منوی نظامی روی میز؛ گزینههای ترامپ برای حمله به ایران چیست؟
یادداشت اختصاصی از اکونومیست"ناوگان عظیم دریایی آمریکا صفآرایی کرده، اما تهران هنوز پلک نزده است..."
دونالد ترامپ ظاهراً هنوز ماجرا را درک نمیکند. استیو ویتکاف، فرستاده او به خاورمیانه، در ۲۱ فوریه به فاکسنیوز گفت که رئیسجمهور نمیتواند بفهمد چرا با توجه به حجم عظیم حضور نظامی آمریکا که اکنون بر سر جمهوری اسلامی سایه افکنده، ایران هنوز در برابر خواستههای واشنگتن درباره برنامه هستهایاش تسلیم نشده است.
جدیدترین بخش از این نیروی نظامی، در ۱۹ فوریه و در ارتفاع ۳۱ هزار پایی بر فراز سواحل مدیترانهی اسرائیل رد شد و در آفتاب بعدازظهر کاملاً قابل رویت بود. هواپیماهای آواکس E-3 در حال حرکت به سمت یک پایگاه هوایی در عربستان سعودی بودند؛ جایی که نیروهای آمریکایی در آن مستقر هستند. مأموریت آنها در صورت وقوع جنگ، هماهنگی در عملیاتهای پیچیده هوایی بر فراز ایران خواهد بود.
آمریکا حضور نظامی عظیمی را در خاورمیانه تدارک دیده است؛ بزرگترین حضور برونمرزی در بیش از دو دهه گذشته، به طوری که اکنون بیش از یکسوم تمام کشتیهای نیروی دریایی آمریکا در این منطقه حضور دارند. این حضور سنگین یعنی اگر ترامپ تصمیم به حمله بگیرد، طیف وسیعی از گزینهها را در اختیار دارد.
او پیش از این هم دستور حمله به ایران را صادر کرده است. در ماه ژوئن، او هفت بمبافکن رادارگریز B-2 را که ۱۸ ساعت از میسوری پرواز کرده بودند، فرستاد تا بمبهای سنگرشکنی را روی تأسیسات هستهای ایران رها کنند. اما اگر او دستور حمله دیگری را صادر کند، دامنه اهداف تقریباً به طور قطع بسیار گستردهتر خواهد بود و البته، پیامدهای آن نامشخص.
یک ناو هواپیمابر دوم قرار است ظرف چند روز آینده به منطقه برسد. با ورود آن، آمریکا نیرویی متشکل از حدود ۲۰۰ جنگنده به همراه ناوگانی پشتیبان از هواپیماهای فرماندهی و کنترل آواکس، تانکرهای سوخترسان هوایی و هواپیماهای جنگ الکترونیک و نجات را گرد هم خواهد آورد. همچنین کشتیهای جنگی مجهز به صدها موشک کروز تاماهاک نیز در حالت آمادهباش هستند.
آمریکا سیستمهای دفاع موشکی خود را نیز در منطقه تقویت کرده است؛ باتریهای تاد و پاتریوت به منطقه منتقل شدهاند و اسکادرانهای جنگنده F-15E با راکتهای هدایتشونده، آماده شکار پهپادهای ایرانی هستند. ایدن اتیاس، ژنرال سابق نیروی هوایی اسرائیل، معتقد است: «وفور تجهیزاتی که آمریکا اکنون در صحنه دارد، به وضوح نشان میدهد که قصد آنها فقط یک حمله تکضرب نیست، بلکه یک کمپین هوایی پایدار با مأموریتهای تکرارشونده و حضور مداوم در حریم هوایی ایران است.»
انتظار میرود گفتگوها میان مذاکرهکنندگان آمریکایی و ایرانی در ۲۶ فوریه در ژنو ادامه یابد. رئیسجمهور بارها تمایل خود را برای یافتن راهحل دیپلماتیک در بنبست با ایران ابراز کرده است. اما همانطور که ویتکاف توضیح داد، با وجود فشار تهدید نظامی آمریکا، وادار کردن ایرانیها به اینکه بگویند «ما اعتراف میکنیم که سلاح نمیخواهیم، پس تسلیم هستیم» بسیار دشوار به نظر میرسد. حفظ سطح فعلی آمادگی نظامی بسیار پرهزینه است و در مقطعی ریسک آسیبپذیر شدن سایر مناطق جهان را به همراه دارد.
اگر صبر ترامپ لبریز شود و تصمیم به حمله بگیرد، ژنرالهای او گزینههای مختلفی را بررسی خواهند کرد. آنها ممکن است امیدوار باشند که با بمباران مواضع ایران ، نتیجهای مشابه ونزوئلا رقم بزنند؛ جایی که چهرهای دیگر از درون حاکمیت که برای معامله آمادهتر است، قدرت را به دست گیرد. بسیاری در منطقه معتقدند که مذاکرات محرمانه برای چنین نتیجهای در جریان است. اما با توجه به خشم عمومی در ایران پس از سرکوب معترضان در ماه گذشته، نصب یک عضو دیگر از رژیم فعلی ممکن است از سوی مردم به عنوان خیانت آمریکا تلقی شود.
آمریکا همچنین میتواند سپاه پاسداران را هدف قرار دهد. این میتواند شامل حمله به مقرهای محلی سپاه یا تلاش برای حذف رهبران آن باشد که تاکنون هیچ نشانهای از جدایی از رژیم نشان ندادهاند. همچنین ممکن است تلاش شود تا سایر اهداف نظامی، از جمله ارتش کلاسیک، نابود شوند. آمریکا شاید تصمیم بگیرد پایگاههای موشکی بالستیک ایران را که تهدیدی برای پایگاههای آمریکا و متحدانش هستند، یا مجدداً سایتهای هستهای باقیمانده را هدف قرار دهد. یک عملیات نظامی میتواند ترکیبی از هر پنج نوع هدف باشد.
ایران نیز ناگزیر گزینههای محدودتر خود را بررسی میکند. نیروی هوایی ایران کوچک است و عمدتاً از جتهای قدیمی آمریکایی تشکیل شده که بیش از نیم قرن پیش در زمان شاه خریداری شدهاند. اما در غیاب نیروی هوایی قدرتمند، ایران نیروی مهیبی از موشکهای بالستیک، کروز و پهپادهای برد بلند ایجاد کرده است. این کشور توانست در طول جنگ ۱۲ روزه ژوئن گذشته، با وجود برتری هوایی اسرائیل، رگباری از موشکها را شلیک کند.
انتخاب اهداف از سوی ایران نیز بستگی به درک رژیم از وقایع دارد. ایران ممکن است دوباره به اسرائیل شلیک کند، هرچند این کار پای دشمن دیگری را به جنگ باز میکند. همچنین ممکن است مانند تابستان گذشته در قطر، پایگاههای آمریکایی در سراسر منطقه، به ویژه در کشورهای حاشیه خلیج فارس را هدف قرار دهد. یک افسر ارشد اسرائیلی میگوید: «رهبران ایران ممکن است تصور کنند که چون آمریکا به دنبال تغییر رژیم است، آنها دیگر چیزی برای از دست دادن ندارند و هر چه دارند را به همه جهات شلیک کنند.» این شامل فعال کردن نیروهای نیابتی مانند حزبالله و حوثیها نیز میشود.
همه اینها ترامپ را در برابر یک دوراهی قرار میدهد. مشخص نیست او با این زرادخانه عظیم به دنبال چیست. صحبت از تنبیه رژیم به خاطر کشتار شهروندانش فروکش کرده است. او به تغییر رژیم اشاره کرده، اما همزمان بر تمایلش برای توافق هستهای تأکید دارد. حملات هوایی ممکن است دررسیدن به هیچیک از این اهداف موفق نباشد. حملات محدود بعید است ایران را وادار به امتیازدهی کافی کند و یک حمله گسترده برای تغییر رژیم، ریسک کشاندن آمریکا به یک جنگ طولانی دیگر در خاورمیانه را دارد؛ چیزی که ترامپ قطعاً خواهان آن نیست. شاید او هنوز امیدوار است که با افزایش فشار، رهبران ایران تسلیم شوند، اما اصلاً معلوم نیست که بمباران به تنهایی بتواند تغییر سیاسی روی زمین ایجاد کند.
نظرات و مطالب خود را برای انتشار در نشریه به آدرس تلگرام زیر ارسال کنید:
@Nehzatazadiran