اگر چین به عنوان میانجی و ناظر وارد این صحنه شود، وزنی بسیار بالاتر از میانجی‌های منطقه‌ای نظیر قطر یا پاکستان خواهد داشت؛
فرهیختگاناگر سندی با حضور و تضمین چین امضا شود، ریسک عهدشکنی واشنگتن به مراتب کمتر خواهد بود
بهزاد نبوی
تفاهم‌نامه اسلام‌آباد شاید یکی از بهترین، متوازن‌ترین و عقلانی‌ترین توافقاتی بود که ما چه پیش از انقلاب و چه پس از پیروزی انقلاب اسلامی توانستیم با یک طرف خارجی (آن‌هم کشوری مثل ایالات‌متحده امریکا در دوره‌ای که شخصی مثل دونالد ترامپ در رأس آن قرار دارد) به آن دست پیدا کنیم.
شخص آقای دکتر پزشکیان، آقای قالیباف، آقای دکتر عراقچی و تیم مذاکره‌کننده واقعا با شهامت این پرونده را جلو بردند و تفاهم اسلام‌آباد را به امضا رساندند.
باید از اکثریت قاطع اعضای شورای عالی امنیت ملی هم تشکر کرد که منافع ملی را بر تعصبات جناحی ترجیح دادند و پای این سند را امضا کردند.
واقعیت این است که در گام اول، طرف امریکایی تخلفاتی را مرتکب شد و به بخشی از تعهدات ضمنی خود وفادار نماند. این ماهیت طرف امریکایی است و چیز غیرمنتظره‌ای نبود. اما هنر دیپلماسی دقیقا همین‌جاست که در صورت تخلف حریف، شما چگونه بازی را مدیریت کنید.
متاسفانه در برابر آن بدعهدی، رفتاری صورت گرفت که بهانه دندان‌گیری دست امریکایی‌ها داد.
ما می‌توانستیم با ابزارهای حقوقی، بیانیه‌های دیپلماتیک، فعال‌سازی کشورهای واسطه و فشار سیاسی به جامعه جهانی، طرف مقابل را به خاطر تخلفش در تنگنا بگذاریم و هزینه عهدشکنی را بالا ببریم. اما ناگهان آن ماجرای حمله به کشتی‌ها رخ داد و کل فضای سیاسی بین‌المللی را علیه ما برگرداند.
تا آنجا که بنده مطلع هستم و از منابع موثق شنیده‌ام، هیچ نهادی در داخل کشور رسما مسوولیت آن اقدام را برعهده نگرفت. ابتدا حتی آقای دکتر پزشکیان با ناراحتی و تعجب به فرماندهان نیروهای مسلح گلایه کردند که چرا در چنین مقطع حساسی دست به چنین اقدامی زدید؟ اما برادران نظامی صراحتا اعلام کردند که ما ابدا نقشی در این واقعه نداشته‌ایم و دستوری هم صادر نشده بود.
نتیجه این روند این شد که فضایی فراهم آمد تا امریکایی‌ها زیر میز بزنند، بهانه‌تراشی کنند و سند معتبر اسلام‌آباد مسکوت بماند.
به نظر من وقت آن رسیده که سراغ «مساله اصلی» یعنی مناقشه هسته‌ای برویم. ما در مساله هسته‌ای حرف‌های منطقی، مواضع کاملا شفاف و چارچوب روشنی داریم و از قضا در این حوزه چیزی برای از دست دادن نداریم، زیرا اهداف ما از ابتدا نظامی نبوده است..
ما فتوای شرعی و رسمی رهبری را در دست داریم که صراحتا ساخت، نگهداری و استفاده از هرگونه سلاح کشتار جمعی و هسته‌ای را حرام اعلام کرده‌اند. این بالاترین سند الزام‌آور در ساختار جمهوری اسلامی است. ما همواره رسما اعلام کرده‌ایم که به دنبال بمب اتم نیستیم و قصدمان استفاده صلح‌آمیز از دانش هسته‌ای برای اهداف پزشکی، کشاورزی و تولید برق است.
ما نباید از هیچ‌گونه سازوکار نظارتی بین‌المللی هراس داشته باشیم. هر اقدامی که بتواند اعتماد جامعه بین‌المللی را جلب کند و ثابت نماید که فعالیت‌های ایران صددرصد صلح‌آمیز است، باید بدون فوت وقت انجام شود.
دادن این دسترسی‌ها هیچ امتیاز ویژه‌ای به طرف مقابل نیست که ما احساس باخت کنیم، چون چیزی برای پنهان کردن وجود ندارد.
با توجه به آمادگی اعلام شده ازسوی پکن، معتقدم اگر چین به عنوان میانجی و ناظر وارد این صحنه شود، وزنی بسیار بالاتر از میانجی‌های منطقه‌ای نظیر قطر یا پاکستان خواهد داشت.
کشورهای منطقه مثل قطر و پاکستان نیت خیرخواهانه‌ای دارند و زحماتشان قابل تقدیر است، اما توان اقتصادی و اهرم‌های فشار ژئوپلیتیک لازم را برای مهار کارشکنی‌های امریکا ندارند. در حالی که چین به عنوان خریدار عمده انرژی و شریک اقتصادی اصلی منطقه، هم نفوذ لازم را داراست و هم امریکا در معادلات تجاری ناچار است تعاملات با پکن را جدی بگیرد.
اگر سندی با حضور و تضمین چین امضا شود، ریسک عهدشکنی واشنگتن به مراتب کمتر خواهد بود.