон – Австралия ўйини эмоциялари сал сўнгганидан кейин, ҳаммамиз тинчланиб олганимиздан сўнг термамиз ва жаноб Купер хақида бир икки фикрларим билан ўртоқлашсам.
Очиғи мен миллий терма жамоадан хеч нарса кутмаган эдим. Ва тўғри қилганга ўхшайман. Купер тайинланганидан сўнг футбол мухлислари янги пуч умидлар билан қуролланишганида мен бу ишнинг навбатдаги хато эканлигини айтиб ўтган эдим. Эктор ака бошидан бизнинг термага муносиб номзод эмас эди. Сабаб:
1: Купер ўз фаолиятининг шафақига етиб келаётган мураббий. Унда хеч қандай амбиция ва ўзини кўрсатишга ҳамда кимгадир ниманидир исботлашга бўлган хохиш умуман йўқ. Бу ёшдаги кўпчилик сингари унга фақат умрининг нафақахўрлик даврини кам кўстсиз ўтқазиш қизиқ. Ўзбекистон варианти эса у учун навбатдаги экзотик манзил.
2: Купер сўнгги йилларда баъзи мураббийлар (Моуринье, Бенитез) мохирлик билан эгаллаган “компенсацияхўрлик” хунарини эгаллаган шахс. Тўғрида, қаердаги футбол ўйнашни билмайдиган, муаммолари гуркираб ётган термани тер тўкиб, ёниб пишиб, 4-5 йил давомида футбол ўйнашга ўргатиш мақулми ёки 1-2 йилда хаммасини барбод қилиб ўша шартнома бўйича қолган даврда олиши керак бўлган маблағни анча олдинроқ икки хиссаси билан олиб, чўнтакка уриб, Аргентинанинг қуёшли, майин қумли пляжлари сари қайта равона бўлган яхшими? Тўппа тўғри. “от звонка до звонка” 5 йил тер тўккандан кўра бир йилда шу пулни олиб уйга тезроқ қайтган мақул. Мантиқан унинг фикрлаши ўринли. У учун, биз учун эмас.
3: Купер сўнгги 10 йилликда хеч қандай каромат кўрсатмади. Хеч қайси жамоада турғун бўла олмади. Нега? Иккинчи пунктга қаранг. Мисрни мисол келтирмоқчимисиз? Миср термаси ўзи кучли жамоага айланиб бўлган эди. Ён чизиқ олдига швабрани келтириб қўйинг бу термани Африка минтасидан жахон чемпионатига чиқара олади. А вот чиқариб нимадир каромат кўрсатиш учун уже яхши мураббий керак бўлади. Амалда Россияда ўтган мусобақада кўрдикки Мисрни ЖЧда швабра бошқарди, мураббий эмас.
4: Купернинг жамоалари хар доим майдонда “иккинчи рақам” (тўпни рақибга топшириб, қарши хужумлар ва стандартлар умиди билан ўйнаш) бўлиб ўйнашади. Ўша Валенси ва Интерлар ҳам худди шундай жамоа эди. Купер бошқача ўйнай олмайди. Ўзбекистон эса эътибор берган бўлсангиз доимо биринчи рақам бўлиб ўйнаган. Баъзида Япония, Корея каби кучли жамоаларга қарши иложсиз иккинчи рақамда ўйнаб турарди. Уммон билан ўйинни кўрдингизми? Ўзбекистон иккинчи рақам билан ўйнади. Нега? Уммон билан-а? Қаердаги Уммон билан! Шу сабабдан Ўзбек футболи менталитети умуман Куперникига мос эмас эди.
5: Купер қўлидан келадиган автобусча ўйнаш ҳам бизнинг термага мос бўлмаган ҳаракат. Химоя бизда хеч қачон устун жихатларимиз сифатида саналмаган. Хохлаган мураббий янги жамоага келиб унинг кучли жихатларини кўриб шунга қараб ўйинни тузади. Купер била туриб, биз химояда дабба эканлигимизни фақатгина техникамиз сал пал норм эканлигини кўра туриб ҳам бизга мос бўлмаган амплуа берди. Нега? Яна иккинчи пунктга қаранг.
6. Япония билан ўйиндаги асосий таркибдаги ўзгаришларни кўриб ман яна бир бор Купернинг хато вариатлигига амин бўлдим. Туркманистон билан ўйиндан сўнг эмоционал ёниб турган жамоани нега ўзгартирасан? Нега бундай кайфият билан ва асосий таркиб билан Японияни ёриб ташлаш мумкин бўлган пайтда атайлаб қилгандай гуркираётган гулханни ўчирасан? Нега бизни айнан Австралия рақиблиги томон итарасан? Нега? Энди ўзим иккинчи пунктга қарайман. Барча саволларга жавоб.
Биз Куперни олиб келганимизда авваламбор у термадаги мухитни ўзгартиришни, унга босим ўтказадиган, таркиб танлашда аралашадиган катта таъсирга эга кучларга йўқ дея оладиган мураббий бўлишига ишонгандик. Лекин қарасак, Шорахмедов яна майдонда.
Сўзим охирида айтмочқи бўлганим, Купердан тезроқ қутилиш керак. Ўша компенсация пулини онасини эмсин тезроқ бериб, юртига равона қилишимиз керак. Уни фойдали жихатлари ҳам бўлгандир, лекин энди бу қизиқ эмас. Кейинги жахон чемпионатига чиқишни хохласак Купердан тезроқ қутилиш керак. Ёш ва амбицияли мураббий керак бизга. Биз катта ўзгаришларни истаймизми унда айнан шунақаси керак. Хар доим революцияларни кўзлари ёнаётган эхтиросли ёшлар уюштирган. Мен хали пенсионерлар томонидан қилинган революцияни эслай олмайман. Ўзбек футболига айнан шундай реакцион ўзгаришлар керак. Йўқса яна эски хаммом эски тоз.
P.S. Қуйида мен 5 ой олдин Купер хақида битган мақолам. Қарийб хаммаси тўғри келяпти. Хали ҳам кеч эмас ўртоқ Ахмаджонов.
*(Матнда орфографик хатолар бўлиши мумкин)